Stała cena czy RDN? Biogazownia w II półroczu 2022

Tak, w II półroczu 2022 rynek był lepszy od ceny stałej — i to wyraźnie. Średnia cena RDN wyniosła 903,4 zł/MWh, a FIT dla nowej deklaracji 745,8 zł/MWh, więc rynek przewyższał go o 157,6 zł/MWh przy pracy ciągłej. Praca 2× daje 1088,2 zł/MWh (146% FIT), a praca 3× 1177,9 zł/MWh (158% FIT). W sierpniu średnia miesięczna sięgnęła 1269,8 zł/MWh. Podobnie jak w poprzednim półroczu, do wygranej z FIT nie trzeba dachu dwumembranowego, ale tu przewaga jest dotąd największa w serii.

Przypomnienie mechanizmu

Zasady wsparcia (art. 70a–70f ustawy o OZE), scenariusze i założenia modelu opisano w pierwszej analizie serii. Wyniki poprzedniego półrocza znajdziesz w poprzedniej analizie serii (półrocze I 2022).

Ceny referencyjne i środki nadzwyczajne

Rozporządzenie z 31 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2247, w mocy od 5 listopada 2022 r.) podniosło cenę referencyjną dla biogazu rolniczego do 500 kW do 785 zł/MWh, a dla przedziału 500 kW–1 MW do 715 zł/MWh; omówiliśmy je w analizie ceny referencyjne OZE 2022. Dla nowej deklaracji daje to FIT 745,8 zł/MWh i FIP 643,5 zł/MWh; dla biogazu „innego” FIT wynosi 541,5 zł/MWh. Instalacja z 2019 r. po waloryzacji ma FIT 686,5 zł/MWh. Rozporządzenie weszło w życie dopiero 5 listopada, ale dla całego półrocza model stosuje te ceny jako uproszczenie: od lipca do początku listopada 2022 r. nie było nowego rozporządzenia, a w I półroczu model przyjmował wartości z 2021 r. (FIT 617,5 zł/MWh). Czerwcowy tekst jednolity ustawy podaje, że okres wsparcia kończy się najpóźniej 30 czerwca 2047 r.

Równolegle ustawa o środkach nadzwyczajnych z 27 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2243) wprowadziła odpis na Fundusz od nadmiarowych przychodów wytwórców, stosowany za okres od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Dla biogazowni ma znaczenie to, że art. 21 ust. 1 pkt 10 wyłącza z odpisu biogaz i biogaz rolniczy, a art. 22 pkt 1 — jednostki o mocy do 1 MW. Instalacja 0,5 MW nie była więc objęta odpisem na Fundusz.

Liczby półrocza

Cena „instalacji z 2019 r.” to 95% ceny referencyjnej z 2019 r. (617,5 zł/MWh) po skumulowanej waloryzacji średniorocznym CPI za lata 2019–2021 (art. 70e ust. 3; GUS: 102,3; 103,4; 105,1).

Średnia miesięczna spada z 1269,8 zł/MWh w sierpniu do 645,6 zł/MWh w październiku. Nawet najniższy miesiąc półrocza przewyższa cenę FIP 643,5 zł/MWh.

Godzinowa średnia waha się od 724,5 zł/MWh o 3:00 do 1318,3 zł/MWh o 20:00. Wieczorny szczyt oznacza, że praca 2× i 3× dokłada 184,8 oraz 274,5 zł/MWh względem pracy ciągłej; to dotąd największa premia w serii.

FIP, dodatnie saldo i pułapka uproszczenia

W FIP wynik 903,4 zł/MWh przy pracy ciągłej jest równy średniej cenie RDN, bo dopłata wynosi zero: średnia miesięczna RDN w każdym miesiącu przewyższała 643,5 zł/MWh. To nie znaczy, że wytwórca „zarobił na kryzysie bez konsekwencji”. Dodatnie saldo nie przepada: zgodnie z art. 93 ust. 11 jest rozliczane z przyszłym ujemnym saldem, a zgodnie z ust. 12 to, co nie zostanie rozliczone do końca okresu wsparcia, wraca do operatora rozliczeń energii odnawialnej. Jeżeli ceny spadną poniżej ceny stałej, dopłaty zostaną pomniejszone o saldo z 2022 r. Dla wytwórcy w FIT ten problem nie istnieje, ale nie dostaje on też żadnej części wzrostu rynku.

Czy dach dwumembranowy wystarczy

W modelu praca „2×” oznacza, że agregat o mocy zwiększonej do ok. 1,0 MW pracuje tylko w 12 najdroższych godzinach doby, a „3×” — że agregat o mocy ok. 1,5 MW pracuje w 8 najdroższych godzinach; ta sama dobowa energia (ok. 10,96 MWh) powstaje więc w krótszym czasie, z większą mocą. Biogaz z fermentacji płynie przez całą dobę (w modelu ok. 216 Nm³/h, co wynika z mocy 0,5 MWel, sprawności elektrycznej 40% i zawartości metanu 53%), więc reszta doby to magazynowanie w dachu dwumembranowym. Z bilansu gazu w tym półroczu wynika średnio 2 769 m³ pojemności dla 2× (95. percentyl: 3 629 m³) i 3 829 m³ dla 3× (4 839 m³). Pojedynczy dach dwumembranowy o średnicy 26 m ma według DLG pojemność gazową ok. 2500 m³ (przyjmujemy to jako założenie także dla polskich instalacji): w tym półroczu mieści zapotrzebowanie 2× w 45% dób, a zapotrzebowanie 3× w 2% dób. Dwa dachy, czyli 5000 m³, pokrywają w modelu wszystkie doby półrocza w obu wariantach (maksymalne zapotrzebowanie nie przekraczało 5000 m³).

Ile można wydać na elastyczność

Premia za pracę w drogich godzinach to w tym półroczu 184,8 zł/MWh dla 2× i 274,5 zł/MWh dla 3× względem pracy ciągłej. Po zannualizowaniu (×2, założenie) daje to nadwyżkę roczną 746 tys. zł dla 2× i 1 107 tys. zł dla 3×; podzieloną przez współczynnik raty (amortyzacja 12 lat, koszt kapitału 10% lub 6%) daje to budżet na dodatkowy agregat i magazyn gazu rzędu 5 080–6 251 tys. zł dla 2× oraz 7 544–9 282 tys. zł dla 3× (niższa wartość przy koszcie kapitału 10%, wyższa przy 6%). Widełki kosztów to założenia, nie oferty: 500–800 €/kW dodatkowej mocy plus 20–70 €/m³ brakującego magazynu, przy kursie 4,3 zł/€, co daje 1 098–1 801 tys. zł dla 2× i 2 264–3 840 tys. zł dla 3×. Wniosek rachunkowy: oba warianty (2× i 3×) zwracają się w całych przyjętych widełkach kosztów. Ta sama korzyść z profilu cen występuje w FIP i w czystym RDN, bo wynika z rynku, a nie ze wsparcia; FIT jej nie daje, ponieważ płaci tyle samo za każdą godzinę.

Trzecia opcja: magazyn energii

Magazyn 0,5 MW / 1 MWh, jeden cykl na dobę, sprawność 85%, dokłada do pracy ciągłej 50,4 zł/MWh (przychód 953,8 zł/MWh). Średnia z dobowych różnic między średnią ceną dwóch najdroższych a dwóch najtańszych godzin doby wynosi 759,7 zł/MWh. Nadwyżka roczna wynosi 204 tys. zł; przy amortyzacji 15 lat, serwisie 2,5% nakładów rocznie i średniej degradacji pojemności 2% rocznie (założenia) pozwala wydać na magazyn 1 119–1 368 tys. zł, czyli 1 119–1 368 zł za kWh pojemności. Przyjęte widełki kosztu systemu to 1 500–2 500 zł/kWh, a dodatkowe przyłącze 50–400 tys. zł — to założenia, bo twardych polskich cen dla takiej skali brak. Po odjęciu przyłącza (50–400 tys. zł) od budżetu przy koszcie kapitału 6% dopuszczalny koszt systemu wynosi 968 do 1 318 zł/kWh; magazyn nie zwracałby się przy przyjętych założeniach kosztów. Model pomija opłaty dystrybucyjne za pobór, opłatę mocową i rynek bilansujący, więc wynik jest raczej optymistyczny.

Wnioski dla tego półrocza

• RDN (903,4 zł/MWh) przewyższył FIT (745,8 zł/MWh), a praca 3× (1177,9 zł/MWh) dała 158% FIT.
• Premia za elastyczność (184,8–274,5 zł/MWh) pokrywa w ciągu roku koszty dodatkowej mocy i magazynu gazu z dużym zapasem: wariant 2× zwraca się w całych przyjętych widełkach kosztów.
• Dodatnie saldo FIP z 2022 r. będzie zmniejszać późniejsze dopłaty, więc nadzwyczajny wynik jest częściowo „pożyczką” od przyszłych lat.
• Magazyn energii dokłada 50,4 zł/MWh, czyli dotąd najwięcej w serii, a mimo to nie zwracałby się przy przyjętych założeniach kosztów.