Biometan we Francji: model taryf i droga na pozycję lidera Europy według EBA

Francja stała się w ostatnich latach największym producentem biometanu w Europie pod względem liczby instalacji, a według doniesień opartych na raporcie Europejskiego Stowarzyszenia Biogazu (Statistical Report 2025, dane za 2024 r.) wyprzedziła także Niemcy pod względem wolumenu produkcji, mając około trzykrotnie więcej instalacji. Rozwój napędzały taryfy gwarantowane na wtłaczany do sieci biometan w kontraktach długoterminowych, uporządkowane procedury przyłączania do sieci oraz bardzo duży udział rolnictwa w projektach. Francuski model jest często przywoływany jako wzór dla krajów, w których biometan jest na wczesnym etapie.

Skala w Europie (kontekst)

Z podsumowań raportu EBA wynika, że w 2024 r. produkcja biometanu w Europie wyniosła około 5,2 mld m³, z czego około 4,3 mld m³ w państwach UE-27, a zainstalowana zdolność produkcyjna na początku 2025 r. sięgała około 7 mld m³ rocznie. Mapa biometanu EBA/GIE (dane z czerwca 2025 r.) wskazuje na wzrost liczby instalacji w Europie z 1548 do 1678 w ciągu roku. Średnia wielkość instalacji to około 483 m³/h. Są to liczby z sekundarnych doniesień o raporcie; pełny dokument udostępnia EBA.

Czynniki sukcesu Francji

1. Taryfa na wtłaczany biometan. Producent otrzymuje stałą cenę za MWh przez kilkanaście lat (kontrakty wieloletnie), z mechanizmem zależnym od wielkości instalacji i rodzaju substratów. Dzięki temu bank może finansować projekt przy przewidywalnych przychodach.
2. Prawo do przyłączenia i uproszczone procedury. Operatorzy sieci prowadzą analizy chłonności i rozbudowę sieci, a koszty rozkładają według przyjętych zasad.
3. Wielu małych i średnich producentów rolniczych. Instalacje często działają w modelu zbiorowym (kilku rolników) i wykorzystują obornik, gnojowicę oraz pozostałości z upraw, w tym międzyplony.
4. Cele polityczne. Strategie energetyczne przewidywały znaczny udział gazów odnawialnych w zużyciu gazu.
5. Regulacje o bilansie masy i gwarancjach pochodzenia. Pozwalają na handel zielonymi atrybutami.

Zasady taryf (ogólnie)

Mechanizm taryfowy opiera się na cenie bazowej zależnej od przepustowości instalacji, z premiami lub korektami za rodzaj substratów oraz mechanizmem indeksacji. Parametry były wielokrotnie aktualizowane, a w ostatnich latach wprowadzano dodatkowe instrumenty, w tym mechanizm certyfikatów produkcji biogazu. Szczegółowe stawki i zasady zmieniają się, dlatego trzeba je sprawdzać w aktualnych aktach francuskich i dokumentach operatorów.

Przykład obliczeniowy (wyłącznie ilustracyjny)

Załóżmy instalację o mocy 250 m³/h biometanu (ok. 2,0 mln m³ rocznie, 20 GWh) i hipotetyczną taryfę 110 EUR/MWh na 15 lat. Przychód roczny to 2,2 mln EUR. Przy kosztach operacyjnych 1,3 mln EUR (substraty, energia, serwis) pozostaje 0,9 mln EUR na obsługę długu i zysk. Przy CAPEX 9 mln EUR i długu 70% (6,3 mln EUR, 12 lat, 5%) roczna rata wynosi ok. 0,71 mln EUR, DSCR ≈ 1,27. Liczby są założone i nie odzwierciedlają rzeczywistych parametrów; ilustrują, jak taryfa daje bankowi podstawę oceny.

Wnioski dla Polski

• Przewidywalne, długoterminowe przychody są kluczowe dla finansowania małych i średnich instalacji.
• Procedury przyłączania i zasady podziału kosztów sieci decydują o tempie rozwoju.
• Model zbiorowy z udziałem rolników ułatwia zaopatrzenie w substraty.
• Wymagana jest stabilność regulacji, bo zmiany taryf wpływają na decyzje inwestycyjne.

Ograniczenia

Szybki wzrost może obciążać sieci i budżet wsparcia, a także zwiększać konkurencję o substraty. Francuskie doświadczenia obejmują też dyskusje o sposobie wykorzystania upraw na cele energetyczne i o ograniczeniach dotyczących upraw głównych.

Rola operatorów sieci

Francuscy operatorzy dystrybucji prowadzą publiczne mapy potencjału przyłączeniowego i planują rozbudowę sieci pod kątem biometanu, a mechanizmy kompresji zwrotnej („rebours”) pozwalają przekazywać nadwyżki do sieci wyższego poziomu. Dzięki temu producenci mogą wtłaczać gaz także latem. Takie podejście, w którym operator aktywnie przygotowuje sieć do przyjmowania gazów odnawialnych, uznaje się za jeden z elementów szybkiego wzrostu liczby instalacji.

Podsumowanie

Francuski przykład pokazuje, że stabilne taryfy, jasne zasady przyłączania i rolnicze projekty zbiorowe mogą szybko zbudować rynek biometanu. Dane o skali pochodzą z doniesień o raporcie EBA, a szczegóły systemu wsparcia warto sprawdzać w aktualnych źródłach.