Europejski Bank Wodoru: Komisja zapowiada 3 mld euro i pilotażową aukcję jesienią 2023 r.

Komisja Europejska przedstawiła 16 marca 2023 r. koncepcję Europejskiego Banku Wodoru – instrumentu, który ma przyspieszyć rozwój rynku wodoru odnawialnego w UE. W ramach początkowego programu, finansowanego z Funduszu Innowacji, do dyspozycji ma być około 3 mld euro w ciągu trzech lat, a pierwsza pilotażowa aukcja – zgodnie z zapowiedzią – ma się odbyć jesienią 2023 r. Bank ma wspierać cele planu REPowerEU, w tym produkcję 10 mln ton wodoru odnawialnego w UE i import kolejnych 10 mln ton do 2030 r.

Co się zmienia

Europejski Bank Wodoru nie jest instytucją finansową w klasycznym sensie, lecz zestawem mechanizmów wsparcia. Opiera się na kilku filarach: aukcje na stałą premię do ceny wodoru odnawialnego produkowanego w UE, tworzenie rynku (kojarzenie producentów i odbiorców) oraz „okno międzynarodowe”, które ma wspierać import. Wsparcie ma obniżyć lukę kosztową między wodorem odnawialnym a wodorem kopalnym, który dziś jest wielokrotnie tańszy.

W komunikacie Komisja podkreśla, że wodór odnawialny jest potrzebny przede wszystkim tam, gdzie trudno o elektryfikację: w przemyśle (np. produkcja stali, nawozów i chemikaliów) oraz w transporcie ciężkim, morskim i lotniczym.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska jest jednym z największych producentów wodoru w UE, ale w większości z gazu ziemnego, głównie na potrzeby przemysłu chemicznego. Przejście na wodór odnawialny wymaga elektrolizerów, energii elektrycznej z OZE i infrastruktury. Branża biogazowa wchodzi w tę dyskusję jako potencjalny partner: biogaz i biometan mogą być surowcem do wytwarzania wodoru z biomasy (reforming), a produkty uboczne – CO₂ z uszlachetniania – mogą być zastosowane w syntezie paliw. Taki wodór podlega jednak odrębnym kryteriom (kryteria zrównoważoności bioenergii), a nie regułom RFNBO.

Dla polskich inwestorów istotne będą szczegółowe warunki aukcji: czy mogą w nich startować projekty hybrydowe, jakie będą wymagane poziomy emisji oraz jak będą rozliczane opłaty sieciowe.

Jak może wyglądać aukcja

W modelu aukcji na stałą premię producent wodoru składa ofertę z oczekiwaną dopłatą za kilogram wyprodukowanego paliwa, a wygrywają najniższe oferty. Zapłata następuje po faktycznej produkcji, co ogranicza ryzyko nadmiernego wsparcia. Projekty zgłaszane do takich aukcji muszą wykazać zgodność z definicją RFNBO oraz gotowość techniczną. Dla uczestników rynku z Polski kluczowe będą dostęp do energii z OZE, lokalizacja elektrolizerów i odbiorcy wodoru na miejscu.

Co dalej

Komisja rozpocznie przygotowania do aukcji pilotażowej i dyskusje z państwami członkowskimi o dofinansowaniach krajowych. Dla biogazowych przedsiębiorstw ważne będzie rozróżnienie wodoru odnawialnego z elektrolizy i wodoru z bioenergii, bo od tego zależą dostępne instrumenty wsparcia.