Komisja przyjęła zmianę dyrektywy azotanowej: RENURE jako alternatywa dla nawozów mineralnych

Komisja Europejska formalnie przyjęła 9 lutego 2026 r. zmianę załącznika III dyrektywy azotanowej, która wprowadza kategorię RENURE (REcovered Nitrogen from manURE), czyli odzyskanego azotu z obornika. Dzięki niej produkty nawozowe z przetworzonego obornika będą mogły być stosowane powyżej limitu obowiązującego dla obornika i przetworzonego obornika, co ma pozwolić rolnikom zastępować nawozy mineralne. Komisja przedstawia to jako przejście od odpadu do wartości.

Czym jest RENURE

RENURE to nawozy wytwarzane z obornika przy użyciu zaawansowanych technik przetwarzania, w których składniki pokarmowe zostają zamienione w formy szybko przyswajalne przez rośliny. Według Komisji ich stosowanie niesie mniejsze ryzyko zanieczyszczenia wód niż stosowanie surowego obornika. Warunkiem jest zastosowanie zabezpieczeń środowiskowych, głównie chroniących wody przed azotanami z rolnictwa.

Procedura: Komitet Azotanowy z przedstawicielami państw zagłosował za zmianą 19 września 2025 r., a następnie Parlament Europejski i Rada badały ją w trybie komitologii. Zmiana ma charakter fakultatywny – stosować ją muszą tylko państwa, które zdecydują się dopuścić RENURE, a one transponują ją do prawa krajowego. Komisarz Jessika Roswall mówiła, że UE „zamienia odpad w wartość”. Cel to ograniczenie zależności od importowanych nawozów, obniżenie kosztów rolników i wzmocnienie autonomii strategicznej. Źródło nie podaje wartości liczbowych limitów ani oszczędności.

Związek z biogazem i pofermentem

RENURE zasadniczo dotyczy produktów z obornika, a poferment z biogazowni jest strumieniem pokrewnym, ale odrębnym. W trakcie prac organizacje europejskie, w tym Europejskie Stowarzyszenie Biogazu, domagały się rozszerzenia kryteriów RENURE na poferment, ponieważ proces fermentacji i separacji (np. odzysk azotu amonowego) prowadzi do podobnych produktów. Komisja nie odnosi się do pofermentu w komunikacie o przyjęciu zmiany, co oznacza, że rozszerzenie jest tematem przyszłych decyzji.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska jest dużym producentem obornika i gnojowicy, a dyrektywa azotanowa ogranicza stosowanie nawozów naturalnych do 170 kg N/ha rocznie na obszarach objętych programami. RENURE może otworzyć drogę do racjonalniejszego wykorzystania składników odzyskanych w biogazowniach i instalacjach separacji, ale decyzja o dopuszczeniu należy do państwa. Dla ministerstwa rolnictwa oznacza to wybór między zaletami (substytucja nawozów mineralnych, rozwój przetwórstwa obornika) a ryzykami (kontrola wód, kontrowersje ekologów). Copa-Cogeca krytykowała proponowany w toku prac limit 100 kg N/ha rocznie dla RENURE, uznając go za naukowo nieuzasadniony, a organizacje ekologiczne sprzeciwiały się osłabieniu zasad.

Na co zwrócić uwagę

Sam akt nie zmienia automatycznie praktyki gospodarstw: potrzebne są przepisy krajowe, rejestr produktów i kontrola. Inwestorzy w technologie odzysku azotu (strippingu, separacji, membran) powinni śledzić decyzję polskiego rządu o dopuszczeniu RENURE.