Sejm uchwalił nowelizację ustawy o nawozach: wdrożenie unijnych produktów nawozowych

Sejm uchwalił 29 września 2022 r. nowelizację ustawy o nawozach i nawożeniu, która dostosowuje polskie prawo do rozporządzenia (UE) 2019/1009 o produktach nawozowych. Ustawa (Dz.U. 2022 poz. 2364) weszła w życie 3 grudnia 2022 r. Wprowadza nadzór nad obrotem produktami nawozowymi oznakowanymi znakiem CE, rejestr nawozów mikrobiologicznych, system kar i zmiany w nazewnictwie. Dla producentów pofermentu to ważny krok: unijne rozporządzenie otwiera drogę do sprzedaży nawozów organicznych z oznakowaniem CE, a polska ustawa określa, kto kontroluje rynek.

Co się zmienia

Ustawa rozszerza zakres przedmiotowy przepisów o produkty nawozowe UE i nawozy mikrobiologiczne. Najważniejsze zmiany to:

• Rejestr nawozów mikrobiologicznych prowadzony przez ministra właściwego do spraw rolnictwa (może go powierzyć wyznaczonej jednostce).
• Nadzór rynku: Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa kontroluje obrót produktami CE; wojewódzcy inspektorzy są organami nadzoru rynku, mogą zakazać lub wycofać niezgodny produkt i pobierać opłaty za badania, jeśli wynik jest niezgodny.
• Oznakowanie: usunięte zostają odniesienia do znaku „NAWÓZ WE”; produkty CE muszą być stosowane, przewożone i przechowywane zgodnie z etykietą lub ulotką.
• Kary: administracyjne kary pieniężne w przedziale od około 2 tys. do 150 tys. zł; w niektórych przypadkach do 100% wartości sprzedaży.
• Przepisy przejściowe: nawozy oznakowane „NAWÓZ WE” lub objęte rozporządzeniem (WE) nr 2003/2003 podlegają odrębnym regułom przejściowym.

Tekst ustawy nie zawiera odrębnych regulacji dla produktów pofermentacyjnych; takie przepisy mógłby przynieść osobny akt dotyczący biogazowni rolniczych.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla biogazowni oznacza to, że poferment, który zostanie przetworzony i spełni kryteria rozporządzenia (UE) 2019/1009, może być wprowadzony na rynek jako produkt CE. W takiej sytuacji obowiązuje nadzór inspekcji, a producent odpowiada za zgodność partii z deklaracją. Dla pofermentu stosowanego bezpośrednio w gospodarstwach nadal liczą się przepisy krajowe o nawozach organicznych i o odpadach, w zależności od klasyfikacji produktu.

Z punktu widzenia przedsiębiorcy kluczowe jest ustalenie ścieżki: czy poferment będzie traktowany jako nawóz (z odpowiednią dokumentacją), czy jako odpad. Decyzja wpływa na wymagania dotyczące badań, zezwoleń i sprawozdawczości.

Co sprawdzić, planując sprzedaż pofermentu jako nawozu

Warto zweryfikować trzy rzeczy: czy surowce wejściowe mieszczą się na liście dopuszczonych materiałów składowych w rozporządzeniu unijnym, czy zakład ma system kontroli jakości oraz dostęp do akredytowanego laboratorium, a także jak zaklasyfikowany jest produkt w polskim prawie (nawóz organiczny, odpad, produkt uboczny). Odpowiedź decyduje o tym, czy potrzebna jest ocena zgodności przez jednostkę notyfikowaną i jakie będą obowiązki sprawozdawcze.

Co dalej

Przepisy wykonawcze i praktyka nadzoru pokażą, jak rygorystycznie inspekcja będzie kontrolować jakość produktów organicznych. Branża oczekuje też osobnych regulacji pofermentu w planowanych przepisach dla biogazowni rolniczych. Producenci powinni zadbać o stałe badania jakości i dokumentację procesów higienizacji i stabilizacji.