Badania BMPSłomy i resztki pożniwne

Słoma ryżowa — BMP: 12 badań, średnia ważona 262 m³ CH₄/t s.m.o.

Słoma ryżowa to ogromny strumień odpadu w Azji, bogaty w krzemionkę i lignocelulozę. W Polsce praktycznie nieobecna, ważna jako punkt odniesienia w badaniach nad słomami.

ocena: dobry CH₄ ≈ 52 % (szacunek)

Opublikowano 18 lutego 2026Zaktualizowano 29 października 20263 min czytaniaRedakcja Substraty.pl

Fot. 池田正樹 (talk) masaki ikeda / Wikimedia Commons, domena publiczna, plik źródłowy; zmiany: kadrowanie

Średnia ważona: 262m³ CH₄/t s.m.o.
Zakres: 167–367m³ CH₄/t s.m.o.
Rekordy: 12badań
Publikacje: 7źródeł
Temperatury: 35 °C, 37 °C, 40 °Ctestu

Metan w biogazie

≈51–53% CH₄

Średnia zawartość metanu · ≈ 5,2 kWh/m³ biogazu

szacunek z typu substratu W zebranych badaniach brak pomiaru. Przedział wynika z przybliżonego składu (białko z azotu ogólnego (N 0,9 % s.m. × 6,25)) i wydajności grup związków wg FNR.

Jak liczymy i co oznaczają strefy

Ocena dla biogazowni

dobry — ocena redakcji dla biogazowniStabilny, zwykle przyjmowany bez opłat

Potencjał na tonę masy świeżej bardzo wysoki (205 m³ CH₄/t); bez szczególnych zagrożeń dla stabilności. Koszty obsługi: włókna, kożuch, powolny rozkład.

Dlaczego? Czynniki oceny

Potencjał na tonę +3

+3potencjał 205 m³ CH₄/t masy świeżej (BMP 262 × s.m. 88,7 % × s.m.o. 88,2 %)

Stabilność procesu 0

0brak czynników

Obsługa i koszty −1

−0,5włókna, kożuch — rozdrabnianie i intensywne mieszanie
−0,5powolny rozkład — długi czas retencji

Suma punktów: 2 · progi: ≥ 2,5 bardzo dobry, ≥ 1 dobry, poniżej — neutralny; negatywny przy skumulowanym ryzyku procesu.

Ocena redakcji wg metodyki · pewność oceny: wysoka · bez cen rynkowych

Dodaj do kalkulatora kofermentacji Dane CSV

Krzywe BMP z 12 badań

Średnia ważona Pojedyncze rekordy

Linie przerywane to przebieg modelowy (kinetyka I rzędu, B(t) = B₀·(1 − e^−kt)); z publikacji pochodzi punkt końcowy. Wszystkie krzywe są modelowe.

Skumulowana produkcja metanu w czasie testu [m³ CH₄/t s.m.o.]. Gruba linia to średnia ważona wszystkich rekordów (262); kropki oznaczają wartości końcowe podane w publikacjach. Wskaż wykres, aby odczytać wartości; kliknij pozycję legendy, aby ukryć lub pokazać rekord.

Rekordy i źródła

Pobierz CSV

Źródło	BMP m³ CH₄/t s.m.o.	Temperatura	Próbka	Krzywa
Saha i in. (2025) DOI	167	35 °C · mezofilowy	Bangladesz, mono-fermentacja słomy ryżowej, biogas 319.8 mL/gVS (oryg.: „rice straw (RS), 100%”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Chanakya i Malayil (2012)	300	35 °C · mezofilowy	(oryg.: „rice straw”) — wartość przytoczona w przeglądzie literatury	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Sharma i in. (1988) · 1 DOI	241	37 °C · mezofilowy	słoma ryżowa, różne frakcje rozdrobnienia (oryg.: „Rice”) · obróbka: przygotowanie/przechowanie: Material were first dried in the sun and then in an oven at 90oC	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Sharma i in. (1988) · 2 DOI	347	37 °C · mezofilowy	słoma ryżowa, różne frakcje rozdrobnienia (oryg.: „Rice”) · obróbka: przygotowanie/przechowanie: Material were first dried in the sun and then in an oven at 90oC	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Sharma i in. (1988) · 3 DOI	358	37 °C · mezofilowy	słoma ryżowa, różne frakcje rozdrobnienia (oryg.: „Rice”) · obróbka: przygotowanie/przechowanie: Material were first dried in the sun and then in an oven at 90oC	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Sharma i in. (1988) · 4 DOI	365	37 °C · mezofilowy	słoma ryżowa, różne frakcje rozdrobnienia (oryg.: „Rice”) · obróbka: przygotowanie/przechowanie: Material were first dried in the sun and then in an oven at 90oC	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Sharma i in. (1988) · 5 DOI	367	37 °C · mezofilowy	słoma ryżowa, różne frakcje rozdrobnienia (oryg.: „Rice”) · obróbka: przygotowanie/przechowanie: Material were first dried in the sun and then in an oven at 90oC	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Dinuccio i in. (2010) DOI	195	40 °C · mezofilowy	(oryg.: „Rice straw”) · obróbka: rozdrobnienie/przygotowanie próbki (MY-D: obróbka fizyczna)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Li i in. (2013) DOI	281	37 °C · mezofilowy	(oryg.: „Rice Straw”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
López-Dávila i in. (2022) DOI	358	—	(oryg.: „Rice straw”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Menardo i in. (2012) · 1 DOI	197	40 °C · mezofilowy	(oryg.: „Rice Straw”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Menardo i in. (2012) · 2 DOI	203	40 °C · mezofilowy	(oryg.: „Rice Straw”) · obróbka: rozdrobnienie/przygotowanie próbki (MY-D: obróbka fizyczna)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Średnia ważona	262	średnia arytmetyczna 282, SD 78

Typowy skład

Sucha masa (s.m.): 88,7% (zakres 28,7–92,9)
Sucha masa organiczna (s.m.o.): 88,2 % s.m. (zakres 79,4–91,9)
Azot: 0,9 % s.m.
Stosunek C/N: 73,5

Mediana i zakres oznaczeń podanych w publikacjach źródłowych rekordów BMP tego substratu (źródło odczytu: CROPGEN D4, MY-D); sucha masa: 3 oznaczenia, sucha masa organiczna: 4 oznaczenia. Zakres s.m. obejmuje próbki świeże oraz podsuszone/suszone przed testem – dla materiału świeżego właściwa jest dolna część zakresu, najlepiej pomiar własny.

Źródła: Sharma i in. (1988); Dinuccio i in. (2010); Li i in. (2013); Menardo i in. (2012).

Skład surowca zmienia się między partiami — do obliczeń instalacji użyj analizy własnej próbki. Wartości typowe kalkulator wstawia automatycznie.

Właściwości procesowe

włóknisty
wolny rozkład
bogaty w węgiel
ubogi w azot
sezonowy
tworzy kożuch
klasyfikacja redakcji

Zalety

Potencjał metanowy w bazie: średnia ważona 262 m³ CH₄/t s.m.o. (mediana 290; zakres 167–367; 12 rekordów z 7 źródeł).
Współfermentacja z kałem bydlęcym i drobiowym poprawia wyniki (Saha 2025).

Wady i ryzyka

Rozrzut wyników w bazie: odchylenie standardowe 78 przy średniej 282 m³ CH₄/t s.m.o. (12 rekordów z 7 źródeł).

Kofermentacja — z czym łączyć, na co uważać

dobrze łączyć
grupa: Odchody zwierzęce (gnojowica, obornik, pomiot)
Kał bydlęcy i odchody drobiowe uzupełniają N i bufor (Saha 2025).^[1]

Dawkowanie

Źródła nie podają limitu udziału; Saha 2025 badał współfermentację z obornikiem bydlęcym i odchodami drobiowymi w różnych proporcjach (wartości w pracy).

Wymagania praktyczne

Rozdrabniać: rozdrobnienie zwiększa powierzchnię dostępną dla rozkładu i przyspiesza go, ale niekoniecznie podnosi końcowy uzysk gazu (FNR 2010, rozdz. 3 „Triturado”).

Źródła danych procesowych

Ocenę konkretnej mieszanki z tym substratem pokaże kalkulator kofermentacji.

Czym jest i skąd się bierze

Słoma ryżowa jest pozostałością po zbiorze ryżu (Oryza sativa), jednej z najważniejszych roślin uprawnych świata. W krajach azjatyckich powstaje w ogromnych ilościach, a jej zagospodarowanie jest problemem, bo wypalanie na polu zanieczyszcza powietrze. Fermentacja metanowa jest jedną z badanych alternatyw. W Polsce słoma ryżowa nie występuje jako odpad lokalny, ale prace o niej stanowią ważny element literatury o biogazie ze słom.

Właściwości istotne dla fermentacji

Charakterystyczną cechą słomy ryżowej jest wysoka zawartość krzemionki, która zwiększa zawartość popiołu i ścieralność sprzętu oraz utrudnia dostęp mikroorganizmów do polisacharydów. Poza tym słoma składa się z celulozy, hemiceluloz i ligniny, ma wysokie C/N i niską zawartość białka. Materiał jest objętościowy, a bez rozdrobnienia pływa i tworzy kożuch. Z tego powodu w literaturze często opisuje się jego obróbkę wstępną, jednak rekordy w tym zestawieniu dotyczą materiału bez takiej obróbki. Zawartość pozostałości środków ochrony roślin zależy od regionu uprawy.

Jak czytać rozrzut wyników

Zestawienie zawiera rekordy z różnych dekad, od prac z lat osiemdziesiątych po opracowania z 2025 roku, oraz wartość przytoczoną w przeglądzie literatury, oznaczoną jako dane wtórne. W jednej z prac badano frakcje o różnym rozdrobnieniu, co daje serię rekordów z tego samego źródła. Różnice wynikają z odmiany ryżu, regionu, dojrzałości w chwili zbioru, rozdrobnienia, parametrów inokulum, stosunku S/I i temperatury. Rozrzut jest więc nie tylko cechą materiału, lecz także rezultatem odmiennej metodyki z wielu epok.

W praktyce biogazowni

Dla polskich instalacji słoma ryżowa nie jest substratem praktycznym; jej opis ma znaczenie porównawcze. W krajach uprawy ryżu bada się fermentację suchą lub mokrą z kofermentacją odchodów zwierzęcych. Najważniejsze zagadnienia to rozdrobnienie, uzupełnienie azotu, kontrola kożucha i okresowe usuwanie osadów mineralnych z dna komory. Zbiór i transport objętościowego materiału są kosztowne, więc opłacalność zależy od odległości instalacji od pól. Gdyby zainteresowanie takim materiałem pojawiło się w polskich warunkach, na przykład przy imporcie lub w badaniach, potrzebne będą osobne analizy pozostałości, zawartości popiołu i krzemionki oraz własne testy BMP. Dane z literatury dobrze pokazują rząd wielkości, ale nie zastępują pomiaru.

Metodyka w skrócie

BMP to ilość metanu uzyskana z suchej masy organicznej (s.m.o., ang. VS) w teście okresowym, podawana w m³ CH₄ na tonę s.m.o. (liczbowo tyle samo co NmL CH₄/g VS w publikacjach) i przeliczona na warunki normalne (0 °C, 101,325 kPa). Średnia ważona daje każdej publikacji łączną wagę 1, dzieloną po równo między jej wyniki dla danego substratu — praca z dwudziestoma odmianami nie przeważa pracy z jedną próbką. W programach międzylaboratoryjnych jednostką jest laboratorium (łączna waga 1), a w jego obrębie waga testu rośnie z liczbą butelek (powtórzeń). Wyniki po obróbce wstępnej (np. termicznej, chemicznej, enzymatycznej) pokazujemy osobno i nie wliczamy ich do średniej.

Linie ciągłe to krzywe zmierzone w testach. Gdy publikacja podaje tylko wynik końcowy, rysujemy przebieg modelowy kinetyki pierwszego rzędu, B(t) = B₀·(1 − e^−kt): z publikacji pochodzi wyłącznie punkt końcowy, a kształt krzywej służy jedynie wizualizacji — nie odczytuj z niego produkcji w konkretnym dniu. Dla tego substratu przyjęto k = 0,136 d⁻¹ (mediana z: dopasowanie B(t)=B0(1−e^(−kt)) do średnich krzywych mierzonych: Słoma pszenna k=0.079 d⁻¹ (R²=0.998, 67 krzywych) | stałe k podane w źródłach: Tong i in. (1990): 3× (mediana 0.088 d⁻¹); Li i in. (2018): 5× (mediana 0.157 d⁻¹)).

Statystyki opisują rozrzut opublikowanych wyników — to zestawienie opisowe, a nie metaanaliza ani gwarancja uzysku w instalacji.

Pełna metodyka i zasady korekt

Wyniki po obróbce wstępnej (2) — poza średnią

Źródło	BMP m³ CH₄/t s.m.o.	Obróbka	Próbka
Menardo i in. (2012)	207	unspecified	(oryg.: „Rice Straw”)
Menardo i in. (2012)	261	unspecified	(oryg.: „Rice Straw”)

Bibliografia

Wszystkie źródła serwisu: bibliografia.