NIK o biogazie: brak spójnych działań państwa i rozdziału o biometanie w KPEiK

Najwyższa Izba Kontroli zakończyła kontrolę dotyczącą wykorzystania biogazu do wytwarzania energii, a jej wyniki zatwierdziło 23 kwietnia 2025 r. Kolegium NIK. Kontrola nosi sygnaturę P/24/059 i objęła zarówno działania administracji centralnej, jak i wybrane inwestycje biogazowe. Dla branży istotne są wnioski dotyczące planowania polityki państwa.

Główne ustalenia

NIK skierowała wystąpienie do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, wskazując, że nieuwzględnianie w okresowych planach działalności resortu na lata 2021–2024 działań na rzecz rozwoju branży biogazu, biogazu rolniczego i biometanu utrudniało podejmowanie spójnych, skoordynowanych, planowych działań. Dodatkowo przygotowywana aktualizacja Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK) nie zawierała odrębnego rozdziału poświęconego biogazowi i biometanowi.

W przypadku konkretnych inwestycji NIK wydała kilka wystąpień pokontrolnych. Realizację inwestycji polegającej na budowie biogazowni rolniczej w Iłowcu Wielkim oceniono pozytywnie; podobnie ocenione zostało przedsięwzięcie w Linnem, gdzie stwierdzono jednak nieterminowe przekazanie do Urzędu Regulacji Energetyki informacji o zwiększeniu pomocy inwestycyjnej.

Co to oznacza

Wnioski NIK wpisują się w głos branży, która od 2023 r. wskazywała na brak spójnej strategii biogazowej i biometanowej. Brak rozdziału o biometanie w KPEiK oznaczał, że programy NFOŚiGW, aukcje i plany sieciowe powstawały bez wspólnego ramowego celu. Później projekt KPEiK wskazywał wartości dla biometanu w scenariuszu WAM (ok. 15,5 TWh w 2030 r.), ale sama kontrola zwróciła uwagę na potrzebę ciągłości działań ministerstwa.

Kontrola ma też aspekt praktyczny dla inwestorów: wskazuje, że wsparcie inwestycyjne wiąże się z obowiązkami informacyjnymi wobec regulatora – w tym przypadku dotyczącymi pomocy publicznej. Opóźnienia w składaniu informacji do URE, choć formalne, mogą mieć konsekwencje.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla ministerstw i agencji rządowych wnioski są wskazówką, że rozwój biogazu wymaga stałego miejsca w planach działań, a nie tylko pojedynczych projektów legislacyjnych. Dla biogazowni i inwestorów – że warto monitorować prace nad KPEiK i programy NFOŚiGW, ponieważ to od ich treści zależy dostępność finansowania. W tym samym czasie rząd pracuje nad poprawkami dotyczącymi biometanu do ustawy o inwestycjach w elektrownie wiatrowe, a pierwsze instalacje wtłaczające gaz do sieci dopiero powstają.

Co dalej

Wystąpienia NIK nie mają mocy wiążącej, ale stanowią podstawę do monitorowania zaleceń. Resort będzie musiał odnieść się do uwag, a branża oczekuje, że wnioski przełożą się na odrębny, wyraźny rozdział poświęcony biometanowi w KPEiK oraz na szybsze uchwalenie systemu aukcyjnego. Inwestorzy powinni obserwować, czy zalecenia NIK wpłyną na priorytety programów NFOŚiGW.