Ukraina: prezydent podpisał ustawę o odprawie celnej biometanu

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podpisał 14 maja 2024 r. ustawę nr 3613-IX o zmianie Kodeksu celnego, która umożliwia odprawę celną biometanu przesyłanego rurociągami. Ustawa (projekt nr 9456) uchwalona została przez Radę Najwyższą wcześniej w tym roku – większość źródeł wskazuje na 20 marca 2024 r. – i usuwała jedną z formalnych barier dla eksportu ukraińskiego biometanu na rynek unijny.

Co przewiduje ustawa

Przepisy wprowadzają zasadę, że kontrola celna i odprawa biometanu przesyłanego rurociągiem odbywa się w taki sam sposób jak w przypadku gazu ziemnego. Wcześniej biometan nie miał własnej procedury celnej, co w praktyce blokowało jego eksport. Eksport dopuszczono tylko w odniesieniu do ilości biometanu w pełni wytworzonych na terytorium Ukrainy przez rezydenta, i tylko pod warunkiem udowodnienia, że dana partia spełnia kryteria zrównoważenia.

Aby w praktyce wysyłać biometan do UE, potrzebne były jeszcze akty wykonawcze. Do uruchomienia eksportu potrzebny będzie jeszcze akt wykonawczy Ministerstwa Finansów, który ustali szczegółowy tryb odprawy biometanu transportowanego rurociągami.

Dlaczego Ukraina

Ukraina dysponuje dużym potencjałem surowcowym w rolnictwie i przetwórstwie oraz rozbudowanym systemem przesyłowym i magazynowym gazu z połączeniami do Polski, Słowacji i Węgier. Podmioty z sektora biogazu argumentowały, że wsparcie eksportu może uruchomić inwestycje wartościowe dla odbudowy kraju i dla bezpieczeństwa energetycznego Europy. Eksport do UE wymaga jednak certyfikacji zgodnej z dyrektywą RED i rejestracji w unijnych systemach, w tym w Union Database (UDB).

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska jest potencjalnym korytarzem tranzytowym dla gazu z Ukrainy na zachód oraz graniczy z krajem, który w 2024 r. zapowiadał import biometanu do UE. Dla polskich producentów oznacza to możliwą konkurencję cenową, ale także wspólne wyzwania: kryteria zrównoważenia, gwarancje pochodzenia i kwestię podwójnego liczenia. Dla polskich operatorów sieci i firm handlowych ważne są zasady przyjmowania biometanu z importu do systemu oraz rozliczania gwarancji pochodzenia.

Co dalej

Po wejściu w życie przepisów celnych kluczowe będą: akt wykonawczy, stworzenie rejestru krajowego, wydawanie certyfikatów zrównoważenia i połączenie z europejską bazą. Pierwsze transakcje będą zależały od pełnego uruchomienia mechanizmów po stronie UE oraz od tego, jak szybko ukraińscy producenci zakończą certyfikację. Dla polskich handlowców gazem warto obserwować, czy i kiedy pojawią się oferty biometanu z kierunku wschodniego.

Na co zwrócić uwagę

Odprawa celna to dopiero jeden element łańcucha. Aby biometan mógł być sprzedany w UE jako odnawialny, partia musi mieć certyfikat zrównoważenia, być zarejestrowana w systemach śledzenia i uniknąć podwójnego liczenia gwarancji pochodzenia. Dlatego komentatorzy rynku podkreślali, że ustawa była warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym. Dla polskich handlowców gazem liczy się też pytanie o fizyczne punkty wejścia i dostępność zdolności przesyłowych.