Filipiny wprowadzają rozszerzoną odpowiedzialność producenta (EPR) dla opakowań z tworzyw sztucznych

Filipiny uchwaliły w lipcu 2022 r. ustawę o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (Extended Producer Responsibility Act of 2022, RA 11898), która zobowiązuje duże przedsiębiorstwa wytwarzające odpady z opakowań z tworzyw sztucznych do prowadzenia programów zbiórki i odzysku. Akt nowelizuje ustawę o ekologicznej gospodarce odpadami stałymi (RA 9003) z 2000 r. Według pełnego tekstu opublikowanego na portalu Lawphil ustawa stała się prawem bez podpisu prezydenta (lapsed into law) 23 lipca 2022 r., a zaczyna obowiązywać po 15 dniach od pełnej publikacji w Dzienniku Urzędowym lub w gazecie o zasięgu ogólnokrajowym.

Kogo dotyczy

Obowiązek obejmuje duże przedsiębiorstwa wytwarzające odpady z opakowań z tworzyw sztucznych. Mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa w rozumieniu RA 9501 są wyłączone, ale jeśli łączna wartość aktywów wszystkich przedsiębiorstw działających pod tą samą marką, etykietą lub znakiem towarowym przekracza próg dla średnich przedsiębiorstw, wszystkie one stają się podmiotami obowiązanymi. Mniejsze firmy są zachęcane do dobrowolnego stosowania EPR. Ustawa obejmuje opakowania z tworzyw sztucznych: saszetki, etykiety i laminaty, opakowania sztywne (m.in. pojemniki na napoje, żywność i kosmetyki wraz z zamknięciami), torby plastikowe oraz polistyren. Podmioty obowiązane mogą działać indywidualnie lub zbiorowo, z udziałem organizacji odpowiedzialności producentów (PRO) lub bez niej.

Obowiązki i terminy

W ciągu sześciu miesięcy od wejścia ustawy w życie podmioty obowiązane lub PRO mają ustanowić programy EPR dla opakowań z tworzyw sztucznych i zarejestrować je w Krajowej Komisji Gospodarki Odpadami Stałymi (NSWMC) za pośrednictwem resortu środowiska. Rejestracja musi zawierać m.in. rodzaje opakowań i marki, wolumen lub masę opakowań wprowadzonych na rynek oraz docelowy poziom odzysku, ponownego użycia i recyklingu. Podmioty mają też zapewnić niezależny audyt zgodności i składać sprawozdania z dokumentacją.

Cele odzysku

Ustawa wymaga, by podmioty obowiązane odzyskiwały lub kompensowały swój „ślad” plastikowych opakowań (zasada neutralności plastikowej) w następujących minimalnych odsetkach śladu z poprzedniego roku: 20% do 31 grudnia 2023 r., 40% do końca 2024, 50% do końca 2025, 60% do końca 2026, 70% do końca 2027 i 80% od 31 grudnia 2028 r. oraz w każdym kolejnym roku.

Sankcje

Za niezarejestrowanie programu lub niewypełnienie celów odzysku ustawa przewiduje kary od 5 do 10 mln peso za pierwsze naruszenie, od 10 do 15 mln za drugie i od 15 do 20 mln wraz z automatycznym zawieszeniem pozwolenia na prowadzenie działalności za trzecie. Za niezrealizowanie celów odzysku podmiot płaci te same kary lub dwukrotność kosztu odzysku brakującej ilości, zależnie od tego, która kwota jest wyższa.

Powiązanie z odpadami organicznymi

Ustawa dotyczy tworzyw sztucznych, nie odpadów organicznych. Poprawa segregacji i zbiórki opakowań może jednak pośrednio ograniczać zanieczyszczenie strumienia bioodpadów plastikiem, które jest ważne dla jakości kompostu i pofermentu. W tekście ustawy nie ma powiązania EPR z programami biogazowymi.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Filipińskie rozwiązanie z jasno określonymi poziomami odzysku w kolejnych latach, audytem zewnętrznym i dotkliwymi karami może służyć jako punkt odniesienia dla europejskich systemów EPR dla opakowań. Skuteczność takiego systemu zależy jednak od egzekwowania i przejrzystości danych.