Australia: reforma Safeguard Mechanism przyjęta przez parlament – bazowe limity spadają o 4,9% rocznie

Parlament Australii przyjął 30 marca 2023 r. (Senat, po wcześniejszym głosowaniu w Izbie Reprezentantów 27 marca) reformę Safeguard Mechanism – krajowego systemu, który ogranicza emisje największych zakładów przemysłowych. Według Clean Energy Regulator ustawa weszła w życie 11 kwietnia, a zmienione reguły opublikowano 5 maja 2023 r. Zmiana wprowadza domyślny spadek bazowych limitów emisji o 4,9% rocznie do 2029–30 i zaczęła obowiązywać od 1 lipca 2023 r., co czyni z Safeguard jednym z głównych narzędzi realizacji celu klimatycznego Australii.

Jak działa mechanizm

Safeguard obejmuje zakłady emitujące więcej niż 100 tys. ton CO₂e rocznie – w praktyce kopalnie, rafinerie, zakłady przetwórstwa gazu, przemysł metali i chemiczny. Każdy zakład ma przypisany limit (baseline). Po reformie limity są stopniowo obniżane. Zakład, który przekroczy limit, musi pokryć nadwyżkę jednostkami ACCU (Australian Carbon Credit Units) albo jednostkami SMC. Zakład, który emituje mniej niż limit, może generować SMC i je sprzedawać.

Dlaczego 4,9%

Domyślna ścieżka jest elementem krajowej polityki redukcji emisji przemysłowych w drodze do celu na 2030 r. Dla zakładów narażonych na konkurencję międzynarodową (TEBA) przewidziano możliwość ubiegania się o niższy współczynnik spadku. Według Clean Energy Regulator minimalna stopa spadku dla takich zakładów wynosi 1% rocznie w przemyśle wytwórczym i 2% w pozostałych sektorach. Rząd oczekuje, że łączne emisje zakładów objętych mechanizmem nie przekroczą 100 mln t CO₂e w 2029–30.

Co z gazem i metanem

Reforma ma szczególne znaczenie dla sektora gazu ziemnego i górnictwa, w których emisje fugitywne (ucieczki metanu) i spalanie w pochodniach stanowią znaczną część śladu węglowego. Zakłady mogą pokrywać nadwyżki jednostkami ACCU (w tym z projektów ograniczających emisje metanu), a według MinterEllison same zakłady objęte mechanizmem nie będą już mogły generować ACCU – z zastrzeżeniem przepisów przejściowych. Zakłady mogą też odkładać jednostki SMC lub pożyczać do 10% bazowego limitu rocznie.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Safeguard przypomina część mechanizmów EU ETS, ale bez jednego, stałego sufitu uprawnień dla całej gospodarki: ma „zaostrzające się” limity dla każdego zakładu osobno i sprzedaż nadwyżek. Dla polskiego sektora biogazu to przykład systemu, w którym kredyty węglowe mogą mieć realną wartość, bo zakłady regulowane mogą z nich korzystać do rozliczenia nadwyżek ponad limit.