Komisja proponuje instrument odbudowy Next Generation EU o wartości 750 mld euro

Komisja Europejska 27 maja 2020 r. zaproponowała instrument odbudowy po pandemii COVID-19 o nazwie Next Generation EU, opiewający na 750 mld euro. Plan zakładał 500 mld euro w dotacjach i 250 mld euro w pożyczkach, a jego częścią miał być wzmocniony wieloletni budżet UE na lata 2021–2027. Pieniądze miały trafić głównie na inwestycje zielone i cyfrowe, co czyniło propozycję ważną także dla sektora energii, odpadów i rolnictwa.

Co zaproponowano

Pakiet składał się z dwóch części: wzmocnionego budżetu wieloletniego oraz nowego, tymczasowego instrumentu finansowanego z pożyczek zaciąganych przez Komisję na rynkach kapitałowych. Najważniejszym elementem instrumentu miał być Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, z którego państwa otrzymywałyby środki na podstawie krajowych planów reform i inwestycji. Komisja zapowiedziała także podniesienie Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, adresowanego do regionów zależnych od paliw kopalnych.

Propozycja zakładała, że znaczna część środków zostanie przeznaczona na cele klimatyczne zgodne z Zielonym Ładem. Dotyczyło to m.in. efektywności energetycznej budynków, odnawialnych źródeł energii, czystego transportu i gospodarki o obiegu zamkniętym.

Znaczenie dla Polski

Polska należała do największych potencjalnych beneficjentów funduszy. Według wstępnych szacunków Komisji z maja 2020 r. kraj mógł liczyć na znaczące środki zarówno w dotacjach, jak i w pożyczkach, jednak ostateczne kwoty zależały od porozumienia między państwami członkowskimi i od wyliczeń opartych na danych o PKB i bezrobociu. Państwo musiałoby przygotować krajowy plan odbudowy i uzgodnić go z Komisją.

Dla inwestorów w biogaz i biometan pytanie brzmiało, czy w polskim planie znajdą się środki na instalacje przetwarzające odpady rolnicze i komunalne oraz na modernizację sieci gazowych.

Zasady i warunki

Wypłaty miały być powiązane z realizacją reform i inwestycji uzgodnionych w krajowych planach oraz z zasadą niewyrządzania poważnej szkody środowisku. Oznaczało to, że projekty szkodliwe dla klimatu lub różnorodności biologicznej nie mogły liczyć na finansowanie. Dla inwestycji w instalacje energetyczne i odpadowe ważne były szczegółowe wytyczne, jakie Komisja miała przedstawić na temat stosowania tej zasady.

Co dalej

Propozycja wymagała jednomyślności państw członkowskich i zgody Parlamentu Europejskiego. Spory dotyczyły proporcji dotacji do pożyczek, kryteriów podziału oraz powiązania wypłat z praworządnością. Ostateczne decyzje miały zapaść na szczytach przywódców państw członkowskich w kolejnych tygodniach.

Dlaczego to ważne dla sektora biogazu

Fundusze europejskie pozostają w Polsce jednym z głównych źródeł dotacji na instalacje OZE i infrastrukturę gospodarki odpadami. Zmiany w systemie finansowania — dotacje przyznawane na podstawie krajowego planu, a nie wyłącznie przez programy operacyjne — oznaczały, że jakość polskiego planu odbudowy decydowała o tym, które technologie dostaną środki. Branża biogazowa miała więc powód, by uczestniczyć w konsultacjach i przekonywać, że biogaz i biometan wnoszą wkład w cele klimatyczne i bezpieczeństwo energetyczne.