Jakość biometanu w sieci gazowej: parametry z rozporządzenia i kto je kontroluje

Biometan wprowadzany do sieci gazowej musi spełniać takie same parametry jakościowe jak gaz ziemny przesyłany siecią. Określa je § 38 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 2 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu gazowego. Rozporządzenie zawiera też osobne zasady dla wytwórców biometanu: pomiary w punkcie wejścia, odpowiedzialność za parametry i zasady wstrzymania odbioru. Opisujemy stan na lipiec 2026 r.

Podstawowe parametry

Poniższe wartości dotyczą paliw gazowych przesyłanych sieciami przesyłowymi i dystrybucyjnymi:

Wodór nie powinien występować (0,0% mol/mol), z wyjątkiem sieci przystosowanych do gazu o wyższej zawartości wodoru, gdzie dopuszcza się do 10%. Siarkę ocenia się przed nawonieniem gazu. Dopuszczalne jest przekroczenie limitów w zakresie błędu pomiaru urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego. Warunki odniesienia są ściśle określone: spalanie 25 °C i 101,325 kPa, objętość 0 °C i 101,325 kPa.

Kto kontroluje

• Wytwórca biometanu wykonuje badania parametrów w punktach wejścia do systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego: siarkowodór, siarka merkaptanowa i całkowita, temperatura punktu rosy, ciepło spalania i liczba Wobbego, tlen i ditlenek węgla – co najmniej raz na 30 minut; pary rtęci – co najmniej raz w roku. Pozostałe parametry kontrolują operatorzy według planu badań (np. chlor, fluor, amoniak co najmniej co sześć miesięcy, intensywność zapachu co dwa tygodnie).
• Operator systemu (przesyłowego lub dystrybucyjnego) kontroluje jakość gazu w sieci, może odmówić przyjęcia gazu o niewłaściwych parametrach, chyba że świadcząc usługę dodatkową uzyska wymagane parametry, i wyznacza obszary rozliczeniowe.
• Prezes URE sprawuje nadzór nad stosowaniem przepisów, rozpatruje skargi i może karać za naruszenia obowiązków operatorów.

Co się dzieje przy niezgodności

Gdy pomiar wytwórcy wykaże niespełnienie któregokolwiek parametru (wynik negatywny), musi on niezwłocznie wykonać drugi pomiar. Negatywny wynik drugiego pomiaru powoduje wstrzymanie odbioru gazu przez operatora. Odpowiedzialność za zapewnienie parametrów w punkcie wejścia ponosi podmiot wprowadzający biometan. Rozporządzenie wymaga ponadto, by przed punktem wejścia znajdowała się instalacja rewersyjna, która zawraca biometan o nieprawidłowych parametrach do wytwórcy. W sieci dystrybucyjnej z biometanem średnia dobowa wartość ciepła spalania w obszarze rozliczeniowym nie może się różnić o więcej niż 4% od wartości w dowolnym punkcie obszaru.

Usługa przesyłu biometanu

Ustawa o OZE (art. 118) zobowiązuje operatorów do świadczenia usługi przesyłania lub dystrybucji biometanu spełniającego parametry jakościowe wynikające z przepisów wykonawczych do Prawa energetycznego. Naruszenie tego obowiązku podlega karze pieniężnej wymierzanej przez Prezesa URE. Dla wytwórcy oznacza to, że jeśli parametry są spełnione, operator nie może bez uzasadnienia odmówić usługi.

Norma EN 16723-1

Europejska norma EN 16723-1 określa specyfikację biometanu wprowadzanego do sieci gazu ziemnego. Jest użytecznym punktem odniesienia przy projektowaniu uszlachetniania i doborze analizatorów, ale ponieważ Polska określa parametry w rozporządzeniu, to jego limity decydują o dopuszczeniu gazu. Warunki przyłączenia mogą dodatkowo ustalać wymagania szczegółowe, w tym dla analizatorów i częstości pomiarów.

Co zrobić najpierw

• Uzyskaj od operatora warunki przyłączenia i regulamin sieci z wymaganiami pomiarowymi.
• Dobierz technologię uszlachetniania tak, by z zapasem spełnić limity: CO₂ do 3,0%, tlen, siarkowodór, punkt rosy.
• Zainstaluj analizatory z odczytem co 30 minut i zaplanuj kalibracje.
• Uzgodnij procedurę postępowania przy negatywnym wyniku i współpracę z dyspozycją operatora.

Wyzwania technologiczne spełnienia parametrów

Wymagania z rozporządzenia przekładają się na konkretne decyzje w instalacji uszlachetniania. Ograniczenie ditlenku węgla do 3,0% wymaga wydajnej separacji CO₂ (membrany, adsorpcja, płukanie wodne lub aminowe), a utrzymanie niskiej zawartości tlenu – szczelności układu i kontroli dopływu powietrza, zwłaszcza przy odsiarczaniu biologicznym z dozowaniem powietrza. Siarkowodór usuwa się na etapie oczyszczania biogazu, a siloksany, istotne zwłaszcza w biogazie z osadów ściekowych i składowisk, filtrami z węgla aktywnego. Punkt rosy wody zapewnia osuszanie. Wartość opałową i liczbę Wobbego można korygować, dodając np. propan; rozporządzenie przewiduje takie urządzenia w uzasadnionych przypadkach. Warto projektować układ z zapasem względem limitów, bo przekroczenie granicznej wartości w dwóch kolejnych pomiarach oznacza przerwę w odbiorze.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.