FENX.02.02: 300 mln zł z FEnIKS na biogazownie i biometanownie

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiedział w lutym 2024 r. nabór FENX.02.02 „Rozwój OZE” w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS), z pulą 300 mln zł dla inwestycji w biogaz i biometan. Wnioski miały być przyjmowane od 29 lutego do 13 maja 2024 r. Dla branży był to pierwszy tak wyraźny kanał finansowania biometanowni przyłączonych do sieci.

Co objęto naborem

Wsparcie przewidziano dla przedsiębiorców, administracji publicznej oraz jednostek samorządu terytorialnego. Zakres projektów obejmował:

• budowę, przebudowę lub modernizację instalacji wytwarzających biometan z przyłączeniem do sieci gazowej,
• budowę lub rozbudowę instalacji wytwarzających energię elektryczną i/lub ciepło z biogazu, wraz z magazynem energii służącym instalacji i przyłączem do sieci,
• możliwość wsparcia instalacji biowodoru – ta ostatnia kwestia nie była w momencie zapowiedzi w pełni potwierdzona.

Forma pomocy miała być najprawdopodobniej preferencyjną pożyczką z możliwością częściowego umorzenia (rzędu 20–30%). Dokładne kryteria wyboru jeszcze nie były wtedy opublikowane.

Warunki, na które warto było zwrócić uwagę

• Próg mocy. Aby projekt biogazowy kwalifikował się do programu krajowego, musiał przekraczać 0,5 MWe i/lub 0,5 MWt – wynika to z linii demarkacyjnej między programami krajowymi a regionalnymi.
• Gotowość. Minimalnym wymogiem były warunki przyłączenia do sieci. Dodatkowo punktowano zaawansowanie przygotowania (decyzja środowiskowa lub pozwolenie na budowę), zintegrowany magazyn energii oraz realizację przez społeczności energetyczne – klastry i spółdzielnie.

Znaczenie dla branży w Polsce

W 2024 r. w Polsce nie działała jeszcze żadna biometanownia wtłaczająca gaz do sieci, a inwestorzy wskazywali dwie główne bariery: brak systemu wsparcia operacyjnego dla większych instalacji oraz trudne przyłączanie. Nabór FENX.02.02 nie rozwiązywał obu problemów, ale zmniejszał barierę kapitałową: biometanownia przy typowej skali kilku MW to inwestycja rzędu kilkudziesięciu milionów złotych, a udział kapitału obcego w finansowaniu zależy od przewidywalności przychodów.

Program pokazywał też kierunek polityki: finansowanie unijne ma wspierać przede wszystkim instalacje z przyłączem do sieci gazowej, a nie wyłącznie wytwarzające energię elektryczną.

Co dalej

Po zamknięciu naboru NFOŚiGW zapowiadał kolejne programy dla biogazu i biometanu, w tym program dedykowany biometanowi. Ostatecznym testem skuteczności będzie jednak dopiero pojawienie się pierwszych biometanowni przyłączonych do sieci gazowej. Do tego czasu wnioskodawcy powinni równolegle pilnować terminów przyłączeniowych i środowiskowych, bo to one najczęściej decydują o tempie realizacji.