Bułgaria: prąd z biogazu i biomasy — taryfy gwarantowane, premie i Fundusz Bezpieczeństwa

Bułgarski system wsparcia prądu z biomasy i biogazu opiera się na taryfach gwarantowanych ustalanych przez regulatora KEWR i na obowiązkowym zakupie energii, a w ostatnich latach także na premiach wypłacanych z Funduszu Bezpieczeństwa Systemu Elektroenergetycznego (biomasę dodano do wykazu taryf i premii dopiero od 1 lipca 2023 r.). Dla biomasy okres zakupu po taryfie wynosi 20 lat. Wysokość taryfy KEWR aktualizuje co roku.

Podstawy prawne i mechanizm

Wsparcie reguluje ustawa o energii ze źródeł odnawialnych (ERSA). Według regulatora obejmuje ona:

• pierwszeństwo przyłączenia wytwórców OZE do sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej,
• obowiązkowy zakup energii z elektrowni na biomasę,
• preferencyjne taryfy gwarantowane dla kupowanej energii,
• środki na rozwój sieci, uwzględniane w programach inwestycyjnych operatorów.

Ustawa z 2007 r. ustaliła czas obowiązywania długoterminowych umów: 15 lat dla wytwórców z biomasy. Po wejściu w życie nowej ustawy w maju 2011 r. okres zakupu energii z biomasy po taryfie wydłużono do 20 lat. KEWR prowadzi też metodologię sprawiedliwego rozdziału między wszystkich odbiorców różnicy między ceną rynkową (referencyjną) a taryfą gwarantowaną.

Jak ustalana jest taryfa

Przy ustalaniu taryf KEWR analizuje rodzaj odnawialnego źródła, technologię, moc zainstalowaną i sposób instalacji. Uwzględnia koszty inwestycyjne i eksploatacyjne. Taryfa dla biomasy jest co roku aktualizowana w zależności od zmian trzech składników: kosztów surowców do wytwarzania energii, kosztów paliwa transportowego oraz kosztów pracy i płac.

Dla przykładu: w 2013 r. taryfy dla energii z termicznego zgazowania biomasy i frakcji ulegających biodegradacji odpadów wynosiły 367,88 BGN/MWh dla instalacji do 5 MW bez kogeneracji i 400,97 BGN/MWh z kogeneracją, a dla instalacji powyżej 5 MW odpowiednio 357,98 i 391,06 BGN/MWh. Po stałym kursie 1,95583 BGN za euro daje to około 183–205 euro/MWh. Wartości te pochodzą z 2013 r. i nie odzwierciedlają obecnych stawek.

Zasady przyłączenia

Wytwórcy z biomasy o łącznej mocy do 1500 kW zawierają umowę o dostępie z operatorem sieci dystrybucyjnej na warunkach ogólnych, a powyżej 1500 kW z operatorem sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej na warunkach ogólnych zatwierdzonych przez KEWR. Operatorzy corocznie przedstawiają prognozy mocy, jakie można przyłączyć, a KEWR je zatwierdza i publikuje.

Premie i rok 2023

W decyzji z 30 czerwca 2023 r. KEWR ustaliła taryfy na okres od 1 lipca 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. i dodała do wykazu energię z biomasy (omówienie). Premie wyznaczono osobno dla instalacji do 500 kW i powyżej 500 kW. Premia jest równa różnicy między taryfą gwarantowaną a ceną referencyjną, a płaci ją Fundusz Bezpieczeństwa Systemu Elektroenergetycznego. Przychód producenta zrówna się z taryfą tylko wtedy, gdy jego cena rynkowa jest równa referencyjnej.

Ograniczenia mocy w nowych kontraktach

Według doniesień prasy z 2015 r. regulator proponował wówczas, by nowe elektrownie OZE budowane po grudniu 2013 r. nie otrzymywały już preferencyjnej taryfy i sprzedawały prąd po cenach rynkowych, z wyjątkiem dachowej fotowoltaiki i elektrowni na biomasę do 1,5 MW. Dla biomasy oznaczałoby to segment wspierany dłużej niż większość technologii.

Pierwsze biogazownie

Pierwsza bułgarska biogazownia, położona koło Bałczika, została uruchomiona w połowie czerwca 2013 r. i ma moc elektryczną 1 MW. Według wywiadu z przedstawicielem dostawcy technologii, opublikowanego w marcu 2014 r., kolejne trzy instalacje (0,9 MW i dwie po 0,5 MW) miały powstać do końca czerwca 2014 r. Rozmówca oceniał, że bułgarskie taryfy dają większą stabilność niż rumuńskie zielone certyfikaty (Rumunia: zielone certyfikaty).

Porównanie

Bułgaria ma system z regulowanymi taryfami, w którym wytwórca zna stawkę, w przeciwieństwie do przetargów w Niemczech, gdzie cenę ustala oferta (EEG 2021). Ryzykiem jest jednak to, że premia zależy od ceny referencyjnej ustalanej przez regulatora, a ta bywa wyższa niż osiągane ceny rynkowe, co pokazał przypadek fotowoltaiki w 2023 r.

Premia a taryfa: jak to się liczy

Przykład uproszczony: gdyby taryfa gwarantowana dla instalacji wynosiła 300 BGN/MWh, a cena referencyjna 250 BGN/MWh, premia z Funduszu Bezpieczeństwa wyniosłaby 50 BGN/MWh. Jeżeli producent realnie sprzedaje prąd po 200 BGN/MWh, jego przychód to 250 BGN/MWh, czyli o 50 BGN/MWh mniej niż taryfa, bo premia liczona jest od ceny referencyjnej, a nie od faktycznej. Dlatego regulator zmniejsza ryzyko przez coroczną aktualizację i dyskutowane zmiany w ustawie, które pozwoliłyby korygować premie co trzy miesiące i wypłacać wyrównanie na koniec roku (omówienie w tekście Bułgaria: KEWR ustaliła taryfy na lipiec 2023–czerwiec 2024). Wartości 300, 250 i 200 BGN/MWh są przykładowe.