COP28: decyzja o odejściu od paliw kopalnych w systemach energii, potrojenie OZE i metan

Szczyt klimatyczny COP28 w Dubaju zakończył się 13 grudnia 2023 r. przyjęciem decyzji w sprawie pierwszego globalnego bilansu (global stocktake). Dokument po raz pierwszy w historii konferencji klimatycznych wzywa państwa do transformacji w kierunku odejścia od paliw kopalnych w systemach energii – w sposób sprawiedliwy, uporządkowany i równy – oraz do przyspieszenia działań w obecnej dekadzie. W decyzji znalazły się także zapisy o potrojeniu mocy OZE do 2030 r., podwojeniu tempa poprawy efektywności energetycznej oraz o znaczącym ograniczeniu emisji gazów innych niż CO₂, w tym metanu.

Co się zmienia

Decyzja końcowa nie ma mocy prawnej tożsamej z umowami międzynarodowymi, ale jest sygnałem dla polityk krajowych i rynków. Wskazuje m.in. na przyspieszenie technologii zero- i niskoemisyjnych, w tym energii odnawialnej, jądrowej, wychwytu i składowania CO₂ oraz wodoru niskoemisyjnego. Jednocześnie wprost odnosi się do metanu: państwa są wzywane do znaczącego ograniczenia emisji innych gazów niż CO₂ do 2030 r., co wzmacnia kierunek ustalony wcześniej w Global Methane Pledge.

Podczas szczytu ogłoszono też inicjatywy sektorowe, w tym zobowiązania koncernów naftowo-gazowych dotyczące redukcji emisji metanu oraz deklarację o potrojeniu mocy OZE, którą poparło ponad sto krajów.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska jako członek UE wspiera unijne stanowisko, ale ma swoje interesy związane z węglem i gazem. Decyzja COP28 wzmacnia kierunek polityki unijnej, w tym niedawno przyjętą dyrektywę RED III i porozumienie w sprawie rozporządzenia metanowego. Dla branży gazów odnawialnych płynie z tego trzy wnioski. Po pierwsze, metan będzie coraz silniej regulowany i mierzony. Po drugie, biogaz i biometan jako technologie ograniczające emisje metanu z rolnictwa i odpadów wpisują się w globalny kierunek. Po trzecie, rosnące wymagania dla paliw kopalnych poprawiają konkurencyjność gazów odnawialnych.

Jednocześnie warto pamiętać, że decyzje klimatyczne nie rozwiązują problemów wdrożeniowych: biometan potrzebuje przyłączy, finansowania i stabilnych regulacji, co w Polsce dopiero jest budowane.

Na co zwrócić uwagę

Przedsiębiorcy powinni śledzić implementację decyzji w UE i krajowych planach energii i klimatu (KPEiK). Aktualizacja KPEiK może zawierać cele dla gazów odnawialnych i instrumenty wsparcia, które wpłyną na ocenę projektów.

Reakcje i oceny

Decyzja została przyjęta jako kompromis: dla jednych jest historycznym sygnałem, dla innych zbyt ogólnym tekstem, który pozostawia furtki dla paliw kopalnych. Wiele zależy od krajowych planów realizacji. W UE jej zapisy będą wykorzystywane w argumentacji za szybszym wdrażaniem RED III i pakietu Fit for 55.

Co dalej

Kolejny szczyt, COP29, ma odbyć się w Azerbejdżanie w 2024 r. Państwa będą przygotowywać nowe krajowe wkłady na lata po 2030 r., co zwiększy presję na ograniczanie metanu i rozwój odnawialnych źródeł.