Indonezja: biogaz z POME — duży potencjał, ale przez lata mało elektrowni. Dane z lat 2014–2018

Indonezja jest największym na świecie producentem oleju palmowego, a jej młyny wytwarzają ogromne ilości ścieków POME (palm oil mill effluent), które po fermentacji beztlenowej dostarczają biogaz. Mimo to w latach 2014–2018 biogaz z POME wykorzystywano na niewielką skalę. Wpis opiera się na danych z lat 2014–2018 i opisuje sytuację z tego okresu; nie przedstawia aktualnego stanu rynku.

Potencjał: dane z lat 2016 i 2018

Według komentarza The Jakarta Post z 27 stycznia 2016 r. biogaz ze ścieków 850 młynów palmowych w kraju mógłby dostarczyć 1100 MW mocy elektrycznej; takie szacunki przedstawił Rida Mulyana, dyrektor generalny ds. energii odnawialnej i oszczędzania energii. Ten sam komentarz opisywał rozległe laguny ściekowe, z których uwalnia się „ogromna ilość” metanu, oraz stwierdzał, że wychwytuje się z nich tylko niewielką jego część. Komentarz z 29 stycznia 2018 r. mówił o ok. 950 młynach, których ścieki są w większości marnowane lub spalane, i przytaczał szacunek ministerstwa, że biogaz z tych odpadów mógłby dać ponad 1000 MW. Różnica między 850 a 950 młynami wynika z dwóch odrębnych szacunków, a nie z pomiaru; nie rozstrzygamy, który jest dokładniejszy.

Pierwsze projekty

Pierwszą w Indonezji elektrownią biogazową typu IPP (niezależny producent energii) z umową zakupu energii była według strony ESDM elektrownia AANE Jangkang na wyspie Belitung o mocy 1,2 MW, zasilana POME. Uroczystość jej otwarcia odbyła się 11 stycznia 2014 r. z udziałem przedstawicieli ministerstwa, władz regionu Wschodni Belitung, PLN i spółki PT Austindo Aufwind New Energy. Umowa PPA została zawarta na podstawie rozporządzenia ministra energii nr 4 z 2012 r. To istotny precedens, bo pokazuje, że model IPP dla biogazu z POME był możliwy w istniejących ramach prawnych.

Komentarz z 2016 r. opisywał kolejne wydarzenie: otwarcie piątej takiej elektrowni w Riau, należącej do grupy Asian Agri. Według tego tekstu małe instalacje na POME, zwykle o mocy ok. 1 MW, służyły dotąd głównie do zasilania gospodarstw wokół młynów, a Asian Agri planowała zbudować 15 kolejnych elektrowni po 1 MW przy swoich młynach w Sumatrze. Komentarz z 2018 r. wspominał o elektrowni w prowincji Jambi, w której POME przetwarza się na biogaz do produkcji energii.

Regulacje

Według komentarza z 23 stycznia 2016 r. Mulyana zapowiedział prace nad przepisem, który zobowiąże wszystkie firmy palmowe do wykorzystywania POME do produkcji biogazu na cele energetyczne. Dziennik pisał też, że rząd właśnie wydał rozporządzenie ustalające taryfy dla nadwyżek energii z elektrowni opartych na biogazie z POME, co oznacza obowiązek zakupu tej energii przez PLN. W naszych źródłach nie ma konkretnych stawek taryfowych z tamtego okresu, dlatego ich nie podajemy; nie sprawdzaliśmy też, czy zapowiadany obowiązek został ostatecznie wprowadzony.

Dlaczego tak wolno

Komentarz z 2016 r. wskazywał dwie przeszkody. Po pierwsze, firmy palmowe nie miały doświadczenia w sprzedaży energii do PLN w ramach taryfy gwarantowanej. Po drugie, inwestycje w elektrownie angażują ograniczone środki inwestycyjne firm. Autorzy postulowali, by rząd ułatwiał partnerstwa między firmami palmowymi, firmami energetycznymi i PLN, które pozwoliłyby przenieść zarządzanie inwestycją na wyspecjalizowanych partnerów. Dodatkowo komentarz zwracał uwagę, że młyny leżą w pobliżu plantacji i gospodarstw niepodłączonych do sieci PLN, co czyni biogaz z POME dobrym kandydatem do zaopatrzenia obszarów wiejskich w energię.

Znaczenie klimatyczne

Otwarte laguny to źródło metanu, a Indonezja i Malezja są dwoma największymi producentami oleju palmowego na świecie. Dla importerów istotne jest, czy olej pochodzi z młynów z wychwytem biogazu. Autorzy komentarza z 2016 r. dodawali, że większa produkcja energii z POME pomogłaby poprawić wizerunek branży, kojarzonej z wylesianiem.

Czego nie wiemy

W naszych źródłach z lat 2014–2018 brakuje danych o liczbie działających instalacji, o stawkach taryf oraz o wykonaniu zapowiedzi regulacyjnych. Pominęliśmy też liczby z innych opracowań, których metodyki nie mogliśmy zweryfikować (m.in. szacunki odsetka młynów z biogazem oraz mocy zainstalowanej). Ten wpis opisuje więc bariery, a nie stan rynku.

Wnioski

Doświadczenia indonezyjskie z lat 2014–2018 pokazują, że technologia nie była głównym ograniczeniem: kluczowe były ramy ekonomiczne i instytucjonalne — pewność odbioru, taryfa, dostęp do sieci i doświadczenie w umowach z operatorem. To lekcja wspólna dla większości rynków biogazu.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Choć POME nie występuje w Europie, doświadczenie indonezyjskie jest cenne dla każdej polityki biogazowej: jeśli odbiór energii lub gazu jest niepewny, a przyłączenie trudne, potencjał pozostaje niewykorzystany. Dla importerów olejów i paliw odnawialnych oznacza to konieczność weryfikacji deklaracji o wychwycie metanu.