Metodologia Kontakt
Ciężarówka z rozrzutnikiem rozsiewa pomiot drobiowy na zielonym pastwisku w ramach nawożenia organicznego.

Badania BMPOdchody zwierzęce (gnojowica, obornik, pomiot)

Pomiot drobiowy (kurzy, indyczy) — BMP: 13 badań, średnia ważona 214 m³ CH₄/t s.m.o.

Pomiot drobiowy (kurzy, indyczy) ma wysoką suchą masę i dużo azotu, więc daje dobry potencjał, ale bardzo łatwo prowadzi do inhibicji amoniakiem.

ocena: neutralnyCH₄ ≈ 55 % (szacunek)

Opublikowano Zaktualizowano 3 min czytaniaRedakcja Substraty.pl

Fot. Photo by Bob Nichols, USDA Natural Resources Conservation Service. / Wikimedia Commons, domena publiczna, plik źródłowy; zmiany: kadrowanie

Średnia ważona
214m³ CH₄/t s.m.o.
Zakres
73–295m³ CH₄/t s.m.o.
Rekordy
13badań
Publikacje
8źródeł
Temperatury
35 °C, 36 °C, 37 °C, 38 °Ctestu

Metan w biogazie

Średnia zawartość metanu · ≈ 5,5 kWh/m³ biogazu

szacunek z typu substratu W zebranych badaniach brak pomiaru. Przedział wynika z przybliżonego składu (białko z azotu ogólnego (N 2,5 % s.m. × 6,25)) i wydajności grup związków wg FNR.

Jak liczymy i co oznaczają strefy

Ocena dla biogazowni

neutralny — ocena redakcji dla biogazowniBez wyraźnych zalet — za przyjęcie warto pobierać opłatę

Potencjał na tonę masy świeżej wysoki (98 m³ CH₄/t); ryzyko procesu: białko / azot, inhibitory, sól / sód. Koszty obsługi: piasek, kamienie, skorupy.

Dlaczego? Czynniki oceny

Potencjał na tonę +2

  • +2potencjał 98 m³ CH₄/t masy świeżej (BMP 214 × s.m. 60,3 % × s.m.o. 76 %)

Stabilność procesu −2

  • −1białko / azot: ryzyko inhibicji amoniakiem przy wyższym udziale
  • −0,5inhibitory: naturalne lub pozostałości (np. limonen, polifenole, antybiotyki, metale)
  • −0,5sól / sód: inhibicja przy wysokim udziale

Obsługa i koszty −0,5

  • −0,5piasek, kamienie, skorupy — osad w komorze

Suma punktów: −0,5 · progi: ≥ 2,5 bardzo dobry, ≥ 1 dobry, poniżej — neutralny; negatywny przy skumulowanym ryzyku procesu.

Ocena redakcji wg metodyki · pewność oceny: wysoka · bez cen rynkowych

Dodaj do kalkulatora kofermentacji Dane CSV

Krzywe BMP z 13 badań

Średnia ważona Pojedyncze rekordy

Krzywe BMP: Pomiot drobiowy (kurzy, indyczy)Skumulowana produkcja metanu w czasie dla 13 rekordów oraz średnia ważona 214 m³ CH₄/t s.m.o.. 13 krzywych to przebiegi modelowe (kinetyka I rzędu).0100200300400051015202530czas [d]m³ CH₄/t s.m.o.Rahman i in. (2019): 254 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Saha i in. (2025): 73 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Cu i in. (2014): 173 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Kafle i Chen (2016): 258 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Kouas i in. (2017): 286 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Lallement i in. (2023) · 1: 173 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Lallement i in. (2023) · 2: 186 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Lallement i in. (2023) · 3: 211 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Lallement i in. (2023) · 4: 217 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Lallement i in. (2023) · 5: 264 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Lallement i in. (2023) · 6: 274 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Li i in. (2013): 295 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)Pyykkönen i in. (2023): 150 m³ CH₄/t s.m.o. (przebieg modelowy)średnia214

Linie przerywane to przebieg modelowy (kinetyka I rzędu, B(t) = B₀·(1 − e−kt)); z publikacji pochodzi punkt końcowy. Wszystkie krzywe są modelowe.

Skumulowana produkcja metanu w czasie testu [m³ CH₄/t s.m.o.]. Gruba linia to średnia ważona wszystkich rekordów (214); kropki oznaczają wartości końcowe podane w publikacjach. Wskaż wykres, aby odczytać wartości; kliknij pozycję legendy, aby ukryć lub pokazać rekord.

  • Pokaż pozostałe rekordy w legendzie (1)

Rekordy i źródła

Pobierz CSV
ŹródłoBMP
m³ CH₄/t s.m.o.		TemperaturaPróbkaKrzywa
Rahman i in. (2019) DOI25435 °C · mezofilowynajwyzszy BMP przy TS 11%, BMP-90, inokulum z obornika krowiego, Bangladesz (oryg.: „poultry droppings (PD)”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Saha i in. (2025) DOI7335 °C · mezofilowyBangladesz, odchody drobiowe, mono-fermentacja (oryg.: „poultry droppings (PD), 100%”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Cu i in. (2014) DOI17337 °C · mezofilowypomiot kurzy (oryg.: „chicken manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Kafle i Chen (2016) DOI25836 °C · mezofilowypomiot kurzy (oryg.: „chicken manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Kouas i in. (2017) DOI28635 °C · mezofilowypomiot kurzy (oryg.: „manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 1 DOI17338 °C · mezofilowyobornik indyczy (oryg.: „Turkey manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 2 DOI18638 °C · mezofilowy(oryg.: „Poultry manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 3 DOI21138 °C · mezofilowy(oryg.: „Poultry manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 4 DOI21738 °C · mezofilowy(oryg.: „Poultry manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 5 DOI26438 °C · mezofilowy(oryg.: „Poultry manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 6 DOI27438 °C · mezofilowy(oryg.: „Poultry manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Li i in. (2013) DOI29537 °C · mezofilowypomiot kurzy (oryg.: „Chicken Manure”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Pyykkönen i in. (2023) DOI15037 °C · mezofilowypomiot kurzy (oryg.: „Chicken manure (CM)”)punkt końcowy (krzywa modelowa)
Średnia ważona214średnia arytmetyczna 216, SD 64

Typowy skład

Sucha masa (s.m.)
60,3% (zakres 25,9–75,9)
Sucha masa organiczna (s.m.o.)
76 % s.m. (zakres 62–84)
Azot
2,5 % s.m.
Stosunek C/N
14,3

Mediana i zakres oznaczeń podanych w publikacjach źródłowych rekordów BMP tego substratu (źródło odczytu: MY-D); sucha masa: 9 oznaczeń, sucha masa organiczna: 7 oznaczeń. C/N obliczono jako iloraz zawartości C i N (% s.m.) z tego samego źródła.

Źródła: Cu i in. (2014); Kafle i in. (2016); Lallement i in. (2023); Li i in. (2013).

Skład surowca zmienia się między partiami — do obliczeń instalacji użyj analizy własnej próbki. Wartości typowe kalkulator wstawia automatycznie.

Właściwości procesowe

  • bogaty w azot
  • bogaty w białko
  • wysoka sucha masa
  • piasek i osady
  • zasolony
  • zawiera inhibitory
  • klasyfikacja redakcji

Zalety

  • Potencjał metanowy w zbiorze BMP Substraty.pl: średnia ważona 213.7 m³ CH₄/t s.m.o. (SD 64.2; 13 rekordów, 8 źródeł).
  • Wysoka s.m. - gęsty substrat (Abouelenien i in. 2010).
  • Termofilowa kofermentacja pomiotu z wywarem gorzelniczym (thin stillage) poprawiała uzysk do 60% wywaru (Sharma i in. 2013).

Wady i ryzyka

  • Wolny amoniak z kwasu moczowego hamuje metanogenezę, szczególnie termofilowo przy wysokim pH (Abouelenien i in. 2010; Sung i Liu 2003).
  • Metoda usuwania amoniaku przez recyrkulację biogazu utrzymała stężenie poniżej 2 g N/kg i umożliwiła 195 m³ CH₄/t s.m.o. (Abouelenien i in. 2010).
  • Piasek/grys i sole osadzają się w komorze (Salminen i Rintala 2002).
  • W mezofilowym CSTR z obornikiem kurzym wydajność biogazu była dobra przy TAN poniżej 5000 mg/l, spadała przy ok. 10 000 mg/l (konwersja ChZT z 68% do 20%), a przy 16 000 mg/l proces zatrzymywał się; po rozcieńczeniu i wypłukaniu amoniaku biogaz się odbudował (Niu i in. 2013).

Kofermentacja — z czym łączyć, na co uważać

Dawkowanie

Brak źródłowego % pomiotu w biogazowni. Stosować w mieszance z substratami węglowymi, kontrolować NH4-N; zaczynać od niskiej dawki. Dla wywaru w kofermentacji z pomiotem: do 60% (w/w) poprawa, 80% - inhibicja (Sharma i in. 2013).

Wprowadzaj stopniowo, zaczynając od małej dawki i obserwując proces (np. FOS/TAC, pH, skład gazu).

Wymagania praktyczne

  • UPPZ kat. 2 (art. 9 rozp. 1069/2009): obornik, gnojowica i treść przewodu pokarmowego mogą być fermentowane bez wcześniejszej sterylizacji, jeśli organ nie uzna ryzyka rozprzestrzeniania poważnej choroby zakaźnej (art. 13 lit. e ppkt ii); wtedy obowiązuje min. 70 °C przez min. 60 min (rozp. 142/2011, zał. V rozdz. III sekcja 1), a gdy są jedynym materiałem pochodzenia zwierzęcego w instalacji, organ może zatwierdzić inne wymogi (sekcja 2 pkt 3).
  • Przewidzieć usuwanie piasku i ciężkich zanieczyszczeń: piasek bywa mocno związany z materią organiczną i uwalnia się dopiero w komorze, a osady zmniejszają jej pojemność użytkową, więc potrzebny jest zgarniacz lub spust denny (FNR 2010, rozdz. 3).
  • Usuwanie amoniaku przez recyrkulację biogazu utrzymało jego stężenie poniżej 2 g N/kg (Abouelenien i in. 2010).

Źródła danych procesowych

  1. Sharma i in. (2013). Thermophilic anaerobic co-digestion of poultry litter and thin stillage. Bioresour. Technol.
  2. Rajagopal, Masse, Singh (2013). A critical review on inhibition of anaerobic digestion process by excess ammonia. Bioresour. Technol.
  3. Sung, Liu (2003). Ammonia inhibition on thermophilic anaerobic digestion. Chemosphere
  4. Abouelenien i in. (2010). Improved methane fermentation of chicken manure via ammonia removal by biogas recycle. Bioresour. Technol.
  5. Salminen, Rintala (2002). Anaerobic digestion of organic solid poultry slaughterhouse waste - a review. Bioresour. Technol.
  6. Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (art. 9, 10, 12–14, 24)
  7. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 142/2011 wykonujące rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 (zał. IV rozdz. III, zał. V rozdz. I i III)
  8. FNR (2010). Guía sobre el Biogás – Desde la producción hasta el uso (hiszp. wydanie „Leitfaden Biogas”, GIZ 2013)
  9. Niu i in. (2013). Mesophilic methane fermentation of chicken manure at a wide range of ammonia concentration: stability, inhibition and recovery. Bioresour. Technol.

Ocenę konkretnej mieszanki z tym substratem pokaże kalkulator kofermentacji.

Czym jest i skąd się bierze

Pomiot drobiowy to odchody kur niosek, brojlerów, indyków i innych ptaków, zmieszane ze ściółką (trociny, słoma, łuska) lub zbierane z taśm w fermach klatkowych. Polska jest jednym z największych producentów drobiu w Unii Europejskiej, więc pomiot jest dostępnym i energetycznie interesującym surowcem. W zbiorze znalazły się pomiot kurzy, obornik indyczy oraz odchody drobiowe z krajów rozwijających się, w kilku wariantach stężenia i inokulum.

Właściwości istotne dla fermentacji

Sucha masa pomiotu jest wysoka, zwłaszcza ze ściółką, a udział azotu bardzo duży, głównie w postaci kwasu moczowego, który w warunkach fermentacji ulega przemianie w amoniak. Wolny amoniak jest toksyczny dla archeonów metanogennych, a ryzyko wzrasta przy wyższym pH i temperaturze. Materiał zawiera też wapń i inne sole oraz piasek lub grysy podawane ptakom, które osadzają się w zbiornikach. Ściółka z trocin dodaje ligniny, obniżając podatność na rozkład, natomiast pomiot z taśm jest bogatszy w składniki łatwo dostępne.

Jak czytać rozrzut wyników

Rozrzut wyników pochodzi z różnic w rodzaju ptaków, ich żywieniu, ilości i rodzaju ściółki, wieku i sposobie przechowywania pomiotu (wysuszony, kompostowany, świeży). Duży wpływ ma jednak metodyka: stężenie substratu w teście (w jednej pracy najwyższy wynik uzyskano przy suchej masie 11%), adaptacja inokulum do amoniaku, stosunek substratu do inokulum, temperatura i czas trwania. Zbyt wysokie obciążenie powoduje inhibicję i obniża wynik, więc niski wynik nie zawsze oznacza niski potencjał materiału.

W praktyce biogazowni

Pomiot drobiowy stosuje się w kofermentacji w ograniczonym udziale, razem z materiałami o dużym stosunku C/N, takimi jak kiszonki, słoma czy odpady roślinne. Warto rozcieńczać go wodą lub gnojowicą, monitorować azot amonowy i pH, a w razie potrzeby stosować reaktory pracujące w niższych temperaturach. Pomiot jest nawozem naturalnym w gospodarstwie, a w kontekście UPPZ materiałem kategorii 2, który może być używany w biogazowni na warunkach określonych w przepisach UE i krajowych.

Metodyka w skrócie

BMP to ilość metanu uzyskana z suchej masy organicznej (s.m.o., ang. VS) w teście okresowym, podawana w m³ CH₄ na tonę s.m.o. (liczbowo tyle samo co NmL CH₄/g VS w publikacjach) i przeliczona na warunki normalne (0 °C, 101,325 kPa). Średnia ważona daje każdej publikacji łączną wagę 1, dzieloną po równo między jej wyniki dla danego substratu — praca z dwudziestoma odmianami nie przeważa pracy z jedną próbką. W programach międzylaboratoryjnych jednostką jest laboratorium (łączna waga 1), a w jego obrębie waga testu rośnie z liczbą butelek (powtórzeń). Wyniki po obróbce wstępnej (np. termicznej, chemicznej, enzymatycznej) pokazujemy osobno i nie wliczamy ich do średniej.

Linie ciągłe to krzywe zmierzone w testach. Gdy publikacja podaje tylko wynik końcowy, rysujemy przebieg modelowy kinetyki pierwszego rzędu, B(t) = B₀·(1 − e−kt): z publikacji pochodzi wyłącznie punkt końcowy, a kształt krzywej służy jedynie wizualizacji — nie odczytuj z niego produkcji w konkretnym dniu. Dla tego substratu przyjęto k = 0,393 d−1 (mediana z: stałe k podane w źródłach: Nogueira i in. (2026): 1× (mediana 0.393 d⁻¹)).

Statystyki opisują rozrzut opublikowanych wyników — to zestawienie opisowe, a nie metaanaliza ani gwarancja uzysku w instalacji.

Pełna metodyka i zasady korekt

Bibliografia

  1. Rahman, M.; Saha, C.K.; Feng, L.; Møller, H.B.; Alam, M. (2019). Anaerobic digestion of agro-industrial wastes of Bangladesh: Influence of total solids content. Engineering in Agriculture, Environment and Food 12(4), 484–493. DOI: 10.1016/j.eaef.2019.10.002 DOI
  2. Saha, C.K.; Nime, J.; Khatun, M.L.; Sharna, T.H.; Alam, M.M. (2025). Rice straw co-digestion potential with cow dung and poultry droppings for maximizing biogas production in Bangladesh. Heliyon 11(4), e42687. DOI: 10.1016/j.heliyon.2025.e42687 DOI
  3. Cu, T.T.T.; Nguyen, T.X.; Triolo, J.M.; Pedersen, L.; Le, V.D.; Le, P.D.; Sommer, S.G. (2014). Biogas Production from Vietnamese Animal Manure, Plant Residues and Organic Waste: Influence of Biomass Composition on Methane Yield. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences 28(2), 280–289. DOI: 10.5713/ajas.14.0312 DOI
  4. Kafle, G.K.; Chen, L. (2016). Comparison on batch anaerobic digestion of five different livestock manures and prediction of biochemical methane potential (BMP) using different statistical models. Waste Management 48, 492–502. DOI: 10.1016/j.wasman.2015.10.021 DOI
  5. Kouas, M.; Torrijos, M.; Sousbie, P.; Steyer, J.P.; Sayadi, S.; Harmand, J. (2017). Robust assessment of both biochemical methane potential and degradation kinetics of solid residues in successive batches. Waste Management 70, 59–70. DOI: 10.1016/j.wasman.2017.09.001 DOI
  6. Lallement, A.; Peyrelasse, C.; Lagnet, C.; Barakat, A.; Schraauwers, B.; Maunas, S.; Monlau, F. (2023). A Detailed Database of the Chemical Properties and Methane Potential of Biomasses Covering a Large Range of Common Agricultural Biogas Plant Feedstocks. Waste 1(1), 195–227. DOI: 10.3390/waste1010014 DOI
  7. Li, Y.; Zhang, R.; Liu, G.; Chen, C.; He, Y.; Liu, X. (2013). Comparison of methane production potential, biodegradability, and kinetics of different organic substrates. Bioresource Technology 149, 565–569. DOI: 10.1016/j.biortech.2013.09.063 DOI
  8. Pyykkönen, V.; Winquist, E.; Seppänen, A.M.; Vainio, M.; Virkkunen, E.; Koppelmäki, K.; Rasi, S. (2023). Anaerobic Digestion of Solid Agricultural Biomass in Leach-Bed Reactors. Bioengineering 10(4), 433. DOI: 10.3390/bioengineering10040433 DOI

Wszystkie źródła serwisu: bibliografia.

Inne substraty z grupy „Odchody zwierzęce (gnojowica, obornik, pomiot)”