Nowelizacja ustawy o odpadach z 17 listopada 2021 r.: wdrożenie pakietu GOZ, bioodpady i ROP

Dziennik Ustaw opublikował 26 listopada 2021 r. ustawę z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (poz. 2151). To główny akt wdrażający do polskiego prawa zmiany ramowej dyrektywy o odpadach z pakietu GOZ 2018 r., której termin transpozycji upłynął 5 lipca 2020 r. Przepisy obowiązują co do zasady od 1 stycznia 2022 r., przy czym niektóre – od 1 stycznia 2025 r.

Najważniejsze zmiany

Spośród rozwiązań wymienianych w ustawie dla naszego kompendium ważne są:

• definicje – bioodpady obejmują odpady zielone, żywnościowe i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii, handlu i podobnych źródeł; nowe definicje dotyczą m.in. odpadów budowlanych i rozbiórkowych, marnowania żywności, odzysku materiałowego i rozszerzonej odpowiedzialności producenta;
• zapobieganie powstawaniu odpadów – krajowy program zapobiegania powstawaniu odpadów i program zapobiegania marnowaniu żywności oraz coroczne sprawozdania;
• ROP – producenci ponoszący koszty muszą różnicować opłaty ze względu na trwałość, możliwość naprawy, recykling i zawartość substancji niebezpiecznych; koszty nie mogą przekraczać kosztów niezbędnych do świadczenia usług;
• odpady budowlane – obowiązek selektywnego zbierania frakcji;
• termiczne przekształcanie – selektywnie zebrane odpady przeznaczone do ponownego użycia lub recyklingu co do zasady nie mogą być poddawane takim procesom, z wyjątkiem sytuacji, gdy daje to najlepszy wynik środowiskowy;
• BDO – rozszerzone obowiązki sprawozdawcze, w tym dane o marnowaniu żywności, oraz większa rola Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami;
• opakowania – zmiany w ustawie o gospodarce opakowaniami: doprecyzowanie recyklingu, poziomy do 2030 r. i opłaty producentów.

Znaczenie dla bioodpadów i biogazowni

Zdefiniowanie bioodpadów zgodnie z dyrektywą i zakaz kierowania selektywnie zebranych strumieni na spalanie wzmacniają argumenty za przetwarzaniem biologicznym, w tym fermentacją. Dla gmin oznacza to konieczność zaplanowania zbiórki i instalacji, a dla biogazowni utylizacyjnych – szansę na stabilniejsze dostawy odpadów z selektywnej zbiórki, pod warunkiem odpowiedniej jakości i opłat za przyjęcie.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta w tej ustawie ma charakter ogólnych zasad – szczegółowy system dla różnych strumieni wymaga osobnych przepisów.

Co dalej

Przepisy wykonawcze oraz akty dotyczące opakowań i ROP pozostawały do opracowania. Dla przedsiębiorców i samorządów istotne było przygotowanie się do nowych obowiązków sprawozdawczych i do zmian opłat, a dla inwestorów w gospodarkę odpadami – ocena, jak nowe definicje wpłyną na status odpadów i produktów ubocznych.

Znaczenie praktyczne

Dla przedsiębiorców gospodarujących odpadami najważniejsze jest zaktualizowanie wewnętrznych procedur: ewidencji, kodów, sprawozdawczości i umów z odbiorcami. Dla gmin – dostosowanie regulaminów i systemów selektywnej zbiórki do nowych definicji i poziomów. Ustawa nie kończy prac nad systemem rozszerzonej odpowiedzialności producenta, który wymagał oddzielnych przepisów, ale tworzy dla niego ramy ogólne.