Stała cena czy RDN? Biogazownia w II półroczu 2023

Nie, w II półroczu 2023 rynek znów był wyraźnie poniżej ceny stałej. Średnia cena RDN wyniosła 451,0 zł/MWh (60% FIT 745,8 zł/MWh), a w grudniu tylko 347,1 zł/MWh. Praca 2× daje 536,8 zł/MWh (72% FIT), praca 3× 570,7 zł/MWh (77% FIT). FIP z pracą 3× osiąga 763,2 zł/MWh i przewyższa FIT 745,8 zł/MWh obowiązujący dla deklaracji sprzed 10 listopada, ale w tym samym czasie nowe deklaracje zyskują wyższą cenę referencyjną, więc poprzeczka idzie w górę. Skala luki — 209,0 zł/MWh przy 2× — oznacza, że sam dach dwumembranowy nie wystarcza, by RDN zrównał się z FIT.

Przypomnienie mechanizmu

Zasady wsparcia (art. 70a–70f ustawy o OZE), scenariusze i założenia modelu opisano w pierwszej analizie serii. Wyniki poprzedniego półrocza znajdziesz w poprzedniej analizie serii (półrocze I 2023).

Nowe ceny referencyjne od 10 listopada 2023 r.

Rozporządzenie z 8 listopada 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2440), ogłoszone 9 listopada, obowiązuje od 10 listopada 2023 r. Dla energii elektrycznej z biogazu rolniczego do 500 kW podaje 872 zł/MWh, dla przedziału 500 kW–1 MW 793 zł/MWh, a dla innego biogazu do 500 kW 632 zł/MWh (omówienie: ceny referencyjne OZE 2023). Dla deklaracji złożonej od 10 listopada daje to FIT 828,4 zł/MWh i FIP 713,7 zł/MWh. W tabeli półrocza FIT wynosi 745,8 zł/MWh, bo dotyczy deklaracji sprzed zmiany. Instalacja z 2019 r. ma po waloryzacji 785,3 zł/MWh. Odpis z ustawy o środkach nadzwyczajnych obowiązywał do 31 grudnia 2023 r., ale biogazowni do 1 MW nie obejmował.

Liczby półrocza

Cena „instalacji z 2019 r.” to 95% ceny referencyjnej z 2019 r. (617,5 zł/MWh) po skumulowanej waloryzacji średniorocznym CPI za lata 2019–2022 (art. 70e ust. 3; GUS: 102,3; 103,4; 105,1; 114,4).

Średnia miesięczna spada od 514,8 zł/MWh w lipcu do 347,1 zł/MWh w grudniu, a grudniowy poziom to zaledwie 47% ceny FIT. Wystąpiło 38 godzin z ceną ujemną; zgodnie z art. 93 ust. 5 energia z godzin o cenie ujemnej jest wyłączana z rozliczenia FIP dopiero przy co najmniej sześciu kolejnych takich godzinach. Gdyby wytwórca sam wyłączał agregat w godzinach z ceną ujemną, przychód z RDN wzrósłby z 451,0 do 455,2 zł/MWh.

Profil dobowy: minimum o 2:00 (358,4 zł/MWh), maksimum o 19:00 (612,9 zł/MWh). Premia za pracę 2× wynosi 85,8 zł/MWh, za 3× 119,7 zł/MWh.

Elastyczność w FIP kontra elastyczność poza wsparciem

Ten sam dodatkowy agregat daje w FIP i w czystym RDN zbliżoną premię (dla 2× 88,7 zł/MWh w FIP i 85,8 zł/MWh w RDN; w FIP harmonogram elastyczny omija też godziny wyłączane z rozliczenia), ale w FIP leży ona na wyższej bazie: 639,5 zł/MWh przy pracy ciągłej wobec 451,0 zł/MWh bez wsparcia. Różnica 188,5 zł/MWh to w przybliżeniu dopłata do ceny stałej FIP (90% ceny referencyjnej), liczona od średniej dobowej RDN i rozliczana miesięcznie. Z perspektywy art. 93 ustawy o OZE wytwórca w FIP, który pracuje wieczorem, nadal rozlicza się względem średniej doby, a więc zachowuje całą korzyść z godzin szczytowych. Jeżeli w poprzednich miesiącach powstało dodatnie saldo (art. 93 ust. 11), dopłaty będą pomniejszane do jego wyczerpania.

Czy dach dwumembranowy wystarczy

W modelu praca „2×” oznacza, że agregat o mocy zwiększonej do ok. 1,0 MW pracuje tylko w 12 najdroższych godzinach doby, a „3×” — że agregat o mocy ok. 1,5 MW pracuje w 8 najdroższych godzinach; ta sama dobowa energia (ok. 10,96 MWh) powstaje więc w krótszym czasie, z większą mocą. Biogaz z fermentacji płynie przez całą dobę (w modelu ok. 216 Nm³/h, co wynika z mocy 0,5 MWel, sprawności elektrycznej 40% i zawartości metanu 53%), więc reszta doby to magazynowanie w dachu dwumembranowym. Z bilansu gazu w tym półroczu wynika średnio 2 764 m³ pojemności dla 2× (95. percentyl: 3 629 m³) i 3 823 m³ dla 3× (4 839 m³). Pojedynczy dach dwumembranowy o średnicy 26 m ma według DLG pojemność gazową ok. 2500 m³ (przyjmujemy to jako założenie także dla polskich instalacji): w tym półroczu mieści zapotrzebowanie 2× w 40% dób, a zapotrzebowanie 3× w 2% dób. Dwa dachy, czyli 5000 m³, pokrywają w modelu wszystkie doby półrocza w obu wariantach (maksymalne zapotrzebowanie nie przekraczało 5000 m³).

Ile można wydać na elastyczność

Premia za pracę w drogich godzinach to w tym półroczu 85,8 zł/MWh dla 2× i 119,7 zł/MWh dla 3× względem pracy ciągłej. Po zannualizowaniu (×2, założenie) daje to nadwyżkę roczną 346 tys. zł dla 2× i 483 tys. zł dla 3×; podzieloną przez współczynnik raty (amortyzacja 12 lat, koszt kapitału 10% lub 6%) daje to budżet na dodatkowy agregat i magazyn gazu rzędu 2 356–2 899 tys. zł dla 2× oraz 3 289–4 047 tys. zł dla 3× (niższa wartość przy koszcie kapitału 10%, wyższa przy 6%). Widełki kosztów to założenia, nie oferty: 500–800 €/kW dodatkowej mocy plus 20–70 €/m³ brakującego magazynu, przy kursie 4,3 zł/€, co daje 1 098–1 800 tys. zł dla 2× i 2 264–3 838 tys. zł dla 3×. Wniosek rachunkowy: wariant 2× zwraca się w całych przyjętych widełkach kosztów, wariant 3× zwraca się tylko przy dolnej części widełek kosztów i niższym koszcie kapitału. Ta sama korzyść z profilu cen występuje w FIP i w czystym RDN (w FIP bywa nieco większa, bo praca elastyczna omija godziny wyłączane z rozliczenia), bo wynika z rynku, a nie ze wsparcia; FIT jej nie daje, ponieważ płaci tyle samo za każdą godzinę.

Trzecia opcja: magazyn energii

Magazyn 0,5 MW / 1 MWh, jeden cykl na dobę, sprawność 85%, dokłada do pracy ciągłej 21,4 zł/MWh (przychód 472,4 zł/MWh). Średnia z dobowych różnic między średnią ceną dwóch najdroższych a dwóch najtańszych godzin doby wynosi 329,1 zł/MWh. Nadwyżka roczna wynosi 86 tys. zł; przy amortyzacji 15 lat, serwisie 2,5% nakładów rocznie i średniej degradacji pojemności 2% rocznie (założenia) pozwala wydać na magazyn 474–579 tys. zł, czyli 474–579 zł za kWh pojemności. Przyjęte widełki kosztu systemu to 1 200–2 000 zł/kWh, a dodatkowe przyłącze 50–400 tys. zł — to założenia, bo twardych polskich cen dla takiej skali brak. Po odjęciu przyłącza (50–400 tys. zł) od budżetu przy koszcie kapitału 6% dopuszczalny koszt systemu wynosi 179 do 529 zł/kWh; magazyn nie zwracałby się przy przyjętych założeniach kosztów. Model pomija opłaty dystrybucyjne za pobór, opłatę mocową i rynek bilansujący, więc wynik jest raczej optymistyczny.

Wnioski dla tego półrocza

• RDN z elastycznością (536,8–570,7 zł/MWh) osiąga 72%–77% FIT; luka wynosi 175,1–209,0 zł/MWh.
• FIP + 3× (763,2 zł/MWh) przewyższa FIT dla deklaracji sprzed listopada, ale jest niższy od FIT 828,4 zł/MWh dla deklaracji złożonych od 10 listopada.
• Rozbudowa o dodatkowy agregat i magazyn gazu: wariant 2× zwraca się w całych przyjętych widełkach kosztów; wariant 3× zwraca się tylko przy dolnej części widełek kosztów i niższym koszcie kapitału.
• Magazyn energii dokłada 21,4 zł/MWh i nie zwracałby się przy przyjętych założeniach kosztów.