UE uruchamia mechanizm korekty rynku gazu od 15 lutego 2023 r.: bezpiecznik przy cenie 180 euro/MWh

Od 15 lutego 2023 r. w Unii Europejskiej obowiązuje mechanizm korekty rynku gazu, wprowadzony rozporządzeniem Rady (UE) 2022/2578 z 22 grudnia 2022 r. Jest to tymczasowy „bezpiecznik” cenowy: w razie przekroczenia na giełdzie TTF poziomu 180 euro/MWh, utrzymującego się przez trzy dni robocze i jednocześnie o co najmniej 35 euro wyższego niż światowa cena referencyjna LNG, mechanizm ma ograniczyć dalszy wzrost cen. Nie ustala on stałej ceny gazu, lecz ma zapobiegać skrajnym skokom, jakie obserwowano latem 2022 r.

Co się zmienia

Mechanizm jest instrumentem nadzwyczajnym, powołanym w ramach pakietu działań kryzysowych UE. Obejmuje kontrakty terminowe na TTF z dostawą w najbliższych miesiącach. Gdy zostaną spełnione oba warunki – cena powyżej 180 euro/MWh przez trzy dni i różnica co najmniej 35 euro względem ceny LNG – uruchamiane jest ograniczenie, a Komisja Europejska może go zawiesić, jeśli powoduje zakłócenia, np. zagraża bezpieczeństwu dostaw. Wprowadzono także zabezpieczenia przed zakłóceniami rynku instrumentów pochodnych.

Rozporządzenie powstało w czasie, gdy ceny gazu wciąż były podwyższone, ale spadały po szczytach z sierpnia 2022 r. Zimą 2022/23 ceny stopniowo obniżały się dzięki łagodnej pogodzie, oszczędnościom i dostawom LNG.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla polskiego rynku mechanizm jest tłem wieloletnim: ceny gazu mają wpływ na rentowność inwestycji w biometan i na decyzje odbiorców przemysłowych. Spadek cen na giełdzie zmniejsza przewagę ekonomiczną biometanu wobec gazu ziemnego, ale nie zmienia potrzeby budowy krajowych źródeł – bezpieczeństwo dostaw i ślad węglowy pozostają argumentami.

Dla biogazowni sprzedających energię elektryczną i ciepło ważniejsze od mechanizmu limitującego ceny jest to, jak kształtują się ceny energii w kontraktach. W Polsce istotne są także systemy wsparcia z aukcji, w których wynagrodzenie określa oferta, a nie bieżąca cena rynkowa.

Jak czytać próg 180 euro

Poziom 180 euro/MWh był wielokrotnie wyższy od cen sprzed kryzysu, ale niższy od szczytów z 2022 r., kiedy notowania przekraczały 300 euro. Mechanizm miał więc działać jako zabezpieczenie na wypadek powtórzenia skrajnej sytuacji, a nie jako element codziennej polityki cenowej. Uważnie ukształtowane warunki uruchomienia miały zapobiec sytuacji, w której limit odstraszałby dostawców LNG od Europy, co mogłoby pogorszyć bezpieczeństwo dostaw.

Co dalej

Rozporządzenie obowiązuje przez ograniczony czas, a Komisja ma ocenić jego działanie. W praktyce uznaje się, że sama jego obecność pełni funkcję uspokajającą na rynku. Dla branży biometanu kluczowe jest, by stabilizacja cen gazu nie osłabiła tempa prac nad przepisami i infrastrukturą, które ułatwią wtłaczanie gazu odnawialnego do sieci.