Wstępne porozumienie w sprawie prawa o klimacie: co najmniej 55 proc. redukcji netto do 2030 r.

Negocjatorzy Parlamentu Europejskiego i Rady uzgodnili 21 kwietnia 2021 r. tekst europejskiego prawa o klimacie. Zapisano w nim wiążący cel neutralności klimatycznej UE do 2050 r. oraz redukcję emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 r. względem 1990 r. Wkład pochłaniania CO₂ w ten cel ma być ograniczony do 225 Mt ekwiwalentu CO₂. Porozumienie otworzyło drogę do formalnego przyjęcia aktu i do prac nad pakietem „Gotowi na 55".

Najważniejsze ustalenia

• Cel 2050 – neutralność klimatyczna w UE jako całości; po 2050 r. – ujemne emisje.
• Cel 2030 – redukcja netto o co najmniej 55 proc.; ograniczenie wkładu pochłaniania do 225 Mt CO₂e ma zachęcać do rzeczywistych redukcji emisji, a nie wyłącznie do polegania na lasach i glebach.
• Cel 2040 – Komisja ma przedstawić propozycję po globalnym przeglądzie realizacji porozumienia paryskiego.
• Rada naukowa – powołanie Europejskiej Naukowej Rady Doradczej ds. Zmian Klimatu, która ma oceniać zgodność działań z celami.
• Oceny postępów – okresowa kontrola działań UE i państw członkowskich oraz możliwość zaleceń.

Znaczenie dla biogazu i rolnictwa

Ograniczenie wkładu pochłaniania oznacza, że sektory emitujące – w tym rolnictwo i odpady – muszą wnieść większy realny wkład w redukcję. Dla gospodarstw hodowlanych oznacza to rosnące zainteresowanie technikami ograniczania emisji metanu i amoniaku, w tym fermentacją nawozów naturalnych. Dla gospodarki odpadami – dalszy nacisk na ograniczenie składowania odpadów biodegradowalnych i wychwytywanie gazu składowiskowego.

Dla odnawialnych gazów istotne jest przede wszystkim to, że cel 55 proc. wymaga podniesienia udziału OZE w całym zużyciu energii, a więc także w ciepłownictwie i transporcie. To przestrzeń dla biogazu i biometanu, o ile powstaną mechanizmy wsparcia.

Polska w kontekście porozumienia

Polska, jak i część innych państw regionu, zwracała uwagę, że realizacja celu musi uwzględniać różne punkty startu i dostępność finansowania transformacji. Prawo o klimacie nie rozstrzyga o podziale wysiłku między państwa – to zadanie kolejnych aktów, w tym przeglądu rozporządzenia o podziale wysiłków redukcyjnych, który Komisja miała przedstawić w lipcu 2021 r.

Co dalej

Parlament Europejski i Rada musiały formalnie zatwierdzić tekst, po czym akt miał zostać opublikowany w Dzienniku Urzędowym. Równolegle trwały przygotowania do pakietu legislacyjnego, który ma przełożyć cel na konkretne przepisy dla energetyki, przemysłu, transportu, budynków, rolnictwa i odpadów.

Dlaczego limit pochłaniania

Cel „netto" mógłby być w dużej mierze spełniony przez zwiększenie pochłaniania CO₂ w lasach i glebach, bez głębokich zmian w energetyce, przemyśle i rolnictwie. Limit 225 Mt CO₂e wprowadza bezpiecznik: jeśli pochłanianie jest mniejsze niż zakładano, nie można go zastąpić dodatkowymi kredytami. Państwa o rozległych lasach argumentowały z kolei, że sektor użytkowania gruntów i leśnictwa powinien być uwzględniany w pełniejszym zakresie.