Reppie w Addis Abebie: 50 MW z odpadów komunalnych na dawnym wysypisku Koshe

Reppie to 50-megawatowy zakład termicznego przekształcania odpadów komunalnych w Addis Abebie, zbudowany obok wysypiska Koshe i otwarty w sierpniu 2018 r. Według danych projektowych (Waste Management World, 2017) ma przerabiać ok. 1,4 tys. ton odpadów na dobę i dostarczać do sieci ok. 185 GWh energii elektrycznej rocznie, co miało odpowiadać mniej więcej jednej czwartej zapotrzebowania stolicy Etiopii na energię. Anadolu Agency nazwała go pierwszym dużym zakładem tego typu w Afryce, dlatego bywa punktem odniesienia dla innych miast regionu; w 2025 r. pracował jednak tylko na połowie mocy.

Co wiadomo o instalacji

Zakład powstał na zrekultywowanym terenie obok Koshe, największego wysypiska w Addis Abebie. Według Waste Management World budowa trwała od września 2014 r., a w 2017 r. instalacja była „blisko ukończenia”. Anadolu Agency opisała uruchomienie zakładu w niedzielę 19 sierpnia 2018 r.; w chwili publikacji wytwarzał on 25 MW. Budowę prowadziło konsorcjum Cambridge Industries Limited i CNEEC, a po zakończeniu obiekt miał przejść na własność państwowego dostawcy energii Ethiopian Electric Power (EEP). System oczyszczania odcieków z reaktorem membranowym (MBR) miała dostarczyć China Everbright International.

Źródła różnią się co do kosztu: Waste Management World podawał „ponad 120 mln USD” finansowane przez rząd Etiopii, a AA wskazywała 96 mln USD. Dane o przepustowości (ok. 438 tys. t odpadów rocznie, czyli ok. 1,4 tys. t na dobę przy ok. 300 dniach pracy w roku) i o produkcji ok. 185 GWh rocznie to wielkości projektowe z 2017 r., a nie wyniki eksploatacji. Podawane „25% zapotrzebowania miasta na energię” (WMW) lub „25% mieszkańców” (AA) to także zapowiedź, nie pomiar. Zastępca kierownika projektu Nicholas Halias szacował w 2017 r., że sama likwidacja emisji metanu z wysypiska da efekt równoważny 46 494 t CO₂ rocznie, a popiół miał być sprzedawany jako materiał budowlany lub używany do przykrywania nowego składowiska Sendafa.

Dlaczego miasta Afryki szukają takich rozwiązań

Zestawienie Banku Światowego „What a Waste 2.0” (2018), cytowane w opracowaniu African Clean Cities Platform, mówi o wzroście ilości odpadów komunalnych w Afryce Subsaharyjskiej z ok. 174 mln t w 2016 r. do ok. 516 mln t w 2050 r. Wysypisko Koshe jest przykładem skutków składowania bez kontroli: w marcu 2017 r. osunięcie się masy odpadów zabiło ponad stu mieszkańców (AA mówi o ok. 140 osobach). Zakład energetyczny miał więc wymiar nie tylko energetyczny, ale i sanitarny: zmniejsza ilość odpadów składowanych w centrum miasta.

Spalanie a fermentacja: różne role

Spalarnia i biogazownia nie konkurują wprost, bo przyjmują inne strumienie. Termiczne przekształcanie wymaga odpadów o odpowiedniej wartości opałowej; duża wilgotność typowa dla odpadów kuchennych obniża ją i utrudnia stabilną pracę kotła. Według komentarza Desty Mebratu (Phys.org, 2022) ponad 60% odpadów w afrykańskich miastach jest biodegradowalnych, więc naturalnym kierunkiem dla selektywnie zebranej frakcji organicznej jest kompostowanie i fermentacja beztlenowa. W polskiej praktyce podobny podział opisujemy w wpisie Energia z odpadów: fermentacja, spalanie, piroliza i gaz składowiskowy.

Na co patrzeć przy ocenie takich projektów

• Skład odpadów i ich wartość opałowa, zmienna sezonowo (pory deszczowe zwiększają wilgotność).
• Oczyszczanie spalin i odcieków oraz monitoring emisji, bo to one decydują o akceptacji społecznej.
• Model finansowy: taryfa za energię, opłaty za przyjęcie odpadów i gwarancje państwa.
• System zbiórki: bez regularnego dowozu odpadów do zakładu każda instalacja pracuje poniżej mocy.
• Los zbieraczy odpadów z wysypiska, którzy tracą źródło dochodu po jego zamknięciu lub rekultywacji.

Co to oznacza dla oceny technologii

W marcu 2025 r. szef miejskiej agencji gospodarki odpadami Eshetu Lemma przyznał, że zakład pracuje na ok. 50% mocy, a miasto płaci EEP ponad 240 mln birrów rocznie rekompensaty. Jako przyczyny wskazał usterki maszyn, brak części zamiennych i jakość odpadów; zakład ma za sobą poważną awarię turbiny parowej i generatora ze stycznia 2022 r. To praktyczne ostrzeżenie dla każdej instalacji energetycznej na odpadach: kontrakt na dostawę odpadów, serwis i zapasy części są tak samo ważne jak kocioł.

---