Szczyt UE: budżet, fundusz odbudowy i opłata od nieprzetworzonych odpadów opakowaniowych z tworzyw

Rada Europejska zakończyła 21 lipca 2020 r. czterodniowy szczyt porozumieniem w sprawie wieloletniego budżetu UE na lata 2021–2027 oraz instrumentu odbudowy Next Generation EU, o wartości 750 mld euro: 390 mld euro w dotacjach i 360 mld euro w pożyczkach. Dla sektora odpadów istotne jest to, że wśród nowych źródeł dochodów budżetu znalazła się opłata od nieprzetworzonych odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych.

Co uzgodniono

Najważniejsze ustalenia przywódców:

• Next Generation EU — 750 mld euro, z czego 390 mld euro w formie dotacji i 360 mld euro w formie pożyczek, finansowane przez pożyczki Komisji na rynkach kapitałowych;
• wieloletni budżet 2021–2027 — uzgodniony wraz z instrumentem odbudowy;
• cele klimatyczne — co najmniej 30 proc. wydatków ma wspierać działania na rzecz klimatu;
• Fundusz Sprawiedliwej Transformacji — przeznaczony dla regionów najbardziej zależnych od paliw kopalnych, na poziomie 17,5 mld euro;
• zasoby własne — wprowadzenie od 1 stycznia 2021 r. opłaty od nieprzetworzonych odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych w wysokości 0,80 euro za kilogram, z mechanizmem łagodzenia skutków dla państw o niższym dochodzie.

Opłata od odpadów z tworzyw sztucznych

Opłata dotyczy opakowań z tworzyw, które nie zostały poddane recyklingowi. Płacą ją państwa członkowskie z budżetów krajowych, ale przepisy nie narzucają sposobu jej przerzucenia na przedsiębiorców lub gminy. Ma motywować do zwiększania recyklingu i ograniczania zużycia opakowań jednorazowych. Dla państw członkowskich oznaczało to dodatkową zachętę do rozbudowy selektywnej zbiórki i instalacji sortowania.

Znaczenie dla sektora odpadów i energii

Porozumienie nie dotyczy bezpośrednio biogazu, ale wpływa na otoczenie finansowe i regulacyjne. Fundusz odbudowy ma wesprzeć inwestycje w gospodarkę o obiegu zamkniętym i energię odnawialną, a opłata od tworzyw — wzmocnić argumenty za modernizacją systemów odpadowych. Dla instalacji przetwarzających bioodpady oznacza to rosnący nacisk na jakość selektywnej zbiórki, ponieważ zanieczyszczenia tworzywami obniżają wartość surowca.

Co dalej

Porozumienie wymagało jeszcze zgody Parlamentu Europejskiego i ratyfikacji decyzji o zasobach własnych w państwach członkowskich. Kluczowe było też powiązanie wypłat z praworządnością, o czym toczyła się osobna debata. Dla Polski i innych państw najważniejsze stało się przygotowanie krajowych planów odbudowy i wskazanie inwestycji, które będą mogły skorzystać z funduszy.

Jak działa opłata plastikowa

Opłata jest naliczana od różnicy między masą wytworzonych odpadów opakowaniowych z tworzyw a masą odpadów, które zostały poddane recyklingowi. To oznacza, że każdy kilogram opakowań wysłany do recyklingu zmniejsza składkę państwa. Państwa nie muszą przerzucać kosztu na gminy ani przedsiębiorców, ale sama konstrukcja daje bodziec do rozwoju systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta i do ograniczania opakowań jednorazowych.