Meksyk: biodigestory w rolnictwie — wsparcie FIRCO i diagnoza UNAM (345 instalacji, 82 proc. działa)

Meksykańskie rolnictwo korzysta z biodigestorów głównie dzięki dwóm mechanizmom: rynkowi jednostek redukcji emisji w ramach mechanizmu czystego rozwoju (MDL) oraz programom wsparcia prowadzonym przez FIRCO (Fideicomiso de Riesgo Compartido) i resort rolnictwa SAGARPA. Diagnoza przygotowana w UNAM, oparta na danych z około 2010 r., potwierdziła istnienie 345 biodigestorów, z których 268 zrealizowano w schemacie MDL, a pozostałe 77 dzięki wsparciu publicznemu: 73 z udziałem FIRCO i 4 w inicjatywie Methane to Markets (M2M).

Co ustaliła diagnoza

Badanie obejmowało stany Coahuila, Durango, Guanajuato, Jalisco, Michoacán, Nuevo León, Puebla, Querétaro, Sonora, Veracruz i Yucatán oraz fermy trzody chlewnej i stada mleczne, przy czym fermy trzody dominowały. Z 345 potwierdzonych instalacji 82 proc. jest zbudowanych i działa. Technologią zdecydowanie przeważającą są laguny (94 proc.), dalej instalacje modułowe (4 proc.) oraz biobagi i ferrocement (po 1 proc.).

Dlaczego głównie trzoda, a nie bydło mleczne

Autorzy diagnozy podają, że większość zbadanych instalacji (317) działa na fermach trzody chlewnej. Uzasadniają to tym, że formalne fermy powyżej 500 zwierząt mają wystarczający inwentarz oraz objętość i jakość odchodów, łatwo na nich wyliczyć stan odniesienia (istnieje laguna wtórna), a inwestycje są zwykle opłacalne. W stadach mlecznych wdrożenia są trudniejsze, ponieważ podłogi w oborach są w większości ziemne, więc zbierane odchody zawierają zanieczyszczenia, które mogą zakłócać pracę biodigestora. Z porównania liczby instalacji z liczbą formalnych ferm autorzy wnioskują, że potencjał rozwoju technologii wynosi ponad 90 proc. w sektorze trzody i ponad 95 proc. w sektorze mlecznym, przy czym średnie i małe fermy trzody nie były jeszcze objęte takimi systemami.

Rola mechanizmu MDL

Diagnoza podkreśla, że większość biodigestorów zbudowano w schemacie MDL, w którym firmy deweloperskie – AgCert, Ecosecurities, Cantor CO2 i Grupo Porcícola Mexicano – wniosły całą inwestycję. Zarejestrowały one przed zarządem wykonawczym MDL 563 projekty biodigestorów, ale z powodu braku środków i trudności z obliczeniem stanu odniesienia (zwłaszcza w oborach mlecznych) w badanych stanach zbudowano tylko 258 z nich. Pozostałe instalacje, zbudowane lub budowane, korzystały ze wsparcia FIRCO, a kilka projektów pilotażowych powstało w ramach M2M.

Wsparcie publiczne

Według diagnozy FIRCO w latach 2008–2009 poparło 175 projektów związanych z biodigestorami, w większości na fermach trzody, a część obejmowała także zakup motogeneratorów; w 2008 r. wsparto wdrożenie 45 biodigestorów, a w 2009 r. – 100. Według serwisu 3tres3 (26 stycznia 2011 r.) SAGARPA przez FIRCO przeznaczyła w ciągu trzech lat 300 mln peso na instalację 305 biodigestorów w 305 gospodarstwach. Ponieważ na każde peso dotacji federalnej producenci dokładali dwa, całkowita inwestycja miała sięgnąć 900 mln peso.

Jakość wykonania i wyposażenie

Diagnoza wskazuje, że spośród 16 elementów, w które powinien być wyposażony prawidłowo działający biodigestor, tylko osiem występowało we wszystkich 345 instalacjach (m.in. obiekty betonowe, rury, geomembrana i system kotwiczenia). Pozostałe elementy występowały rzadziej: palnik biogazu – w 97 proc. (333 instalacje), filtr wilgoci – w 95 proc. (327), miernik przepływu biogazu – w 91 proc. (315), znaki bezpieczeństwa – w 86 proc., laguna wtórna – w 84 proc., ogrodzenie – w 82 proc., fosa mieszania – w 64 proc. (220) i system mieszania oraz usuwania osadów – w 59 proc. (203). Pomiary biogazu pochodziły tylko ze 121 systemów spalających metan. Wniosek ogólny: dofinansowanie inwestycji nie wystarczy bez wsparcia eksploatacji i monitoringu.

Czego nie wiemy

Nie ustaliliśmy, jak od tego czasu zmieniła się liczba instalacji ani jakie obowiązują obecnie reguły wsparcia FIRCO; należy je sprawdzać w obowiązujących regułach operacyjnych FIRCO oraz w komunikatach Secretaría de Agricultura y Desarrollo Rural. Liczby z diagnozy UNAM i 3tres3 dotyczą okresu około 2008–2011.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Meksykański przykład pokazuje, że masowe wsparcie inwestycyjne dla małych biogazowni musi iść w parze z serwisem i systemem monitorowania. W Polsce ta lekcja jest istotna przy projektowaniu programów dla małych biogazowni rolniczych, w których niedostateczna obsługa potrafi zniweczyć efekt dofinansowania.