Quebec: obowiązkowy udział biometanu w sieci gazowej — od 1 proc. w 2020 r. do 10 proc. w 2030 r.

Quebec jest jedną z niewielu jurysdykcji w Ameryce Północnej, które zobowiązały dystrybutorów gazu do dostarczania określonego udziału gazu ze źródeł odnawialnych (RNG). Według zestawienia think tanku IEDM, opartego na rozporządzeniu o ilości gazu ze źródeł odnawialnych dostarczanej przez dystrybutora (wprowadzonym w 2019 r.), minimalny roczny udział wynosi: 1 proc. w 2020 r., 2 proc. w 2023 r., 5 proc. w 2025 r., 7 proc. w 2028 r. i 10 proc. w 2030 r. (w nawiasie IEDM podaje rok 2032).

Jak działa obowiązek

Cel jest wyrażany jako proporcja średniej ilości gazu ziemnego dostarczanej w trzech latach poprzedzających rok taryfowy (IEDM). Według Énergir nowelizacja z 2022 r. doprecyzowała też, że gaz wliczany do celów musi być dostarczony do końcowej konsumpcji na wyłącznym terytorium dystrybutorów. Obowiązek dotyczy przede wszystkim Énergir, która według IEDM odpowiadała w 2025 r. za 97 proc. dystrybucji w prowincji, oraz Enbridge Gaz Québec.

Nowelizacja i spór o daty

Énergir wskazuje, że Plan na rzecz zielonej gospodarki 2030, ogłoszony w listopadzie 2020 r., zapowiadał podniesienie minimalnego udziału RNG do 10 proc. do 2030 r.; nowelizacja z 2022 r. wprowadziła ten próg oraz nowy cel pośredni 7 proc. do 2028 r. (Natural Gas World potwierdza cel 7 proc. do 2028 r.). IEDM podaje w zestawieniu „2030 (2032)” i w przypisach powołuje się na projekt rozporządzenia zmieniającego z Gazette officielle du Québec z 22 kwietnia 2026 r. Można to interpretować jako propozycję przesunięcia terminu 10 proc. na 2032 r., ale nie udało nam się otworzyć tekstu rozporządzenia ani projektu (serwis LégisQuébec blokuje automatyczny dostęp), więc rozbieżność pozostaje niepotwierdzona. Przed cytowaniem terminu 10 proc. należy sprawdzić aktualny tekst w LégisQuébec i Gazette officielle.

Stopień realizacji

IEDM, krytyczny wobec polityki, twierdzi, że udział gazu z odnawialnych źródeł wynosił w latach 2024–2025 zaledwie 0,5 proc. całkowitego zużycia gazu ziemnego w prowincji (obliczenie własne autora). Ponieważ źródło ma charakter polemiczny, liczbę należy traktować jako twierdzenie, a nie dane urzędowe. Gdyby jednak była prawdziwa, oznaczałaby opóźnienie wobec zestawionych celów (2 proc. w 2023 r. i 5 proc. w 2025 r.).

Przykład podziału odpowiedzialności

W modelu quebeckim odpowiedzialność za realizację celu spoczywa na dystrybutorze, a nie na wytwórcach. Dystrybutor zawiera umowy zakupu z producentami biogazu i biometanu, a koszt droższego gazu jest uwzględniany w taryfach zatwierdzanych przez regulatora (Régie de l’énergie). Taki układ zmniejsza ryzyko rynkowe producentów, ale przenosi je na odbiorców gazu i na dystrybutora, który musi pokazać, że ma dostęp do wystarczających wolumenów. Gdy projekty nie powstają w tempie zakładanym przez rozporządzenie, rośnie presja na zmianę celów, ich odroczenie lub rozszerzenie definicji kwalifikowanego gazu.

Kluczowe pytania do oceny polityki

• Czy cele są powiązane z realnym potencjałem substratów w prowincji (obornik, bioodpady, osady, gaz składowiskowy)?
• Jak uwzględniono koszty przyłączenia i uszlachetniania małych instalacji rolniczych?
• Czy niezależne dane o dostawach są publikowane na tyle regularnie, aby można było ocenić postępy?
• Jak zdefiniowano „gaz wyprodukowany w Quebecu” i czy dopuszcza się import?

W polityce opartej na procentowych celach ważne jest też, od jakiej podstawy liczy się udział: jeśli całkowite dostawy gazu spadają (np. wskutek elektryfikacji ogrzewania), ten sam wolumen RNG oznacza wyższy udział procentowy, a cel staje się łatwiejszy do osiągnięcia bez dodatkowych inwestycji w produkcję.

Wnioski

Obowiązek udziału RNG w sieci ma dwie zalety: tworzy przewidywalny popyt i kieruje wsparcie na produkcję lokalną. Wady to wyższy koszt gazu rozliczany w taryfach, ryzyko niewywiązania się z celów oraz konieczność zapewnienia wystarczającej ilości substratów. Sprawozdawczość i niezależne dane o faktycznych dostawach są kluczowe do oceny skuteczności.

Co to oznacza dla Polski i Europy

W UE rozważane są podobne mechanizmy „kwot biometanu” w sieci (np. we Francji system zobowiązań i certyfikatów produkcji biometanu). Quebec pokazuje, jak ważne jest powiązanie celów procentowych z realnym potencjałem substratów i jak łatwo o rozbieżności interpretacyjne, gdy harmonogram jest zmieniany — warto więc publikować spójne, aktualne zestawienia celów.