Biometan w polskim prawie: definicja, wytwórca i rejestry URE oraz KOWR

Biometan w polskim prawie to gaz uzyskany z biogazu, biogazu rolniczego lub wodoru odnawialnego, poddany oczyszczeniu i wprowadzany do sieci gazowej, transportowany w postaci sprężonej lub skroplonej albo wykorzystany do tankowania pojazdów bez konieczności transportu (art. 2 pkt 3c ustawy o OZE). Działalność w zakresie biogazu lub biometanu jest działalnością regulowaną: trzeba wpisać się do rejestru wytwórców biogazu prowadzonego przez Prezesa URE, a w przypadku biometanu wyłącznie z biogazu rolniczego — do rejestru KOWR.

Definicje, które trzeba rozróżniać

Biometan jako paliwo transportowe pojawia się również w ustawie o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (sprężony i skroplony biometan), co ma znaczenie dla NCW.

Który rejestr

Ustawa wyróżnia dwie ścieżki, zależne od rodzaju wsadu:

Wpisu do rejestru URE nie wymaga wykonywanie działalności polegającej na wytwarzaniu biogazu rolniczego na potrzeby biometanu lub biometanu z biogazu rolniczego — ta działalność należy do rejestru KOWR.

Terminy i obowiązki

Rejestr URE (biogaz lub biometan).

• Wniosek zawiera dane wytwórcy, opis działalności oraz opis instalacji (roczna wydajność w m³ i moc w MW), a także oświadczenia o prawdziwości danych i znajomości warunków.
• Prezes URE dokonuje wpisu w ciągu 21 dni od wpływu wniosku wraz z oświadczeniami; jeśli po 28 dniach wpisu brak, wytwórca może rozpocząć działalność (chyba że URE wezwał do uzupełnienia).
• Wytwórca musi mieć tytuł prawny do obiektów i instalacji, dysponować obiektami spełniającymi wymagania ppoż., sanitarne i środowiskowe oraz nie wykorzystywać jako surowców paliw kopalnych ani biomasy zanieczyszczonej substancjami zwiększającymi wartość opałową.
• Prowadzi dokumentację ilości biogazu i biometanu (wtłoczonego do sieci, transportowanego poza siecią, użytego do tankowania, sprzedanego na potrzeby realizacji NCW) oraz surowców.
• Składa półroczne sprawozdania w terminie do końca miesiąca po półroczu oraz informację o pierwszym wytworzeniu w ciągu 30 dni.

Rejestr KOWR (biogaz rolniczy, w tym biometan z biogazu rolniczego).

• Wniosek obejmuje dane wytwórcy, opis działalności i instalacji oraz oświadczenia o niezaleganiu z podatkami i zgodności danych.
• Dyrektor Generalny KOWR dokonuje wpisu w ciągu 7 dni; po 14 dniach od wpływu wniosku wytwórca może rozpocząć działalność (jeśli nie wezwano do uzupełnienia).
• Obowiązkiem jest wykorzystywanie wyłącznie substratów z art. 2 pkt 2 i, w przypadku biometanu z biogazu rolniczego, wyłącznie biogazu rolniczego.
• Sprawozdania kwartalne składa się w terminie 45 dni od końca kwartału, a zmiany danych zgłasza w 14 dni.

Różnice w praktyce

• Częstotliwość sprawozdań. Półroczna w URE, kwartalna w KOWR.
• Wsad. Mieszanina biogazu i biogazu rolniczego przenosi sprawę do URE, ale substraty biogazu rolniczego wciąż muszą spełniać definicję.
• Wykreślenie. W obu rejestrach naruszenie obowiązków (nieprawdziwe oświadczenia, niedozwolone substraty) skutkuje wykreśleniem i okresem karencji, po którym można starać się o ponowny wpis.

Co zrobić najpierw

1. Określ wsad: tylko substraty z art. 2 pkt 2, czy także inne rodzaje biomasy lub biogazu.
2. Wybierz rejestr zgodnie z tabelą, uwzględniając ewentualne mieszanie.
3. Przygotuj tytuł prawny, dokumenty zgodności obiektów i opis techniczny z wydajnością i mocą.
4. Zaplanuj system ewidencji: ilości, surowce, daty pierwszego wytworzenia, sprzedaż do NCW.
5. Ustal terminy sprawozdań i wyznacz osobę odpowiedzialną.

Biometan a inne akty prawne

• NCW i transport. Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych odsyła do definicji biometanu z ustawy o OZE; biometan sprzedawany na potrzeby realizacji NCW wykazuje się w sprawozdaniach.
• Gwarancje pochodzenia. Biometan wprowadzony do sieci gazowej lub użyty do tankowania może być objęty gwarancją pochodzenia (z wyjątkiem mikroinstalacji).
• Wsparcie. Instalacje do 1 MW (po przeliczeniu na moc elektryczną) mogą korzystać z rozdziału 4a; biometan wsparty nie liczy się do NCW.
• Pomiary. Rozporządzenie ministra klimatu z 26 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 974) określa wymagania dla pomiarów, rejestracji i sposobu obliczania ilości biogazu, biogazu rolniczego i biometanu.

Najczęstsze błędy

• Rejestracja w KOWR mimo użycia także biogazu innego niż rolniczy w mieszaninie — wtedy właściwy jest rejestr URE.
• Pomylenie terminów sprawozdań: półrocznych w URE i kwartalnych w KOWR.
• Brak zgłoszenia pierwszego wytworzenia biogazu lub biometanu w ciągu 30 dni.
• Użycie surowców zanieczyszczonych substancjami zwiększającymi wartość opałową.
• Zakładanie, że wpis w rejestrze załatwia również koncesję na obrót gazem — to odrębna kwestia.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.