Parlament i Rada przyjęły reformę ETS i CBAM. Nowy system dla budynków i transportu od 2027 r.

Parlament Europejski przyjął 18 kwietnia 2023 r. kluczowe akty pakietu „Fit for 55”: reformę unijnego systemu handlu emisjami (ETS), mechanizm dostosowywania cen na granicach (CBAM) i Społeczny Fundusz Klimatyczny. Rada UE zatwierdziła je 25 kwietnia 2023 r., kończąc procedurę legislacyjną. Dla sektorów związanych z gazami odnawialnymi, odpadami i nawozami oznacza to konkretne zmiany: wyższe ceny uprawnień do emisji, nowy system dla ogrzewania i transportu oraz opłaty graniczne dla importu m.in. nawozów.

Co się zmienia

Reforma ETS zaostrza cel redukcji emisji w sektorach objętych systemem do 62% do 2030 r. w stosunku do 2005 r., stopniowo wygasza bezpłatne uprawnienia (do 2034 r.), włącza transport morski oraz tworzy ETS2, który od 2027 r. obejmie paliwa wykorzystywane w ogrzewaniu budynków i transporcie drogowym. Dla spalarni odpadów komunalnych wprowadzono obowiązek monitorowania emisji od 2024 r. i przegląd możliwości objęcia ich systemem handlu uprawnieniami. CBAM nakłada na importerów obowiązek rozliczania emisji wbudowanych w produkty z wybranych sektorów, w tym nawozy, a Społeczny Fundusz Klimatyczny ma łagodzić skutki dla gospodarstw domowych.

Dla branży biogazowej istotne są przede wszystkim trzy kanały wpływu: wyższy koszt gazu ziemnego i energii z paliw kopalnych, który poprawia konkurencyjność biometanu, wzrost cen nawozów mineralnych oraz presja na ograniczenie spalania odpadów.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska jest państwem, w którym transformacja energetyki i ciepłownictwa jest szczególnie kosztowna, więc wzrost cen uprawnień i objęcie ETS2 ogrzewania budynków będą odczuwalne. Biometan i ciepło z biogazu mogą być alternatywą dla odbiorców, którzy chcą uniknąć kosztów ETS2. W rolnictwie CBAM podnosi koszt importowanych nawozów, co zwiększa atrakcyjność nawozów organicznych, w tym pofermentu.

W sektorze odpadów reforma zachęca do selektywnej zbiórki i fermentacji bioodpadów kosztem spalania. Samorządy powinny uwzględniać w planach inwestycyjnych potencjalny wzrost kosztów spalania odpadów.

Wpływ na ceny

Wyższe koszty uprawnień trafiają do cen energii elektrycznej i ciepła, ale ich wpływ zależy od struktury paliw w danym kraju. Dla odbiorców gazu ETS2 oznacza dodatkowy koszt, który ma być łagodzony środkami z Funduszu Społecznego. Z perspektywy wytwórców biogazu istotne jest, że gazy odnawialne są zwolnione z kosztów uprawnień do emisji w ETS2, o ile spełniają kryteria zrównoważoności, co poprawia ich konkurencyjność wobec gazu ziemnego.

Co dalej

Akty zostaną podpisane i opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE w maju. CBAM ruszy w okresie przejściowym od 1 października 2023 r. Państwa członkowskie muszą przygotować się do wdrożenia ETS2 oraz Społecznego Funduszu Klimatycznego, w tym planów społeczno-klimatycznych.