Przyłączenie biometanowni do sieci gazowej: warunki, koszty i odpowiedzialność

Przyłączenie biometanowni do sieci gazowej wymaga złożenia wniosku o określenie warunków przyłączenia do operatora sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej, zawarcia umowy o przyłączenie oraz zainstalowania na własny koszt układu wprowadzającego biometan do systemu: sprężarki lub stacji, urządzeń do badania jakości, układu pomiarowo-rozliczeniowego i instalacji rewersyjnej. Wpis opisuje przepisy w stanie na sierpień 2024 r.

Obowiązek operatora i możliwość odmowy

Art. 7 Prawa energetycznego zobowiązuje przedsiębiorstwo przesyłowe lub dystrybucyjne do zawarcia umowy o przyłączenie, na zasadzie równoprawnego traktowania i w pierwszej kolejności dla instalacji OZE, jeśli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia. Gdy operator odmawia wydania warunków dla instalacji do wytwarzania biometanu z powodu braku takich warunków we wskazanej lokalizacji, musi wskazać najbliższą lokalizację alternatywną, jeśli przyłączenie w niej spełnia warunki. Każda odmowa wymaga powiadomienia Prezesa URE i wnioskodawcy z podaniem przyczyn. Ustawa o OZE (art. 118) nakłada ponadto na operatorów obowiązek świadczenia usługi przesyłania lub dystrybucji biometanu spełniającego parametry jakościowe dla paliw gazowych wprowadzanych do sieci.

Etapy przyłączenia

1. Wstępne rozmowy z operatorem – lokalizacja punktu wejścia, ciśnienie w sieci, odbiór w sezonie letnim (zużycie gazu w sieci rozdzielczej spada latem, więc zdolność odbioru biometanu może być ograniczona).
2. Wniosek o określenie warunków przyłączenia. Operator powinien w 7 dni wezwać do uzupełnień, jeśli są braki, z terminem co najmniej 21 dni. Wniosek wytwórcy biometanu (grupa przyłączeniowa C) zawiera m.in. planowany termin rozpoczęcia dostarczania gazu, miejsce przyłączenia, moc przyłączeniową, przewidywane ilości w roku przyłączenia i dwóch kolejnych latach, wymagane ciśnienia, godzinowe minimum i maksimum, rodzaj gazu i prognozę zmienności składu. Dołącza się oświadczenie o tytule prawnym do nieruchomości.
3. Warunki przyłączenia. Operator ma 90 dni dla grupy C, z możliwością przedłużenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach o taki sam termin. Warunki określają m.in. miejsce rozgraniczenia własności sieci i wymagania co do stacji gazowej oraz układu pomiarowo-rozliczeniowego i telemetrii.
4. Umowa o przyłączenie – termin realizacji, opłata, zakres robót, harmonogram, moc, odpowiedzialność za opóźnienia.
5. Budowa i odbiór, a następnie umowa o świadczenie usługi dystrybucji lub przesyłania.

Wymagania techniczne dla biometanowni

Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu gazowego zawiera wymagania szczególne dla instalacji wytwarzających biometan:

• w uzasadnionych przypadkach przed punktem wejścia lub na sieci montuje się urządzenia do dostosowania parametrów biometanu (w tym podnoszenia kaloryczności przez dodanie innych gazów),
• na sieci dystrybucyjnej instaluje się sprężanie umożliwiające zatłoczenie do sieci o wyższym ciśnieniu, chyba że operator wskaże w warunkach, że nie jest wymagane,
• przed punktem wejścia wytwórca instaluje urządzenia do badania jakości gazu oraz instalację rewersyjną zawracającą biometan o niewłaściwych parametrach do wytwórcy,
• układy pomiarowe muszą spełniać wymagania operatora, w tym telemetrii.

Wytwórca biometanu wykonuje badania parametrów jakościowych w punkcie wejścia, a po negatywnym wyniku musi niezwłocznie wykonać drugi pomiar; powtórny negatywny wynik oznacza wstrzymanie odbioru gazu przez operatora.

Koszty

Za przyłączenie źródeł pobiera się opłatę ustaloną na podstawie rzeczywistych nakładów poniesionych na realizację przyłączenia. Obniżenie o połowę dotyczy instalacji OZE o mocy elektrycznej do 5 MW i jednostek kogeneracji poniżej 1 MW, więc nie stosuje się go do typowej biometanowni. Do kosztów przyłączenia dochodzą wydatki na własne urządzenia: sprężarkę, analizatory (siarkowodór, punkt rosy wody, ciepło spalania, tlen i inne), stację pomiarową i ewentualne dopełnienie gazu. Dokładny koszt zależy od odległości do sieci i ciśnienia.

Odpowiedzialność

Podmiot wprowadzający biometan odpowiada za zapewnienie parametrów jakościowych wymaganych przez operatora w punkcie wejścia do systemu gazowego. Operator odpowiada za utrzymanie jakości gazu w sieci i może odmówić przyjęcia gazu niespełniającego parametrów, jeśli wytwórca nie zapewni ich dostosowania. W obszarach rozliczeniowych z wprowadzonym biometanem średnia wartość ciepła spalania w dobie nie może się różnić o więcej niż 4% od wartości w którymkolwiek punkcie obszaru.

Co zrobić najpierw

• Zapytaj operatora o sezonową zdolność odbioru i dostępne ciśnienie w pobliżu.
• Przygotuj prognozę produkcji (godzinową, dobową, roczną) i zmienności składu.
• Zaplanuj sprężanie, analizatory i instalację rewersyjną jeszcze w projekcie technologicznym.
• Uzgodnij z operatorem wzór umowy i sposób rozliczeń.

Gwarancje pochodzenia i rozliczenie biometanu

Po przyłączeniu wytwórca może wystąpić o gwarancje pochodzenia dla biometanu. Zgodnie z ustawą o OZE gwarancja pochodzenia jest elektronicznym, zbywalnym dokumentem, który jako jedyny poświadcza odbiorcy końcowemu, że określona ilość biometanu została wytworzona z odnawialnych źródeł i wprowadzona do sieci gazowej. Nie wynikają z niej prawa majątkowe, a jej wydanie nie zależy od korzystania z mechanizmów wsparcia. Rozliczenie gazu odbywa się na podstawie układu pomiarowo-rozliczeniowego, więc dokładność pomiaru ilości i ciepła spalania ma znaczenie zarówno finansowe, jak i dowodowe.

Sezonowość i ograniczenia odbioru

Sieć dystrybucyjna o niskim ciśnieniu w lecie odbiera mniej gazu, więc operator może wskazać w warunkach przyłączenia konieczność sprężania do sieci wyższego ciśnienia lub ograniczenia wprowadzania w niektórych okresach. Przed podjęciem decyzji inwestycyjnej warto poprosić o analizę zdolności odbioru w sezonie letnim i o wskazanie alternatywnych punktów wejścia – tym bardziej że przy odmowie operator ma wskazać najbliższą możliwą lokalizację.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.