Gaz na TTF: najwyższe zamknięcie w historii 26 sierpnia 2022 r.

Pod koniec sierpnia 2022 r. europejski rynek gazu osiągnął historyczny szczyt: 26 sierpnia kontrakt na holenderskiej giełdzie TTF zamknął notowania powyżej 330 euro za MWh, czyli kilkanaście razy więcej niż średnia z lat przed kryzysem. Napędzały je ograniczone dostawy z Rosji gazociągiem Nord Stream 1, wyścig o napełnienie magazynów przed zimą i obawy o stabilność dostaw. Dla branży biogazowej to jednocześnie szansa i problem.

Co się zmienia

Gaz ziemny jest paliwem uniwersalnym: zasila elektrownie, ciepłownie, przemysł chemiczny i miliony gospodarstw domowych. Gdy cena na giełdzie rośnie kilkunastokrotnie, rosną rachunki za ciepło i energię, a przedsiębiorstwa energochłonne ograniczają produkcję. Szczególnie dotknięty jest przemysł nawozowy: gaz jest surowcem do produkcji amoniaku i nawozów azotowych, więc ich ceny gwałtownie wzrosły, a część producentów w Europie wstrzymała instalacje.

Wysokie ceny ułatwiają jednak konkurowanie gazom odnawialnym. Koszt produkcji biometanu jest zależny od surowców i skali instalacji, ale nie od notowań gazu; im wyższa cena rynkowa, tym szybciej zwraca się inwestycja, a lokalne źródła stają się atrakcyjne dla odbiorców przemysłowych.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla polskich gospodarstw i biogazowni sytuacja ma kilka wymiarów:

• poferment jako nawóz staje się znacznie bardziej atrakcyjny w relacji do nawozów mineralnych,
• koszty budowy instalacji rosną z powodu inflacji i drożejących materiałów,
• ceny energii elektrycznej wpływają na przychody biogazowni sprzedających energię na rynku,
• wsparcie publiczne dla odbiorców gazu (zamrożone taryfy) nie obejmuje producentów gazu.

Dla zakładów, które mogłyby przestawić się z kogeneracji na biometan, wyższa cena gazu poprawia wyniki ekonomiczne, ale kluczowe pozostają ramy prawne i dostęp do sieci. Do czasu uchwalenia przepisów o biometanie rynek pozostaje w fazie przygotowań.

Jak rynek reagował

Ceny gazu wpływały na ceny energii elektrycznej, bo na wielu rynkach to elektrownie gazowe wyznaczają jej cenę krańcową. W rezultacie producenci energii z innych źródeł, w tym biogazowni, mogli sprzedawać energię drożej, o ile ich umowy nie ograniczały cen. W Polsce znaczna część produkcji jest jednak objęta systemami wsparcia o stałych parametrach, które zmniejszają zarówno ryzyko, jak i potencjalne zyski. Dlatego ocena wpływu kryzysu na konkretne projekty wymaga uwzględnienia rodzaju kontraktu i systemu wsparcia.

Co dalej

Na ceny gazu będą wpływać poziom napełnienia magazynów, pogoda zimą i dalsze decyzje Rosji. UE rozważa mechanizmy ograniczające ceny oraz wspólne zakupy gazu. Dla producentów biogazu ważniejsze niż krótkoterminowa wycena jest zabezpieczenie przychodów w długim terminie – poprzez umowy z odbiorcami i systemy wsparcia, które zapewnią stabilność niezależnie od wahań rynku.