Rozporządzenie o produktach nawozowych UE stosowane od 16 lipca 2022 r.: znak CE dla pofermentu

Od 16 lipca 2022 r. stosuje się w całej Unii Europejskiej rozporządzenie (UE) 2019/1009, które ustanawia zasady udostępniania na rynku produktów nawozowych oznakowanych znakiem CE. Zastępuje ono rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 i po raz pierwszy obejmuje nie tylko nawozy mineralne, ale także nawozy organiczne, organiczno-mineralne, polepszacze gleby, podłoża uprawowe i biostymulatory. Dla producentów pofermentu to szansa na wejście na jednolity rynek – pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących składników, jakości i oceny zgodności.

Co się zmienia

Rozporządzenie definiuje kategorie produktów (PFC) i kategorie materiałów składowych (CMC). Kompost z bioodpadów wskazano jako materiał składowy CMC 3, a poferment – jako CMC 4 (poferment ze świeżej biomasy upraw) i CMC 5 (poferment inny niż ze świeżej biomasy upraw). Produkty zawierające materiały odpadowe wymagają oceny zgodności przez jednostkę notyfikowaną. Producent musi spełnić kryteria dotyczące zawartości składników odżywczych, zanieczyszczeń (m.in. metale ciężkie), patogenów i stabilności materiału.

Znak CE jest dobrowolny. Producent może nadal sprzedawać nawóz na podstawie przepisów krajowych, ale wtedy produkt nie korzysta z zasady swobodnego przepływu w UE. Produkty wprowadzone do obrotu przed 16 lipca 2022 r. jako „nawozy WE” mogą być w obrocie według dotychczasowych zasad.

Znaczenie dla branży w Polsce

W Polsce zagospodarowanie pofermentu reguluje m.in. ustawa o nawozach i nawożeniu oraz przepisy o odpadach. Poferment jest często stosowany bezpośrednio na pola gospodarstwa lub okolicznych rolników, co zwykle nie wymaga znaku CE. Znak CE ma sens dla większych instalacji, które chcą sprzedawać nawóz w opakowaniach, w handlu hurtowym lub poza granice kraju.

Rozporządzenie wprowadza jednak standard jakościowy, który będzie punktem odniesienia także dla produktów krajowych. Dla biogazowni oznacza to, że warto zadbać o:

• stałą jakość i analizy pofermentu (zawartość N, P, K, suchej masy, zanieczyszczeń),
• dokumentację pochodzenia surowców i procesu higienizacji,
• plan zagospodarowania pofermentu w gospodarstwach współpracujących.

Szczególną wagę mają ograniczenia dla zanieczyszczeń i patogenów: poferment z odpadów musi spełniać bardziej rygorystyczne wymagania niż z biomasy rolniczej.

Kiedy znak CE się opłaca

Znak CE warto rozważyć wtedy, gdy produkt jest ustandaryzowany: stała recepta, powtarzalna jakość, opakowania i kanały sprzedaży poza własnymi gospodarstwami. Dla pofermentu płynnego rozprowadzanego do okolicznych pól korzyść jest niewielka, a koszty oceny zgodności, badań i systemu zarządzania jakością – wymierne. Rozsądnym podejściem jest sprawdzenie, czy zmiana formy produktu (np. separacja na frakcję stałą i ciekłą, granulowanie) pozwoli osiągnąć wartość dodaną, która uzasadni dodatkowe wymagania.

Co dalej

Polskie przepisy muszą zostać dostosowane do rozporządzenia – nowelizacja ustawy o nawozach i nawożeniu jest przedmiotem prac legislacyjnych. Producenci pofermentu powinni obserwować, jak zostanie uregulowany nadzór nad rynkiem i jakie wymagania krajowe zostaną utrzymane. Komisja Europejska będzie też rozszerzać listę materiałów składowych, co może otworzyć drogę dla kolejnych produktów, np. odzyskiwanych związków azotu.