Od 1 stycznia 2025 r. obowiązkowa selektywna zbiórka tekstyliów w UE

Od 1 stycznia 2025 r. we wszystkich państwach UE obowiązuje selektywna zbiórka odpadów tekstylnych. Wymóg wynika ze zmian dyrektywy ramowej o odpadach przyjętych w 2018 r. i uzupełnia obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów, który w całej UE obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. Choć tekstylia nie są substratem dla biogazowni, wpływają na nie pośrednio, bo zmieniają skład strumienia odpadów zmieszanych i frakcji biodegradowalnej.

Co wymaga prawo

Dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek zorganizowania selektywnej zbiórki tekstyliów, tak aby nadawały się do ponownego użycia lub recyklingu. W praktyce oznacza to punkty przyjmowania w gminach (PSZOK), kontenery w przestrzeni publicznej oraz współpracę z organizacjami zajmującymi się ponownym użyciem odzieży. Sam obowiązek zbiórki nie zawiera jednak celów recyklingu ani mechanizmów finansowania – te ma przynieść rewizja dyrektywy, nad którą trwają negocjacje, wprowadzająca obowiązkowe systemy rozszerzonej odpowiedzialności producentów dla tekstyliów i obuwia.

Dlaczego to ważne w kontekście bioodpadów

Tekstylia, zwłaszcza zanieczyszczone, trafiające do pojemników na odpady zmieszane i bioodpady, utrudniają mechaniczną obróbkę wstępną. W biogazowniach bioodpadowych włókna odzieży owijają się wokół mieszadeł i pomp, powodując przestoje i koszty serwisu. Rozwinięcie selektywnej zbiórki tekstyliów zmniejsza więc ryzyko operacyjne. Z punktu widzenia gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) tekstylia są strumieniem, który dopiero buduje swoją infrastrukturę sortowania i recyklingu, wobec czego potrzebny jest czas, by powstały rynki zbytu.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polskie gminy mają obowiązek prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i punktów PSZOK, a wiele z nich dopiero rozbudowuje ofertę o tekstylia. Operatorzy instalacji bioodpadowych powinni zauważyć, że gminy są pod presją kosztową: zwiększenie liczby frakcji zbieranych selektywnie zwiększa koszty systemu, ale poprawia jakość pozostałych strumieni. W kontraktach na odbiór bioodpadów warto zawrzeć klauzule dotyczące dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń oraz sposobu postępowania z partiami zanieczyszczonymi.

Co dalej

Kolejny etap to zakończenie negocjacji nad rewizją dyrektywy ramowej o odpadach, która ma wprowadzić obowiązkowe systemy EPR dla tekstyliów oraz wiążące cele ograniczania marnowania żywności. Wraz z rozporządzeniem o opakowaniach (PPWR) i planowanym w Polsce systemem kaucyjnym będzie to kolejna zmiana struktury finansowania gospodarki odpadami, wpływająca na koszty usług komunalnych i ceny surowców wtórnych.