Komisja proponuje nowe przepisy o przemieszczaniu odpadów: zakaz eksportu odpadów z tworzyw poza OECD

Komisja Europejska przedstawiła 17 listopada 2021 r. wniosek zmiany rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów (COM(2021) 709). Głównym założeniem jest zakaz eksportu odpadów z tworzyw sztucznych do państw spoza OECD oraz zaostrzenie warunków eksportu innych odpadów. Wniosek realizuje zapowiedź z planu działania dla gospodarki o obiegu zamkniętym z marca 2020 r.

Co proponuje Komisja

Wśród głównych rozwiązań znalazły się:

• zakaz eksportu odpadów z tworzyw sztucznych do państw spoza OECD;
• bardziej rygorystyczne warunki eksportu odpadów do państw OECD, w tym wymóg wykazania, że odpady są przetwarzane w sposób przyjazny dla środowiska;
• procedury cyfrowe – zastąpienie papierowych dokumentów jednolitym systemem elektronicznym;
• środki przeciw nielegalnym przemieszczeniom, w tym wzmocnienie kontroli i współpracy państw;
• ułatwienia dla przemieszczania odpadów w obrębie UE, jeśli służą recyklingowi.

Wcześniejsze regulacje o przemieszczaniu odpadów pochodziły z 2006 r., a po zakazie przyjmowania odpadów z tworzyw przez Chiny w 2018 r. wiele państw odczuło skutki wzrostu nielegalnych i niekontrolowanych przemieszczeń.

Znaczenie dla polskiego rynku odpadów

Polska należała do państw, w których w ostatnich latach pojawiały się nielegalne składowiska odpadów z importu, co zwiększało zainteresowanie przepisami o kontroli przepływów. Zaostrzenie przepisów miało ułatwić ściganie takich praktyk. Dla przedsiębiorstw recyklingowych i energetycznych istotne są nowe zasady dotyczące przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku, w tym paliw alternatywnych, takich jak RDF.

Dla branży bioodpadów przepisy mają znaczenie pośrednie: surowce organiczne zwykle krążą na krótszych dystansach, ale transgraniczne przepływy np. odpadów z przemysłu spożywczego są także objęte reżimem.

Co dalej

Wniosek wymagał zatwierdzenia przez Parlament Europejski i Radę. Zainteresowane podmioty zwracały uwagę na wpływ nowych przepisów na koszty recyklingu i na dostęp do surowców wtórnych, a organizacje ekologiczne oceniały, czy zakaz eksportu wystarczająco ograniczy zjawisko eksportu problemów środowiskowych poza UE.

Dlaczego przepisy wymagały zmiany

Rozporządzenie z 2006 r. powstało w innych realiach rynkowych. Od tego czasu zmieniły się strumienie odpadów, rośnie znaczenie recyklingu, a po ograniczeniu importu przez Chiny odpady z Europy zaczęły trafiać do innych państw spoza Unii, gdzie kontrole bywają słabsze. Komisja argumentowała, że UE powinna przetwarzać więcej odpadów u siebie, tworząc wewnętrzny rynek surowców wtórnych, a nie eksportując problemów środowiskowych.

Odpady organiczne i paliwa z odpadów

Przepisy o przemieszczaniu obejmują także odpady przeznaczone do odzysku energetycznego, w tym paliwa wytwarzane z odpadów komunalnych. Dla producentów paliw alternatywnych i dla elektrociepłowni korzystających z RDF istotne jest, czy nowe zasady ułatwią czy utrudnią międzynarodowy obrót. Dla instalacji bioodpadów i biogazowni główne znaczenie ma jasny status substratów odpadowych i uproszczone, cyfrowe procedury dokumentowania ich przepływu.