Koncesja URE czy wpis do rejestru? Kiedy biogazownia potrzebuje koncesji

Biogazownia rolnicza zazwyczaj nie potrzebuje koncesji Prezesa URE: wytwarzanie biogazu i energii elektrycznej z biogazu rolniczego jest z koncesji wyłączone, a działalność wymaga wpisu do rejestru wytwórców biogazu rolniczego prowadzonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Koncesja wchodzi w grę dopiero przy innych rodzajach biogazu o większej mocy, wytwarzaniu ciepła powyżej 5 MW oraz — zależnie od skali — przy obrocie paliwami gazowymi.

Zasada: art. 32 Prawa energetycznego

Koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania paliw lub energii, z wyłączeniami. W 2022 r. wyłączone były m.in.:

• wytwarzanie paliw gazowych (czyli także samego biogazu),
• wytwarzanie energii elektrycznej w mikroinstalacji lub małej instalacji,
• wytwarzanie energii elektrycznej z biogazu rolniczego oraz wyłącznie z biogazu rolniczego w kogeneracji,
• wytwarzanie energii elektrycznej wyłącznie z biopłynów,
• wytwarzanie ciepła w źródłach o łącznej mocy zainstalowanej cieplnej do 5 MW.

Mała instalacja to instalacja OZE o mocy elektrycznej powyżej 50 kW i nie większej niż 1 MW (od jesieni 2021 r.); mikroinstalacja — do 50 kW.

Którą ścieżkę wybrać

Substraty decydują o całej ścieżce. Jeśli w komorze trafia się choć część wsadu spoza listy z art. 2 pkt 2 (np. frakcje z odpadów komunalnych), biogaz nie jest „rolniczy” i instalacja przestaje korzystać z uproszczeń oraz z rejestru KOWR.

Sprzedaż gazu i ciepła

Samo wytworzenie paliwa gazowego nie wymaga koncesji, ale jego sprzedaż odbiorcom może zostać potraktowana jako obrót paliwami gazowymi. W tekście z 2022 r. koncesja dotyczyła obrotu o wartości przekraczającej równowartość 100 000 euro rocznie, z dodatkowymi wyłączeniami. Przy sprzedaży ciepła koncesja nie jest potrzebna, jeśli moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW. Jeżeli budujesz własną sieć gazową, sprawdź też próg przepustowości 1 MJ/s dla dystrybucji.

Kroki w praktyce

1. Zbadaj substraty. Sprawdź każdy planowany surowiec względem art. 2 pkt 2 ustawy o OZE.
2. Ustal moc i produkt. Energia elektryczna, ciepło, biogaz czy gaz do sieci — każdy ma własny próg.
3. Wybierz rejestr lub koncesję. KOWR dla biogazu rolniczego; URE dla małych instalacji i większych źródeł innego biogazu.
4. Przygotuj tytuł prawny i zgodność obiektów. Rejestr KOWR wymaga dokumentów potwierdzających tytuł prawny do obiektów oraz spełnienia wymagań ochrony przeciwpożarowej, sanitarnych i środowiskowych.
5. Zaplanuj obowiązki po wpisie. Wytwórca biogazu rolniczego prowadzi dokumentację substratów i produkcji, składa sprawozdania kwartalne i zgłasza zmiany danych w ciągu 14 dni.

Typowe błędy

• Zakładanie, że biogazownia rolnicza musi mieć koncesję, i niepotrzebne czekanie na decyzję.
• Odwrotnie: pominięcie wpisu do rejestru KOWR, bo „koncesji nie trzeba”.
• Dodanie do wsadu odpadów spoza listy substratów bez analizy skutków dla statusu biogazu rolniczego.
• Brak sprawdzenia, czy planowana sprzedaż gazu i ciepła nie przekracza progów wyłączeń.

Koncesja to tylko jedna z zgód. Niezależnie od niej potrzebne są decyzje środowiskowe, pozwolenie na budowę, zgody na przyłączenie do sieci oraz zezwolenia związane z odpadami lub produktami ubocznymi.

Trzy przykłady z praktyki

1. Biogazownia rolnicza 1,2 MW z gnojowicy i kiszonki. Biogaz rolniczy i energia elektryczna z niego są wyłączone z koncesji. Wystarczy wpis do rejestru wytwórców biogazu rolniczego w KOWR, o ile wsad mieści się w art. 2 pkt 2. Ciepło z kogeneracji nie wymaga koncesji na wytwarzanie przy mocy źródeł do 5 MW, a jego sprzedaż — gdy moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW.
2. Oczyszczalnia ścieków z kogeneracją 600 kW na biogazie z osadów. Biogaz z oczyszczalni nie jest rolniczy, ale instalacja mieści się w „małej instalacji” (powyżej 50 kW i do 1 MW). Potrzebny jest wpis do rejestru wytwórców energii w małej instalacji, nie koncesja.
3. Elektrownia na gaz składowiskowy 3 MW. To OZE o mocy powyżej 1 MW, biogaz nie jest rolniczy, więc wytwarzanie energii elektrycznej wymaga koncesji Prezesa URE.

Wymagania dla urządzeń przy pierwszej koncesji

Gdy koncesja jest wymagana dla energii elektrycznej z OZE, ustawa wiąże jej pierwsze udzielenie z wymaganiami dla urządzeń: muszą spełniać warunki z art. 74 ust. 1 ustawy o OZE albo mieć ważne potwierdzenie zgodności z certyfikowanym typem urządzenia (lub deklarację zgodności) i być wyprodukowane nie wcześniej niż 72 miesiące przed pierwszym wytworzeniem energii w instalacji. Warto sprawdzić to przed zakupem używanego agregatu.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.