Certyfikacja ISCC EU a REDcert2 dla biogazowni: porównanie systemów

ISCC EU i REDcert2 to dwa systemy dobrowolne, które Komisja Europejska uznała za narzędzia potwierdzania kryteriów zrównoważonego rozwoju i redukcji emisji GHG dla biomasy i paliw z biomasy. Dla biogazowni oba spełniają tę samą funkcję: pozwalają wykazać, że biogaz lub biometan spełnia wymagania dyrektywy RED II. Różni je zakres działania, organizacja audytu i praktyka rynkowa. Wpis opisuje stan na maj 2022 r.

Czym są systemy dobrowolne

Art. 30 ust. 4 dyrektywy RED II pozwala Komisji uznać, że dobrowolny system krajowy lub międzynarodowy wykazuje spełnienie kryteriów. Państwa członkowskie nie mogą wtedy odrzucić certyfikatu wydanego w ramach takiego systemu, o ile zakres uznania obejmuje dany surowiec i ścieżkę. Biogazownia uzyskuje certyfikat od niezależnej jednostki certyfikującej, która ma zgodę administratora systemu. Administratorem ISCC jest niemiecka organizacja ISCC, REDcert prowadzi niemiecka spółka REDcert GmbH. W Polsce działa także krajowy system KZR INiG.

Co mają wspólnego

• Certyfikacja ogniw łańcucha. Certyfikat obejmuje podmioty od pierwszego punktu zbioru (gospodarstwo, zbiorczy punkt dostaw odpadów) przez biogazownię i instalację uszlachetniania po handlowca.
• Audyt roczny przeprowadzany przez niezależną jednostkę, która sprawdza dokumenty, procedury i wiarygodność danych.
• Bilans masy – ilość produktu deklarowana jako zrównoważona nie może przekroczyć ilości surowca, z uwzględnieniem współczynników przeliczeniowych.
• Dokumenty zrównoważoności wystawiane na partie, które przechodzą przez łańcuch.
• Obliczenia GHG według metodyki z RED II, z wartościami domyślnymi lub rzeczywistymi.

Czym się różnią – kryteria wyboru

Powyższa tabela ma charakter ogólny. Szczegóły zasad i zakres uznania zmieniają się, dlatego przed wyborem pobierz aktualne dokumenty systemu i zapytaj jednostkę certyfikującą o wymagania na piśmie.

Co decyduje o wyborze w praktyce

1. Wymaganie odbiorcy. Handlowiec lub zakład realizujący obowiązki paliwowe często określa, który system akceptuje.
2. Rynek docelowy. Jeśli biometan ma trafić do kilku państw, liczy się szeroka akceptacja.
3. Struktura substratów. Duża liczba małych dostawców zwiększa nakład pracy z deklaracjami, niezależnie od systemu.
4. Dostępność jednostek certyfikujących w regionie i ich doświadczenie z biogazem.
5. Integracja z bazami. W perspektywie wprowadzenia unijnej bazy danych (UDB) przydają się systemy ułatwiające wymianę danych.

Nie podajemy kosztów: zależą od liczby ogniw, wielkości instalacji i jednostki certyfikującej, a zmieniają się w czasie.

Proces certyfikacji krok po kroku

1. Wybierz system i jednostkę certyfikującą; uzyskaj zgodę administratora systemu.
2. Zdefiniuj zakres: ogniwa, lokalizacje, produkty.
3. Wdroż procedury bilansu masy, zbierania deklaracji od dostawców i przeliczania substratów.
4. Wykonaj obliczenia GHG i przygotuj dokumentację.
5. Przejdź audyt wstępny i uzyskaj certyfikat.
6. Utrzymuj ewidencję, wystawiaj dokumenty zrównoważoności, powtarzaj audyt co roku.

Typowe błędy

• Brak oświadczeń od rolników lub dostawców odpadów przed rozpoczęciem dostaw.
• Zmiana receptury substratów bez aktualizacji obliczeń GHG.
• Niezgodność bilansu masy: sprzedaż jako zrównoważonej większej ilości, niż pozwala bilans.
• Pomijanie ogniw łańcucha (np. magazynu pośredniego) w zakresie certyfikacji.

Rola jednostki certyfikującej

Jednostka certyfikująca nie jest częścią systemu, ale działa na podstawie zgody jego administratora i podlega jego zasadom. To ona przeprowadza audyt, ocenia obliczenia emisji i wydaje certyfikat, zwykle na rok. Dla inwestora oznacza to, że realne doświadczenie jednostki w biogazie bywa równie ważne jak sam wybór systemu: dobra jednostka podpowie, jakie dokumenty zebrać od dostawców, jak ustawić bilans masy i jak przygotować się do audytu bez zbędnych poprawek.

Co dzieje się po audycie

Certyfikat nie kończy pracy. Biogazownia musi na bieżąco wystawiać dokumenty potwierdzające zrównoważoność partii, prowadzić ewidencję dostaw, aktualizować obliczenia emisji, gdy zmienia się mieszanka substratów, i informować jednostkę o istotnych zmianach (zmiana technologii, nowy dostawca, nowa lokalizacja magazynu). Nieprawidłowości wykryte w kolejnym audycie mogą skutkować zawieszeniem lub cofnięciem certyfikatu, a to wprost blokuje sprzedaż biometanu jako odnawialnego.

Pytania, które zadaje odbiorca biometanu

• Jaki system certyfikacji i jaki zakres uznania obejmuje produkt?
• Czy bilans masy jest prowadzony na poziomie instalacji i zgodny z wymaganiami systemu?
• Jaka jest wartość emisji GHG partii i na jakiej podstawie ją obliczono?
• Czy partia korzysta ze wsparcia publicznego?
• Czy w razie wątpliwości odbiorca ma prawo wglądu w dokumenty?

Przygotuj odpowiedzi jeszcze przed negocjacjami umowy – skraca to czas i wzmacnia pozycję sprzedawcy.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.