Chiny: odchody zwierzęce jako nawóz i surowiec dla biogazu. Cele 80% w 2025 r. i 85% w 2030 r.

Chiny są największym na świecie producentem trzody chlewnej i mają jedną z największych hodowli drobiu i bydła, więc ilość odchodów zwierzęcych liczy się tam w setkach milionów ton. Państwo posługuje się wskaźnikiem „kompleksowego zagospodarowania” odchodów: według opinii Kancelarii Rady Państwa o rozwoju hodowli z 2020 r. ma on przekroczyć 80% w 2025 r. i 85% w 2030 r., a plan metanowy z listopada 2023 r. powtarza te poziomy (ponad 80% w 2025 r. i ponad 85% w 2030 r.).

Co liczy się jako „zagospodarowanie”

Przegląd w Frontiers of Agricultural Science and Engineering (2024) wyjaśnia, że „zasób wykorzystany” oznacza wytwarzanie biogazu, stałych i płynnych nawozów organicznych oraz ściółki. Zagospodarowanie nie jest zatem tożsame z fermentacją: może to być kompostowanie lub bezpośrednie stosowanie na polu. Tak zdefiniowany wskaźnik wyniósł według przeglądu 75% w 2020 r. (wobec 37% w 2010 r. i 60% w 2015 r.). Resort rolnictwa podawał 78% w lipcu 2023 r., co sprawia, że cel 80% na 2025 r. wydaje się niewymagający — taką ocenę planu metanowego przedstawia holenderski serwis Agroberichten Buitenland, dodając, że większość celów rolnych w planie jest ogólna, bez liczbowych celów redukcji.

Rola biogazu

Przegląd zauważa, że wykorzystanie biogazu jest niskie w małych i średnich gospodarstwach z powodu wysokich kosztów inwestycji, trudnej obsługi i niepewnych dochodów z produktów ubocznych, a małe instalacje mają wysoki wskaźnik awarii, niską produkcję gazu i wycieki. Plan metanowy zapowiada rozwój biogazu na wsi stosownie do warunków lokalnych, budowę dużych instalacji biogazu i biometanu tam, gdzie warunki na to pozwalają, oraz zachęty do wykorzystania metanu w ogrzewaniu i energetyce. Dane o udziale odchodów kierowanych do biogazowni w skali kraju nie zostały przez nas zweryfikowane.

Programy pilotażowe

CGTN (29.01.2024) relacjonował za resortem rolnictwa, że w 299 powiatach pilotażowych (program od 2021 r., ponad 7,4 mld juanów z budżetu centralnego) średni wskaźnik kompleksowego zagospodarowania odchodów hodowlanych „wzrósł o pięć procent”; źródło nie precyzuje, czy chodzi o punkty procentowe. Zebrano i przetworzono ponad 100 mln t odchodów, z czego ponad 79 mln t trafiło na pola jako nawóz, zastępując 320 tys. t nawozów mineralnych.

Poferment: dlaczego jest kluczowy

Przetworzenie odchodów w biogazowni daje poferment, który może wracać na pola jako nawóz; przegląd FASE zalicza „stały i płynny nawóz organiczny” do form zagospodarowania odchodów. Wartość pofermentu zależy od rynku: jeśli rolnicy nie mają zaufania do jakości lub koszt transportu jest zbyt wysoki, instalacja ponosi dodatkowe koszty. Źródła, które sprawdziliśmy, nie omawiają norm jakości pofermentu w Chinach.

Wpływ na emisje metanu

Plan metanowy z 2023 r. zapowiada zachęcanie do budowy komór fermentacyjnych wychwytujących metan z odchodów na wsi oraz zachęty do wykorzystania metanu do ogrzewania i produkcji energii (Xinhua, 10.11.2023). W tym fragmencie nie podaje liczbowych celów redukcji emisji.

Ograniczenia statystyki

Wskaźnik zagospodarowania zależy od przyjętej definicji (biogaz, nawozy stałe i płynne, ściółka) i nie mierzy bezpośrednio uniknięcia emisji metanu ani jakości nawozu. Zagospodarowanie nie jest tożsame z fermentacją, więc cel procentowy nie zastępuje monitoringu emisji i bilansu składników nawozowych — to nasz wniosek z definicji, a nie teza źródeł.

Bilans nawozowy

Pilotaże opisane przez CGTN opierają się na łączeniu hodowli z uprawami: odchody wracają na pola jako nawóz i zastępują część nawozów mineralnych (320 tys. t w powiatach pilotażowych). Dawki nawozów organicznych trzeba dopasowywać do zapotrzebowania roślin, by nie dochodziło do spływu biogenów do wód; szczegółów chińskich zasad bilansowania składników nie sprawdzaliśmy.

Wyzwania ekonomiczne

Według przeglądu FASE w małych i średnich gospodarstwach biogaz bywa nieopłacalny z powodu wysokich kosztów inwestycji, trudnej obsługi i niepewnych dochodów z produktów ubocznych, więc wysoki wskaźnik zagospodarowania (78% w lipcu 2023 r.) może współistnieć z niskim udziałem biogazu. Dla Chin jest to nasz wniosek z tych danych; udziału odchodów kierowanych do biogazowni nie zweryfikowaliśmy.

Co to oznacza dla Polski/Europy

Sam wskaźnik wykorzystania odchodów jako nawozu nie gwarantuje redukcji metanu; do tego potrzebne są zamknięte zbiorniki i fermentacja z wykorzystaniem gazu. Warto też zwracać uwagę na różnice definicji w statystykach międzynarodowych.