Nowe wymagania dla komunalnych osadów ściekowych: rozporządzenie opublikowane, kluczowe przepisy za 4 lata

W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie ministra klimatu i środowiska zmieniające rozporządzenie w sprawie stosowania komunalnych osadów ściekowych (Dz.U. 2022 poz. 89). Nowe przepisy doprecyzowują, jak osad musi być przetworzony, zanim trafi na grunt, jak często go badać i jakimi metodami oznaczać metale ciężkie. Większość wymagań zacznie obowiązywać dopiero po 48 miesiącach, co daje oczyszczalniom czas na dostosowanie.

Co się zmienia

Rozporządzenie wprowadza obowiązek poddania osadu co najmniej jednemu z określonych procesów przetwarzania:

• beztlenowego – redukcja substancji organicznej o co najmniej 38% albo prowadzenie procesu powyżej 34°C przez co najmniej 12 dni,
• tlenowego – co najmniej 25 dni,
• tlenowego w wysokiej temperaturze – co najmniej 10 dni powyżej 40°C,
• chemicznego – dawka wapna co najmniej 0,25 kg na kilogram suchej masy,
• humifikacji – składowanie co najmniej 90 dni lub podsuszenie do poniżej 30% wilgotności.

Zmienia się też zakres badań. Pomiary metali ciężkich (Pb, Cd, Hg, Ni, Zn, Cu, Cr) mają być wykonywane wskazanymi metodami (spektrometria absorpcji atomowej lub ICP-OES/ICP-MS), a laboratorium musi być akredytowane albo posiadać certyfikowany system zarządzania jakością. Częstotliwość badań zależy od obciążenia oczyszczalni:

Osad w postaci mazistej i ziemistej ma być równomiernie rozprowadzany i wymieszany z glebą najpóźniej następnego dnia po dostarczeniu na pole.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla oczyszczalni ścieków z fermentacją osadów proces beztlenowy jest naturalnym sposobem spełnienia wymogu – i jednocześnie źródłem biogazu. Kryteria wprost odwołują się do parametrów znanych z eksploatacji komór fermentacyjnych (temperatura, czas retencji, redukcja suchej masy organicznej). Oczyszczalnie bez fermentacji będą musiały wybrać inną ścieżkę, np. kompostowanie czy stabilizację wapnem, co zmienia koszty i logistykę.

Rozporządzenie nie zmienia tu limitów zawartości metali, lecz podnosi wymagania wobec jakości i dokumentowania badań, co może zwiększyć koszty dla małych obiektów. Ważne jest też to, że poferment z komunalnych osadów pozostaje materiałem odpadowym, więc jego rolnicze wykorzystanie podlega przepisom o odpadach i nawozach.

Na co zwrócić uwagę w planach inwestycyjnych

Wymagania procesowe warto czytać razem z zamiarem wykorzystania osadu. Gdy planowane jest rolnicze zastosowanie, stabilizacja beztlenowa, tlenowa lub chemiczna musi być udokumentowana parametrami procesu, a nie tylko deklaracją. Dla oczyszczalni, które rozważają budowę komory fermentacyjnej, dodatkowym argumentem jest możliwość odzysku biogazu i ciepła; przy odpowiedniej skali biogaz można wykorzystać do zasilenia własnych procesów oczyszczalni.

Co dalej

Zmiany będą obowiązywały etapami: część przepisów po 14 dniach od ogłoszenia, a pozostałe (wymagania procesowe, laboratoria, częstotliwości, nowy załącznik) po 48 miesiącach. Do tego czasu zarządcy oczyszczalni powinni przeanalizować ścieżkę zagospodarowania osadu i ewentualne inwestycje – od modernizacji komór fermentacyjnych po suszenie – a także sprawdzić, czy ich laboratoria spełnią nowe wymogi.