Mija termin wdrożenia pakietu odpadowego UE: cele recyklingu i bioodpady w prawie krajowym

Pięć lipca 2020 r. upłynął termin, do którego państwa członkowskie miały wdrożyć do prawa krajowego pakiet dyrektyw odpadowych z 2018 r. Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniła ramową dyrektywę o odpadach, dyrektywa (UE) 2018/850 – przepisy o składowaniu, a dyrektywa (UE) 2018/852 – przepisy o opakowaniach. Pakiet wyznacza nowe, wyższe cele recyklingu i obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów, co ma bezpośrednie znaczenie dla zakładów fermentacji i kompostowania.

Najważniejsze zmiany

Dla odpadów komunalnych wyznaczono rosnące cele przygotowania do ponownego użycia i recyklingu: 55 proc. do 2025 r., 60 proc. do 2030 r. i 65 proc. do 2035 r. Jednocześnie udział odpadów komunalnych trafiających na składowiska ma spaść do maksymalnie 10 proc. do 2035 r. W przypadku opakowań cele recyklingu rosną do 65 proc. do 2025 r. i 70 proc. do 2030 r.

Znaczenie dla bioodpadów i biogazowni

Obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów jest jedną z najważniejszych zmian dla branży biogazowej. W Polsce znaczna część frakcji organicznej trafia dziś do odpadów zmieszanych, a gminy muszą zbudować lub rozbudować systemy zbiórki oraz instalacje przetwarzania. Fermentacja beztlenowa bioodpadów pozwala wytworzyć biogaz i poferment, a często łączy się z kompostowaniem pozostałości. Rosnąca masa selektywnie zebranych bioodpadów to potencjalny surowiec dla biogazowni utylizacyjnych, ale też wyzwanie jakościowe — zanieczyszczenia, takie jak tworzywa sztuczne, mogą obniżać wartość surowca i jakość pofermentu.

Sytuacja w Polsce

W dniu upływu terminu krajowe przepisy nie zostały jeszcze w pełni dostosowane. Projekt zmian w ustawie o odpadach i pozostałych aktach pozostawał w pracach legislacyjnych, a samorządy, firmy odbierające odpady oraz właściciele instalacji czekali na ostateczne brzmienie przepisów. Brak terminowej transpozycji oznacza ryzyko wszczęcia przez Komisję Europejską postępowania naruszeniowego, które zaczyna się zwykle wezwaniem do usunięcia uchybień.

Co dalej

Dla inwestorów w przetwarzanie bioodpadów najważniejsze pytania dotyczą definicji bioodpadów, sposobu finansowania systemów selektywnej zbiórki oraz zasad rozliczania celów recyklingu. Dopóki przepisy krajowe nie zostaną uchwalone, planowanie nowych instalacji opiera się na dyrektywach, których założenia pozostają niezmienne: więcej selektywnej zbiórki, mniej składowania i większy udział recyklingu organicznego.

Dlaczego terminy mają znaczenie dla inwestorów

Cele recyklingu i obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów przekładają się na plany inwestycyjne gmin i związków międzygminnych, które decydują o budowie sortowni, kompostowni i fermentacji. Im później przepisy krajowe są precyzyjnie określone, tym trudniej o pewne założenia co do strumieni odpadów, a więc także o bilans substratów dla biogazowni utylizacyjnych. Dyrektywy działają jednak niezależnie od opóźnień krajowych: cele wynikają z prawa unijnego i będą oceniane na podstawie sprawozdań państw członkowskich.