REIPPPP w RPA: gdzie w programie aukcyjnym zmieściły się biogaz składowiskowy i biomasa

REIPPPP, główny program aukcyjny energii odnawialnej w RPA, przez dekadę wspierał głównie wiatr, fotowoltaikę i energetykę słoneczną skoncentrowaną; bioenergia zajęła w nim niewielką niszę. W trzecim oknie ofertowym, z wynikami ogłoszonymi w październiku 2013 r., wyłoniono jednego preferowanego oferenta gazu składowiskowego i jednego oferenta biomasy. Analiza tego epizodu pomaga zrozumieć, dlaczego w RPA biogaz rozwija się głównie poza aukcjami, w przedsięwzięciach przemysłowych i rolnych.

Czym jest REIPPPP

Program uruchomiono po to, by zwiększyć udział OZE w miksie energetycznym kraju przez zakup energii od niezależnych producentów (IPP) w przetargach konkurencyjnych. Obsługuje go IPP Office, wspólna jednostka resortu energii (DMRE), Skarbu Państwa i Banku Rozwoju Południowej Afryki (DBSA). Kryteria oceny łączyły cenę za kWh z elementami rozwoju lokalnego (miejsca pracy, udział lokalnych podwykonawców), a kolejne okna ofertowe przynosiły coraz niższe ceny dla wiatru i PV.

Bioenergia w oknie 3

W trzecim oknie wyłoniono 17 preferowanych oferentów; wśród nich dwa bioenergetyczne (opis według Engineering News):

• Gaz składowiskowy: jeden preferowany oferent, 18 MW, w Johannesburgu. Konsorcjum kierowane przez specjalistę od biogazu Ener-G Systems miało zainwestować ok. 230 mln randów w pięć elektrowni na gaz składowiskowy w stolicy prowincji Gauteng. Engineering News opisuje to jako pierwszy i jedyny udany projekt gazu składowiskowego w programie; pierwszy i największy obiekt (ok. 5 MW) miał ruszyć pod koniec 2016 r.
• Biomasa: projekt Mkuze o mocy 16 MW (w pierwotnym komunikacie 16,5 MW), rozwijany przez Building Energy z Charl Senekal Trust, największym prywatnym producentem cukru w RPA. Ma spalać wierzchołki i liście trzciny cukrowej, a nakład inwestycyjny wyniesie ok. 1 mld randów. To spalanie biomasy stałej, nie fermentacja.

Poza oknem 3 nie znaleźliśmy kolejnych wyłonionych projektów gazu składowiskowego ani biomasy w głównym programie; bieżące zestawienia podaje IPP Office. Możliwe wyjaśnienie jest takie, że w prostym porównaniu ceny za kWh bioenergia przegrywa z wiatrem i PV, ale to nasza interpretacja, a nie wniosek z oficjalnych raportów.

Dlaczego biogaz nie wygrywa aukcji ceną

Aukcje cenowe premiują technologie o najniższym koszcie jednostkowym energii. Biogazownia ma zwykle wyższe koszty operacyjne (substrat, obsługa), ale może dostarczać regulowaną, całodobową moc, której PV i wiatr nie dają samodzielnie. Wartość tej cechy nie zawsze jest uwzględniana w kryteriach aukcji. Podobny dylemat dotyczy polskich aukcji OZE: biogazownie rolnicze konkurują o wsparcie w osobnych koszykach, a nie bezpośrednio z PV i wiatrem.

Wnioski

1. Gaz składowiskowy to najłatwiejszy start, bo substrat „już jest”, a technologia odzysku jest dojrzała. Warunkiem są dobrze zaprojektowane składowiska, z kontrolą gazu.
2. Biomasa stała wymaga stabilnego łańcucha dostaw; w REIPPPP była pojedynczym projektem.
3. Poza aukcjami pojawiają się kontrakty dwustronne z odbiorcami przemysłowymi. Przykład opisujemy w wpisie Bio2Watt w Bronkhorstspruit.
4. Źródłem bieżących liczb (przydziały, status projektów) powinna być oficjalna strona IPP Office, a nie zestawienia wtórne, które w tym temacie bywają rozbieżne.

Jak działa gaz składowiskowy jako źródło energii

W składowisku z odpadami organicznymi zachodzi beztlenowy rozkład, w wyniku którego powstaje gaz zawierający zwykle ok. połowy metanu i połowy dwutlenku węgla. Aby go wykorzystać, składowisko wyposaża się w studnie odgazowujące i sieć rur z podciśnieniem, które zasysają gaz do stacji, a następnie kierują go do silników gazowych. Kluczowe są: dobre przykrycie składowiska (ogranicza ucieczkę metanu), wiek odpadów (produkcja gazu spada z czasem po zamknięciu kwatery) i jakość gazu (siloksany i siarkowodór wymagają oczyszczania). Polskie warunki opisujemy we wpisie Gaz składowiskowy w kogeneracji: instalacja, oczyszczanie, wsparcie i pułapki.

Czego uczy ten przykład

Pięć małych elektrowni na gaz składowiskowy w jednym mieście to rozwiązanie sensowne technicznie, bo w dużym mieście składowisk i kwater jest zwykle kilka, a każda ma inną produkcję gazu. Z punktu widzenia inwestora ważne jest, że przychód z energii musi pokryć koszty zakładu i spłatę kredytu przez cały okres umowy, mimo że wydajność gazu z czasem maleje. To tłumaczy, dlaczego takie projekty zwykle kalkuluje się na kilkanaście lat.

Uwaga o statusie projektów

Wybór preferowanego oferenta w aukcji nie jest równoznaczny z uruchomieniem elektrowni: między wyłonieniem oferenta a zamknięciem finansowania i przyłączeniem do sieci mijają zwykle lata, a część projektów nie dochodzi do skutku. Nie potwierdziliśmy aktualnego statusu obu projektów z okna 3. Dane o realizacji należy sprawdzać w oficjalnych zestawieniach IPP Office.