Parlament Europejski zatwierdza rewizję dyrektywy o odpadach: cele dla żywności i EPR dla tekstyliów

Parlament Europejski zatwierdził 9 września 2025 r. stanowisko Rady w sprawie ukierunkowanej rewizji dyrektywy ramowej o odpadach, kończąc procedurę legislacyjną. Dyrektywa (UE) 2025/1892, datowana na 10 września 2025 r., weszła w życie 16 października 2025 r. Dla gospodarki bioodpadami najważniejsze są wiążące cele ograniczania marnowania żywności.

Przebieg

Komisja przedstawiła propozycję w 2023 r., Parlament przyjął stanowisko w pierwszym czytaniu 13 marca 2024 r. (514 głosów za), a po wyborach rozpoczęły się negocjacje z Radą. Wstępne porozumienie zawarto na początku 2025 r., Rada przyjęła swoje stanowisko w pierwszym czytaniu 23 czerwca 2025 r., a Parlament zatwierdził je 9 września, co zamknęło procedurę. Państwa mają około 20 miesięcy na transpozycję.

Co zawiera dyrektywa

Najważniejsze elementy:

• Cele marnowania żywności do 2030 r. – zgodnie z przyjętym tekstem m.in. 30% redukcji na mieszkańca w handlu detalicznym, gastronomii, usługach żywieniowych i gospodarstwach domowych w porównaniu ze średnią z lat 2021–2023 oraz odrębny, niższy cel dla przetwórstwa i produkcji.
• Rozszerzona odpowiedzialność producentów dla tekstyliów i obuwia – jeden obowiązkowy system EPR w każdym państwie, finansujący zbiórkę i przetwarzanie. Według uzasadnienia Rady systemy mają zostać utworzone w ciągu około 42 miesięcy od wejścia w życie.
• Utrzymanie hierarchii postępowania z odpadami i wzmocnienie zapobiegania.

Wpływ na rynek bioodpadów

Redukcja marnowania żywności zmniejszy wolumen niektórych strumieni (np. niesprzedana żywność z handlu), ale zwiększy znaczenie pozostałości nieuniknionych – obierek, odpadów z przetwórstwa, resztek kuchennych – które i tak muszą być zagospodarowane. Dla operatorów biogazowni utylizacyjnych oznacza to konieczność zabezpieczania dostaw w długim terminie oraz dywersyfikacji źródeł. Jednocześnie lepsza selektywna zbiórka żywności poprawia jakość substratu i uzysk biogazu.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska ma obowiązek wprowadzić cele do prawa krajowego i zbudować system EPR dla tekstyliów, co zbiega się w czasie z wdrażaniem PPWR i system kaucyjnym. Gminy i spółki komunalne powinny planować zmiany w systemie opłat i zbiórki; firmy z branży spożywczej – raportowanie i działania prewencyjne. Dla samorządów, które budują instalacje fermentacji bioodpadów w oparciu o programy NFOŚiGW, ważne jest, by studia wykonalności uwzględniały spadek ilości części frakcji.

Co dalej

Kluczowe będą krajowe ustawy transponujące (termin ok. 20 miesięcy od wejścia w życie, czyli około połowy 2027 r.) oraz akty wykonawcze określające metodykę pomiaru marnowania żywności. Dla operatorów instalacji to czas na przegląd umów na surowce.