Rada UE: dobrowolna redukcja zużycia gazu o 15%. Porozumienie z 26 lipca 2022 r.

Rada Unii Europejskiej uzgodniła 26 lipca 2022 r. plan ograniczenia zużycia gazu: państwa członkowskie dobrowolnie zmniejszą popyt o 15% w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 31 marca 2023 r., w porównaniu ze średnią z poprzednich pięciu lat. Gdyby dostawy z Rosji zostały gwałtownie ograniczone, Rada będzie mogła ogłosić „alert unijny”, który uczyni redukcję obowiązkową. Porozumienie to odpowiedź na obawy, że zima 2022/23 przyniesie niedobory gazu.

Co się zmienia

Propozycję „Save gas for a safe winter” Komisja przedstawiła 20 lipca 2022 r. Po negocjacjach ustalono, że redukcja ma być dobrowolna, ale z mechanizmem uruchomienia obowiązku. Przewidziano wyjątki, m.in. dla państw niepołączonych z unijnym systemem gazowym oraz dla państw, których przemysł jest szczególnie zależny od gazu. Cele mają być realizowane przez oszczędność w budynkach, zmianę paliw w przemyśle i ogrzewaniu, a także przez rozwój źródeł alternatywnych, w tym biometanu i wodoru.

Formalnie przepisy przyjęto 5 sierpnia 2022 r. jako rozporządzenie Rady (UE) 2022/1369. Państwa mają obowiązek raportować realizację celu i przedstawić plany awaryjne.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska, mająca wysoki poziom napełnienia magazynów i alternatywne źródła dostaw, argumentowała za łagodnym podejściem. Dla krajowego rynku ważne są zasady wyjątków oraz definicja „alertu unijnego”. Dla przemysłu i ciepłownictwa oszczędzanie gazu oznacza inwestycje w efektywność i zmianę paliw. W tym kontekście rośnie zainteresowanie lokalnymi źródłami gazu – w tym biogazem, który zastępuje gaz ziemny w kogeneracji i, po uszlachetnieniu, w sieci.

Biometan nie rozwiąże kryzysu w ciągu jednej zimy, ale polityka redukcji popytu zwiększa wartość każdego dodatkowego źródła. Dla biogazowni oznacza to potencjalne zainteresowanie odbiorców przemysłowych długoterminowymi kontraktami na biometan lub ciepło.

Co oznacza „alert unijny”

Alert unijny może zostać ogłoszony przez Radę na wniosek Komisji lub co najmniej pięciu państw, gdy istnieje istotne ryzyko poważnych niedoborów gazu albo wyjątkowo wysokiego popytu. Wówczas dobrowolna redukcja staje się obowiązkowym celem dla państw członkowskich. Mechanizm ten ma działać jako bezpiecznik i zachęta do wcześniejszych oszczędności, bo państwa, które ograniczą zużycie wcześniej, zmniejszają ryzyko konieczności wprowadzania ostrzejszych środków.

Oszczędzanie gazu w praktyce

Największe oszczędności można osiągnąć w ogrzewaniu budynków, produkcji ciepła i energii oraz w przemyśle, gdzie możliwa jest zmiana paliwa. Dla ciepłowni i zakładów przemysłowych biogaz lub biometan mogą być lokalnym zamiennikiem części gazu ziemnego. Warunkiem jest dostępność instalacji w pobliżu i możliwość podłączenia do sieci lub bezpośredniego odbioru.

Co dalej

Państwa członkowskie mają przedstawić plany oszczędności, a Komisja będzie monitorować realizację. Dla biogazowni ważne są dwie rzeczy: czy w krajowych planach pojawi się wsparcie dla lokalnych źródeł gazu oraz czy polska administracja przyspieszy prace nad ramami prawnymi dla biometanu.