Stała cena czy RDN? Biogazownia w I półroczu 2021

Nie — w I półroczu 2021 stała cena nadal była ponad dwukrotnie wyższa od tego, co biogazownia mogła uzyskać na RDN. Średnia cena rynku dnia następnego wyniosła 283,2 zł/MWh, a FIT dla nowej instalacji poniżej 500 kW 617,5 zł/MWh. Praca w najdroższych godzinach dachu dwumembranowego daje 311,8 zł/MWh (2×) i 321,1 zł/MWh (3×), czyli 50% i 52% ceny stałej. Najlepszy wynik bez stałej ceny to FIP z elastycznością: 559,6 zł/MWh. Rynek wyraźnie rośnie względem poprzedniego półrocza, ale dystans pozostaje duży.

Przypomnienie mechanizmu

Zasady wsparcia (art. 70a–70f ustawy o OZE), scenariusze i założenia modelu opisano w pierwszej analizie serii. Wyniki poprzedniego półrocza znajdziesz w poprzedniej analizie serii (półrocze II 2020).

Ceny referencyjne i waloryzacja w 2021 r.

Rozporządzenie na 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 722, z 16 kwietnia 2021 r.) utrzymało ceny referencyjne dla energii elektrycznej: 650 zł/MWh dla biogazu rolniczego do 500 kW, 590 zł/MWh dla przedziału 500 kW–1 MW oraz 470 zł/MWh dla „innego biogazu”. Stąd FIT 617,5 zł/MWh (95% z 650 zł, klasa poniżej 500 kW) i FIP 531,0 zł/MWh (90% z 590 zł, klasa 500 kW – 1 MW). Rozporządzenie ogłoszono 19 kwietnia 2021 r., czyli w trakcie półrocza, ale wartości dla biogazu są takie same jak w rozporządzeniu na 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 798), więc wynik nie zależy od tej daty. Dla instalacji z wysokosprawną kogeneracją rozporządzenie podaje wyższą cenę referencyjną 760 zł/MWh, co przekłada się na FIT 722,0 zł/MWh. To istotne: biogazownia kogeneracyjna może uzyskać stałą cenę wyższą o ok. 100 zł/MWh, a ta kwota jest niezależna od rynku.

Instalacja, która złożyła deklarację w 2019 r., ma cenę z 2019 r. zwaloryzowaną inflacją. Po uwzględnieniu średniorocznych wskaźników cen konsumpcyjnych za 2019 r. (102,3) i 2020 r. (103,4) jej FIT wynosi 653,2 zł/MWh (617,5 × 1,023 × 1,034), a FIP 561,7 zł/MWh. Starsza instalacja jest więc o ok. 36 zł/MWh lepsza od nowej — waloryzacja działa w kierunku wzrostu tak długo, jak inflacja jest dodatnia.

Liczby półrocza

Cena „instalacji z 2019 r.” to 95% ceny referencyjnej z 2019 r. (617,5 zł/MWh) po skumulowanej waloryzacji średniorocznym CPI za lata 2019–2020 (art. 70e ust. 3; GUS: 102,3; 103,4).

Średnia miesięczna rośnie od 248,8 zł/MWh w styczniu do 343,1 zł/MWh w czerwcu. To wzrost o ponad jedną trzecią w pół roku, ale nawet czerwcowa średnia stanowi nieco ponad połowę ceny FIT. Godzin z ceną ujemną nie było.

Dobowy profil ma wyraźne minimum nocą (3:00: 238,2 zł/MWh) i szczyt wieczorny (19:00: 327,4 zł/MWh). Praca 2× lokuje produkcję w najdroższych godzinach tej krzywej, ale w absolutnych kwotach to tylko 28,6 zł/MWh więcej niż praca ciągła.

Czy dach dwumembranowy wystarczy

W modelu praca „2×” oznacza, że agregat o mocy zwiększonej do ok. 1,0 MW pracuje tylko w 12 najdroższych godzinach doby, a „3×” — że agregat o mocy ok. 1,5 MW pracuje w 8 najdroższych godzinach; ta sama dobowa energia (ok. 10,96 MWh) powstaje więc w krótszym czasie, z większą mocą. Biogaz z fermentacji płynie przez całą dobę (w modelu ok. 216 Nm³/h, co wynika z mocy 0,5 MWel, sprawności elektrycznej 40% i zawartości metanu 53%), więc reszta doby to magazynowanie w dachu dwumembranowym. Z bilansu gazu w tym półroczu wynika średnio 2 771 m³ pojemności dla 2× (95. percentyl: 3 629 m³) i 3 518 m³ dla 3× (4 839 m³). Pojedynczy dach dwumembranowy o średnicy 26 m ma według DLG pojemność gazową ok. 2500 m³ (przyjmujemy to jako założenie także dla polskich instalacji): w tym półroczu mieści zapotrzebowanie 2× w 43% dób, a zapotrzebowanie 3× w 5% dób. Dwa dachy, czyli 5000 m³, pokrywają w modelu wszystkie doby półrocza w obu wariantach (maksymalne zapotrzebowanie nie przekraczało 5000 m³).

Ile można wydać na elastyczność

Premia za pracę w drogich godzinach to w tym półroczu 28,6 zł/MWh dla 2× i 37,9 zł/MWh dla 3× względem pracy ciągłej. Po zannualizowaniu (×2, założenie) daje to nadwyżkę roczną 114 tys. zł dla 2× i 150 tys. zł dla 3×; podzieloną przez współczynnik raty (amortyzacja 12 lat, koszt kapitału 10% lub 6%) daje to budżet na dodatkowy agregat i magazyn gazu rzędu 774–952 tys. zł dla 2× oraz 1 023–1 259 tys. zł dla 3× (niższa wartość przy koszcie kapitału 10%, wyższa przy 6%). Widełki kosztów to założenia, nie oferty: 500–800 €/kW dodatkowej mocy plus 20–70 €/m³ brakującego magazynu, przy kursie 4,3 zł/€, co daje 1 098–1 802 tys. zł dla 2× i 2 238–3 747 tys. zł dla 3×. Wniosek rachunkowy: oba warianty (2× i 3×) nie zwracają się nawet przy dolnej granicy widełek kosztów. Ta sama korzyść z profilu cen występuje w FIP i w czystym RDN, bo wynika z rynku, a nie ze wsparcia; FIT jej nie daje, ponieważ płaci tyle samo za każdą godzinę.

Trzecia opcja: magazyn energii

Magazyn 0,5 MW / 1 MWh, jeden cykl na dobę, sprawność 85%, dokłada do pracy ciągłej 5,4 zł/MWh (przychód 288,6 zł/MWh). Średnia z dobowych różnic między średnią ceną dwóch najdroższych a dwóch najtańszych godzin doby wynosi 109,7 zł/MWh. Nadwyżka roczna wynosi 21 tys. zł; przy amortyzacji 15 lat, serwisie 2,5% nakładów rocznie i średniej degradacji pojemności 2% rocznie (założenia) pozwala wydać na magazyn 117–143 tys. zł, czyli 117–143 zł za kWh pojemności. Przyjęte widełki kosztu systemu to 1 500–2 500 zł/kWh, a dodatkowe przyłącze 50–400 tys. zł — to założenia, bo twardych polskich cen dla takiej skali brak. Po odjęciu przyłącza (50–400 tys. zł) od budżetu przy koszcie kapitału 6% dopuszczalny koszt systemu wynosi -257 do 93 zł/kWh; magazyn nie zwracałby się przy przyjętych założeniach kosztów. Model pomija opłaty dystrybucyjne za pobór, opłatę mocową i rynek bilansujący, więc wynik jest raczej optymistyczny.

Wnioski dla tego półrocza

• RDN przy pracy 2× (311,8 zł/MWh) to 50% FIT; różnica wynosi 305,7 zł/MWh na niekorzyść rynku.
• Dla wytwórcy z kogeneracją FIT jest jeszcze wyższy (722,0 zł/MWh), więc dystans do RDN rośnie.
• FIP + 2× (559,6 zł/MWh) to 91% FIT: wsparcie plus elastyczność pozostaje jedyną opcją zbliżającą się do ceny stałej.
• Dodatkowy agregat i magazyn gazu nie zwraca się nawet przy dolnej granicy widełek kosztów; magazyn energii nie zmienia obrazu (5,4 zł/MWh dodatkowo).