Prawo i regulacjeAnaliza
Systemy wsparcia biogazowni w Polsce: stała cena, ujemne saldo, aukcje i świadectwa — porównanie
Porównanie mechanizmów wsparcia biogazowni w Polsce na koniec 2025 r.: stała cena zakupu (FIT), prawo do pokrycia ujemnego salda (FIP), aukcje, świadectwa pochodzenia i rozdział dla biometanu.
Na koniec 2025 r. biogazownie w Polsce mogły korzystać z czterech różnych dróg: stałej ceny zakupu (FIT) dla najmniejszych instalacji, prawa do pokrycia ujemnego salda (odpowiednik FIP) dla instalacji od 200 kW do 1 MW, aukcji organizowanych przez Prezesa URE oraz — dla energii z instalacji uruchomionych przed 2016 r. — świadectw pochodzenia. Biometan do 1 MW miał własny mechanizm, a dla większych instalacji aukcje biometanu dopiero przygotowywano.
Porównanie mechanizmów
| Mechanizm | Dla kogo | Jak działa | Okres | Kluczowe warunki |
|---|---|---|---|---|
| Stała cena zakupu (FIT), art. 70a ust. 1 | instalacje poniżej 200 kW (w 2025 r. przejściowo poniżej 400 kW) na biogaz rolniczy, inny biogaz, hydroenergię lub biomasę | sprzedaż niewykorzystanej energii sprzedawcy zobowiązanemu po stałej cenie wyliczonej z ceny referencyjnej, waloryzowanej wskaźnikiem cen | 15 lat od pierwszej sprzedaży, nie dłużej niż do 30 czerwca 2047 r. | wyodrębniony zespół urządzeń do wyprowadzania mocy; deklaracja i zaświadczenie URE; oświadczenia o substratach |
| Prawo do pokrycia ujemnego salda (FIP), art. 70a ust. 2 | instalacje od 200 kW do 1 MW (w 2025 r. przejściowo od 400 kW) | sprzedaż energii wybranemu podmiotowi na rynku; różnicę do ceny stałej pokrywa operator rozliczeń OZE | jak wyżej | zaświadczenie URE; dokumentacja w ujęciu dobowym; rozliczenie przez operatora rozliczeń energii odnawialnej |
| Aukcje, art. 72–83 | instalacje z koszyków według rodzaju biogazu i mocy (do 1 MW i powyżej) | oferta cenowa na platformie URE; wygrywają najniższe ceny; pomoc inwestycyjna pomniejsza cenę | do 15 lat, nie dłużej niż do 30 czerwca 2047 r. | zabezpieczenie 30 lub 60 zł/kW; rozstrzygnięcia po 2021 r. zależą od decyzji Komisji Europejskiej o pomocy |
| Świadectwa pochodzenia, art. 44 | energia z instalacji, w których pierwszy raz wytworzono energię przed wejściem w życie systemu aukcyjnego | prawa majątkowe zbywalne na giełdzie; obowiązek umarzania po stronie przedsiębiorstw energetycznych | 15 lat od pierwszego wytworzenia energii potwierdzonego świadectwem, nie dłużej niż do 31 grudnia 2035 r. | system świadectw biogazu rolniczego uchylono, wydane wcześniej zachowują ważność |
| Biometan, rozdział 4a | instalacje do 1 MW (po przeliczeniu na moc elektryczną) | cena stała zakupu biometanu i prawo do pokrycia ujemnego salda | 20 lat, nie dłużej niż do 30 czerwca 2048 r. | cena referencyjna 545 zł/MWh (biogaz rolniczy) i 538 zł/MWh (biogaz); opłata rezerwacyjna lub gwarancja 12 zł/kW |
Obok wsparcia: instrumenty uzupełniające
- Gwarancje pochodzenia — dokument dla odbiorcy, niebędący wsparciem.
- NCW — rynek transportowy dla niewspartego biometanu (bioCNG, bioLNG).
- Wysokosprawna kogeneracja — odrębny system premii na podstawie ustawy z 14 grudnia 2018 r. o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji; zakres warto sprawdzić dla konkretnej instalacji.
- Dotacje inwestycyjne — niezależne od ustawy o OZE, ale pomniejszają cenę wsparcia w aukcjach, FIT/FIP i biometanie.
Jak wybrać mechanizm
- Moc poniżej 200 kW? Rozważ FIT; prostota i brak obowiązku bilansowania handlowego (koszty ponosi sprzedawca zobowiązany).
- Od 200 kW do 1 MW? FIP lub aukcja; FIP daje przewidywalność ceny, aukcja — szansę na wyższą cenę przy konkurencji w koszyku.
- Powyżej 1 MW? Aukcje energii elektrycznej; dla biometanu — oczekiwanie na przepisy o aukcjach.
- Biometan do 1 MW? Rozdział 4a lub sprzedaż rynkowa z NCW; wybór wyklucza kumulację (wsparty biometan nie liczy się do NCW).
- Instalacja sprzed 2016 r.? Sprawdź status świadectw i okres wsparcia.
Uwagi o terminach
- Zaświadczenie URE na FIT/FIP można uzyskać do 30 czerwca 2027 r., a po pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej — do 31 grudnia 2027 r.
- Przejściowy próg 400 kW obowiązywał do 31 grudnia 2025 r.; od 1 stycznia 2026 r. stosuje się 200 kW.
- Do aukcji wymagane jest zabezpieczenie: 30 zł/kW dla instalacji eksploatowanych i 60 zł/kW dla nowych lub zmodernizowanych.
Typowe błędy
- Zakładanie, że progi 500 kW z wcześniejszych opisów nadal obowiązują.
- Brak wyodrębnionego zespołu urządzeń do wyprowadzania mocy — wymóg formalny dla FIT/FIP.
- Łączenie wsparcia z dotacją bez obliczenia ceny skorygowanej.
- Pominięcie ograniczenia substratowego (tylko art. 2 pkt 2) w oświadczeniach.
Przykładowe scenariusze
| Instalacja | Możliwe ścieżki |
|---|---|
| biogazownia rolnicza 150 kW, gnojowica i odpady rolnicze | stała cena zakupu (poniżej 200 kW od 2026 r.) lub aukcja |
| biogazownia rolnicza 800 kW | prawo do pokrycia ujemnego salda albo aukcja w koszyku 500 kW – 1 MW |
| biogazownia rolnicza 2 MW | aukcja w koszyku powyżej 1 MW |
| biometanownia do 1 MW (po przeliczeniu na moc elektryczną) | rozdział 4a albo sprzedaż rynkowa i NCW |
| biometanownia powyżej 1 MW | sprzedaż rynkowa, NCW, gwarancje pochodzenia; aukcje biometanu dopiero w przygotowaniu |
Ryzyka regulacyjne
- Decyzja Komisji Europejskiej o pomocy publicznej. Dla części mechanizmów ustawa wiąże rozstrzygnięcia po 2021 r. z pozytywną decyzją Komisji; harmonogram aukcji i wniosków zależy od jej uzyskania.
- Terminy zaświadczeń. Zaświadczenie URE na FIT/FIP można uzyskać tylko do wskazanych dat (30 czerwca 2027 r., po decyzji KE — 31 grudnia 2027 r.).
- Zmiana progów. Przejście z progu 400 kW na 200 kW od 2026 r. zmienia sytuację instalacji o mocy pomiędzy tymi wartościami.
- Przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji. Wyłączone z FIT/FIP w rozumieniu unijnych przepisów o pomocy publicznej.
- Dla starych instalacji. Okres wsparcia dla instalacji do 1 MW, które miały świadectwa pochodzenia przez co najmniej 5 lat, nie może przekroczyć 17 lat od pierwszej produkcji potwierdzonej świadectwem.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.
Źródła
Powiązane wpisy
