Stała cena czy RDN? Biogazownia w I półroczu 2023

Nie, po kryzysie stała cena znów wygrała z rynkiem. W I półroczu 2023 średnia cena RDN spadła do 567,2 zł/MWh, czyli 76% FIT dla nowej instalacji (745,8 zł/MWh). Dach dwumembranowy i praca w najdroższych godzinach podnoszą przychód do 636,5 zł/MWh (2×, 85% FIT) i 661,7 zł/MWh (3×, 89% FIT). Najbliżej FIT jest FIP z elastycznością: 713,6 zł/MWh przy 2× (96% ceny stałej) i 738,8 zł/MWh przy 3× (99%). Wytwórca, który w poprzednich dwóch półroczach postawił na rynek, wrócił do poziomu sprzed kryzysu — z tą różnicą, że rozlicza się z dodatnim saldem.

Przypomnienie mechanizmu

Zasady wsparcia (art. 70a–70f ustawy o OZE), scenariusze i założenia modelu opisano w pierwszej analizie serii. Wyniki poprzedniego półrocza znajdziesz w poprzedniej analizie serii (półrocze II 2022).

Ceny stałe w 2023 r.

Obowiązujące ceny referencyjne pochodzą z rozporządzenia z 31 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2247): 785 zł/MWh dla biogazu rolniczego do 500 kW i 715 zł/MWh dla przedziału 500 kW–1 MW. Daje to FIT 745,8 zł/MWh i FIP 643,5 zł/MWh dla nowych deklaracji (szczegóły w analizie ceny referencyjne OZE 2022). Instalacja z 2019 r. po waloryzacji wskaźnikiem za 2022 r. (114,4) ma FIT 785,3 zł/MWh — to już więcej niż cena dla nowej deklaracji. Odpis na Fundusz z ustawy o środkach nadzwyczajnych nadal obowiązywał, ale biogaz i jednostki do 1 MW były z niego wyłączone.

Liczby półrocza

Cena „instalacji z 2019 r.” to 95% ceny referencyjnej z 2019 r. (617,5 zł/MWh) po skumulowanej waloryzacji średniorocznym CPI za lata 2019–2022 (art. 70e ust. 3; GUS: 102,3; 103,4; 105,1; 114,4).

Miesięczne średnie wahają się od 648,7 zł/MWh w lutym do 479,8 zł/MWh w maju i w całości są poniżej FIT. W maju rynek jest o 266,0 zł/MWh niżej niż cena stała. W półroczu pojawiło się 5 godzin z ceną ujemną; zgodnie z art. 93 ust. 5 energia z godzin o cenie ujemnej jest wyłączana z rozliczenia FIP dopiero przy co najmniej sześciu kolejnych takich godzinach, więc pojedyncze godziny nie odbierają wsparcia. Gdyby wytwórca sam wyłączał agregat w godzinach z ceną ujemną, przychód z RDN wzrósłby z 567,2 do 567,9 zł/MWh, czyli o grosze.

Profil dobowy ma minimum o 4:00 (503,1 zł/MWh) i szczyt o 19:00 (686,3 zł/MWh). Zysk z elastyczności spadł do 69,3 zł/MWh (2×) i 94,5 zł/MWh (3×).

Saldo FIP po 2022 r.

Wytwórca w FIP, który w 2022 r. odnotowywał wyłącznie dodatnie salda, wchodzi w 2023 r. z dodatnim saldem, które zostanie rozliczone z przyszłymi dopłatami. Art. 93 ust. 11 ustawy o OZE stanowi, że dodatnie saldo jest rozliczane z przyszłym ujemnym saldem. W 2023 r. rynek spadł poniżej ceny stałej, więc powstaje ujemne saldo, ale jego pokrycie może być pomniejszone o wcześniejsze nadwyżki. Dopiero po ich wyczerpaniu wytwórca zaczyna realnie otrzymywać dopłaty. Tabela w tym artykule nie przenosi sald między półroczami, więc wynik FIP (644,3 zł/MWh przy pracy ciągłej, 713,6 zł/MWh przy 2×) jest górnym oszacowaniem. FIT takiego efektu nie ma.

Czy dach dwumembranowy wystarczy

W modelu praca „2×” oznacza, że agregat o mocy zwiększonej do ok. 1,0 MW pracuje tylko w 12 najdroższych godzinach doby, a „3×” — że agregat o mocy ok. 1,5 MW pracuje w 8 najdroższych godzinach; ta sama dobowa energia (ok. 10,96 MWh) powstaje więc w krótszym czasie, z większą mocą. Biogaz z fermentacji płynie przez całą dobę (w modelu ok. 216 Nm³/h, co wynika z mocy 0,5 MWel, sprawności elektrycznej 40% i zawartości metanu 53%), więc reszta doby to magazynowanie w dachu dwumembranowym. Z bilansu gazu w tym półroczu wynika średnio 2 688 m³ pojemności dla 2× (95. percentyl: 3 629 m³) i 3 597 m³ dla 3× (4 839 m³). Pojedynczy dach dwumembranowy o średnicy 26 m ma według DLG pojemność gazową ok. 2500 m³ (przyjmujemy to jako założenie także dla polskich instalacji): w tym półroczu mieści zapotrzebowanie 2× w 49% dób, a zapotrzebowanie 3× w 3% dób. Dwa dachy, czyli 5000 m³, pokrywają w modelu wszystkie doby półrocza w obu wariantach (maksymalne zapotrzebowanie nie przekraczało 5000 m³).

Ile można wydać na elastyczność

Premia za pracę w drogich godzinach to w tym półroczu 69,3 zł/MWh dla 2× i 94,5 zł/MWh dla 3× względem pracy ciągłej. Po zannualizowaniu (×2, założenie) daje to nadwyżkę roczną 275 tys. zł dla 2× i 375 tys. zł dla 3×; podzieloną przez współczynnik raty (amortyzacja 12 lat, koszt kapitału 10% lub 6%) daje to budżet na dodatkowy agregat i magazyn gazu rzędu 1 874–2 306 tys. zł dla 2× oraz 2 555–3 143 tys. zł dla 3× (niższa wartość przy koszcie kapitału 10%, wyższa przy 6%). Widełki kosztów to założenia, nie oferty: 500–800 €/kW dodatkowej mocy plus 20–70 €/m³ brakującego magazynu, przy kursie 4,3 zł/€, co daje 1 091–1 777 tys. zł dla 2× i 2 244–3 770 tys. zł dla 3×. Wniosek rachunkowy: wariant 2× zwraca się w całych przyjętych widełkach kosztów, wariant 3× zwraca się tylko przy dolnej części widełek kosztów i niższym koszcie kapitału. Ta sama korzyść z profilu cen występuje w FIP i w czystym RDN (w FIP bywa nieco większa, bo praca elastyczna omija godziny wyłączane z rozliczenia), bo wynika z rynku, a nie ze wsparcia; FIT jej nie daje, ponieważ płaci tyle samo za każdą godzinę.

Trzecia opcja: magazyn energii

Magazyn 0,5 MW / 1 MWh, jeden cykl na dobę, sprawność 85%, dokłada do pracy ciągłej 15,0 zł/MWh (przychód 582,2 zł/MWh). Średnia z dobowych różnic między średnią ceną dwóch najdroższych a dwóch najtańszych godzin doby wynosi 269,7 zł/MWh. Nadwyżka roczna wynosi 59 tys. zł; przy amortyzacji 15 lat, serwisie 2,5% nakładów rocznie i średniej degradacji pojemności 2% rocznie (założenia) pozwala wydać na magazyn 326–398 tys. zł, czyli 326–398 zł za kWh pojemności. Przyjęte widełki kosztu systemu to 1 200–2 000 zł/kWh, a dodatkowe przyłącze 50–400 tys. zł — to założenia, bo twardych polskich cen dla takiej skali brak. Po odjęciu przyłącza (50–400 tys. zł) od budżetu przy koszcie kapitału 6% dopuszczalny koszt systemu wynosi -2 do 348 zł/kWh; magazyn nie zwracałby się przy przyjętych założeniach kosztów. Model pomija opłaty dystrybucyjne za pobór, opłatę mocową i rynek bilansujący, więc wynik jest raczej optymistyczny.

Wnioski dla tego półrocza

• Powrót do normy: RDN 567,2 zł/MWh to 76% FIT, a z pracą 3× 89% FIT; różnica do ceny stałej wynosi 84,1 zł/MWh nawet w najlepszym wariancie rynkowym.
• FIP z pracą 2× (713,6 zł/MWh) jest najbliżej FIT, ale dodatnie saldo z 2022 r. może zmniejszać realne dopłaty.
• Wariant 2× zwraca się w całych przyjętych widełkach kosztów; wariant 3× zwraca się tylko przy dolnej części widełek kosztów i niższym koszcie kapitału.
• Pierwsze godziny z ceną ujemną (5) nie zmieniają jeszcze rachunku, ale sygnalizują nowy typ ryzyka dla pracy ciągłej.