Rada UE uzgodniła stanowisko do ETS, CBAM i Społecznego Funduszu Klimatycznego

Ministrowie środowiska państw UE uzgodnili w nocy z 28 na 29 czerwca 2022 r. swoje stanowisko w sprawie trzech kluczowych elementów pakietu „Fit for 55”: reformy unijnego systemu handlu emisjami (ETS), mechanizmu dostosowywania cen na granicach (CBAM) oraz Społecznego Funduszu Klimatycznego. Parlament Europejski przyjął własne stanowisko tydzień wcześniej, 22 czerwca, po tym, jak wcześniej odrzucił mandat swojej komisji. Dla sektorów związanych z biogazem, odpadami i nawozami każda z tych zmian ma znaczenie.

Co się zmienia

ETS to system, w którym przedsiębiorstwa kupują uprawnienia do emisji CO₂; reforma zaostrza redukcję limitu i zmniejsza darmowe przydziały. W propozycjach Komisji pojawił się także odrębny system dla budynków i transportu drogowego (później nazywany ETS2), który dotknąłby paliw wykorzystywanych w ogrzewaniu i transporcie. CBAM to opłata od emisji wbudowanych w importowane towary: obejmuje m.in. cement, stal, aluminium, nawozy i energię elektryczną. Społeczny Fundusz Klimatyczny ma łagodzić skutki nowych cen dla gospodarstw domowych.

Z punktu widzenia sektora biogazowego istotne są trzy wątki:

• cena uprawnień wpływa na koszt energii z paliw kopalnych i konkurencyjność gazów odnawialnych,
• CBAM obejmuje nawozy, więc zmienia relację cen nawozów mineralnych i organicznych, w tym pofermentu,
• ETS2 może zwiększyć koszt gazu ziemnego w ogrzewaniu i transporcie.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska jest wrażliwa na ceny uprawnień ze względu na strukturę energetyki, a jednocześnie jest ważnym rynkiem i producentem nawozów azotowych. CBAM podnosi ceny importowanych nawozów, co może poprawić atrakcyjność nawozów organicznych i pofermentu. Z kolei wyższe koszty gazu ziemnego w ogrzewaniu zwiększają zainteresowanie biometanem.

Dla producentów biogazu ważne jest, by nowe przepisy nie zaburzały systemów wsparcia. Wpływ ETS2 na ceny paliw może też wzmacniać argumenty za biometanem w transporcie.

Co z odpadami i spalarniami

W debacie o ETS pojawia się także pytanie o objęcie systemem spalarni odpadów komunalnych. Dyskusja dotyczy tego, czy takie instalacje powinny ponosić koszt emisji CO₂, co mogłoby zwiększyć opłaty za zagospodarowanie odpadów i zmienić relację między spalaniem, recyklingiem i fermentacją bioodpadów. Kształt przepisów nie jest jeszcze przesądzony i będzie przedmiotem negocjacji między Radą a Parlamentem.

Dlaczego te trzy akty idą razem

ETS, CBAM i Społeczny Fundusz Klimatyczny są połączone logiką: zaostrzenie systemu handlu emisjami podnosi koszty dla przemysłu, CBAM chroni go przed konkurencją z importu bez kosztów węglowych, a fundusz łagodzi skutki dla gospodarstw domowych. Zmiana jednego elementu wpływa na pozostałe, dlatego negocjacje są trudne i wymagają kompromisów między państwami o różnej strukturze energetyki.

Co dalej

Po zajęciu stanowisk przez Radę i Parlament rozpoczną się negocjacje trójstronne. Strony muszą uzgodnić tempo likwidacji darmowych uprawnień, zakres CBAM, termin startu ETS2 i wysokość środków Funduszu. Zakończenie rozmów jest oczekiwane pod koniec roku.