Transport odpadów w BDO: karta przekazania (KPO), karta ewidencji (KEO) i obowiązki przewoźnika

KPO (karta przekazania odpadów) to dokument, który przekazujący odpady sporządza w BDO przed rozpoczęciem ich transportu; odbiorca potwierdza przejęcie, a przewoźnik — zakończenie transportu. KEO (karta ewidencji odpadów) to rejestr przychodów i rozchodów danego rodzaju odpadu u posiadacza. Od 2020 r. oba dokumenty prowadzi się w elektronicznej Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), a okres przejściowy z papierem zakończył się 30 czerwca 2020 r.

Kto jest kim w łańcuchu

Jeśli przekazujący i odbierający są jedną firmą (przekazanie do własnych miejsc zbierania lub przetwarzania), to ten sam podmiot dodaje w BDO masę oraz datę i godzinę przekazania.

Krok po kroku: jak wygląda jeden transport

1. Przekazujący sprawdza, czy ma konto i wpis w BDO, i ustala kod odpadu z katalogu.
2. Przed wyjazdem sporządza KPO. Karta dotyczy odpadu o określonym kodzie.
3. Transportujący zapewnia kierowcy potwierdzenie wygenerowane z BDO; musi je mieć w czasie transportu, a umożliwia ono weryfikację danych z karty ze stanem rzeczywistym.
4. Po dotarciu na miejsce przejmujący potwierdza przejęcie i wpisuje rzeczywistą masę, jeśli różni się od deklarowanej, oraz datę i godzinę przejęcia.
5. Transportujący potwierdza transport niezwłocznie po jego zakończeniu.
6. Dane z KPO zasilają karty ewidencji (KEO) obu stron.

Co z KEO

Posiadacz odpadów prowadzi kartę ewidencji osobno dla każdego rodzaju odpadu. Specjalne karty dotyczą m.in. komunalnych osadów ściekowych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz pojazdów wycofanych z eksploatacji; sprzedawcy i pośrednicy niebędący posiadaczami odpadów prowadzą karty ewidencji odpadów niebezpiecznych. Dokumenty ewidencji i dane, na podstawie których je sporządzono, przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku, w którym powstały.

Kogo dotyczy uproszczona ewidencja

Tylko na KPO ewidencję prowadzą m.in.:

• wytwórcy odpadów niebezpiecznych w ilości do 100 kg rocznie;
• wytwórcy odpadów innych niż niebezpieczne i niekomunalne w ilości do 5 ton rocznie;
• transportujący wykonujący wyłącznie usługę transportu odpadów.

Obowiązek ewidencji nie dotyczy m.in. wytwórców odpadów komunalnych oraz rolników gospodarujących na użytkach rolnych poniżej 75 ha (o ile nie podlegają wpisowi do rejestru z innego powodu).

Odpady komunalne: KPOK

Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości posługuje się osobną kartą przekazania odpadów komunalnych (KPOK), sporządzaną przed rozpoczęciem odbioru, odrębnie dla każdego ładunku danego rodzaju. Reguły potwierdzania przejęcia i transportu są analogiczne jak dla KPO.

Awaria BDO i okres przejściowy

Ustawa z 23 stycznia 2020 r. dodała tryb awaryjny: gdy system nie działa, dokumenty sporządza się na papierze lub elektronicznie poza BDO według wzorów z załączników, kierowca ma wtedy mieć kartę lub jej kopię, a dane trzeba wprowadzić do BDO niezwłocznie po ustaniu awarii (najpóźniej w ciągu 30 dni). Dla ruchu z początku roku dopuszczono do 30 czerwca 2020 r. dokumenty papierowe, które do BDO należało wprowadzić do 31 lipca 2020 r. Sprawozdania za 2019 r. składano w 2020 r. w przesuniętym terminie do 30 czerwca.

Transport odpadów niebezpiecznych

Poza obowiązkami ewidencyjnymi dochodzą wymagania przepisów o przewozie towarów niebezpiecznych (ADR), które regulują m.in. oznakowanie, wyposażenie pojazdu i kwalifikacje kierowcy. Dla biogazowni dotyczy to rzadkich frakcji, ale przy mieszanych dostawach (np. z odpadów poprodukcyjnych) warto je zweryfikować przed pierwszym kursem.

Przykład: trzy podmioty, jeden transport

Rolnik (wytwórca) przekazuje odpady z produkcji spożywczej do biogazowni, a wozi je zewnętrzny przewoźnik. Rolę przekazującego pełni ten, kto jest posiadaczem odpadów. Ustawa dopuszcza niesporządzanie KPO, gdy jeden z posiadaczy nie jest objęty obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów (np. rolnik gospodarujący na użytkach rolnych poniżej 75 ha). W razie wątpliwości lepiej sporządzić kartę, bo porządkuje ona odpowiedzialność wszystkich stron. Przewoźnik w tej sytuacji potwierdza transport w BDO, a biogazownia — przejęcie.

Mini-checklista dla kierowcy

• potwierdzenie z BDO dla danego transportu (odpowiada konkretnej karcie);
• numer rejestrowy przewoźnika;
• dla odpadów niebezpiecznych — dokumenty i wyposażenie wymagane przepisami ADR;
• zgodność kodu i rodzaju odpadu z faktycznym ładunkiem;
• zaplanowane miejsce rozładunku zgodne z kartą.

Typowe błędy

• jedna karta dla kilku kodów odpadu;
• brak potwierdzenia przejęcia po stronie odbiorcy lub transportu po stronie przewoźnika;
• niezgodna masa na wadze i w KPO bez korekty w BDO;
• brak wpisu przewoźnika do rejestru albo korzystanie z usług przewoźnika bez weryfikacji jego numeru;
• niewprowadzenie dokumentów awaryjnych do systemu.

Co sprawdzić jako pierwsze

1. Czy twoje konto w BDO ma wpisane właściwe rodzaje działalności i kody odpadów.
2. Czy przewoźnik ma numer rejestrowy i czy kierowca ma potwierdzenie z BDO.
3. Czy KEO zgadza się z KPO i wagą.
4. Czy wiesz, kogo dotyczy uproszczona ewidencja.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.