Rozporządzenie o Instrumencie na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (UE) 2021/241 podpisane

Rozporządzenie (UE) 2021/241 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) zostało podpisane 12 lutego 2021 r. i opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE kilka dni później. RRF jest głównym filarem funduszu odbudowy Next Generation EU: dysponuje kwotą 672,5 mld euro, z czego 312,5 mld w formie dotacji i 360 mld euro w formie pożyczek. Dla Polski i innych państw otwiera drogę do finansowania inwestycji w zieloną transformację.

Najważniejsze zasady

• Cele klimatyczne – co najmniej 37 proc. wydatków w każdym krajowym planie ma wspierać cele klimatyczne.
• Transformacja cyfrowa – co najmniej 20 proc. wydatków.
• Zasada „nie czyń poważnych szkód” – inwestycje nie mogą poważnie szkodzić sześciu celom środowiskowym określonym w taksonomii UE.
• Terminy – państwa miały przedłożyć plany do 30 kwietnia 2021 r.; środki wypłaca się na podstawie osiągniętych kamieni milowych i celów.
• Obszary wsparcia – zielona transformacja, cyfryzacja, wzrost inteligentny i zrównoważony, spójność, zdrowie i odporność, polityki dla młodzieży.

Zasada „nie czyń poważnych szkód” odwołuje się do tych samych sześciu celów, które w taksonomii UE wyznaczają zrównoważoną działalność, w tym do przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym i zapobiegania zanieczyszczeniom.

Znaczenie dla biogazu i odpadów

Dla branży biogazowej RRF jest ważny dwojako. Po pierwsze, inwestycje w OZE, sieci, efektywność energetyczną i gospodarkę odpadami mogą być finansowane w ramach krajowych planów. Po drugie, zasada „nie czyń poważnych szkód” oznacza, że projekty muszą być zgodne z hierarchią postępowania z odpadami – inwestycje w spalanie odpadów muszą wykazać, że nie podważają recyklingu, a projekty fermentacji bioodpadów czy sortowania łatwiej mieszczą się w hierarchii postępowania z odpadami.

W praktyce o tym, jakie projekty biogazowe, biometanowe i odpadowe dostaną dotacje, zadecyduje treść krajowego planu odbudowy, a nie sam fundusz.

Co z tego wynika dla Polski

Polska przygotowywała w tym czasie Krajowy Plan Odbudowy, który miał obejmować m.in. energetykę, transport i ochronę środowiska. Termin przedłożenia planu do Komisji upływał z końcem kwietnia 2021 r. Dla inwestorów oznaczało to okno, w którym można było zabiegać o uwzględnienie swoich projektów w planie, a dla samorządów – przygotowanie projektów inwestycyjnych w gospodarce odpadami i energetyce odnawialnej.

Co dalej

Po przedłożeniu planów Komisja miała dokonać ich oceny, a Rada – zatwierdzić je. Dopiero po zatwierdzeniu możliwe było podpisanie umów i wypłata pierwszych transz.

Różnica między dotacjami a pożyczkami

Część dotacyjna RRF nie wymaga zwrotu, natomiast pożyczki muszą zostać spłacone przez państwo. Państwa różnie korzystają z obu części: niektóre sięgają tylko po dotacje, inne dodatkowo po pożyczki. Wybór wpływa na skalę środków dostępnych dla inwestorów, w tym dla projektów energetycznych i środowiskowych, oraz na to, jak państwo planuje finansować transformację.