Wsparcie dla biometanu w Polsce w 2024 r.: co działa, a czego brakuje

We wrześniu 2024 r. polski system wsparcia biometanu opierał się na jednym nowym mechanizmie ustawowym — sprzedaży biometanu z instalacji o mocy do 1 MW (po przeliczeniu na moc elektryczną) po cenie opartej na cenie referencyjnej, z prawem do pokrycia ujemnego salda — oraz na instrumentach rynkowych: sprzedaży do podmiotów realizujących Narodowy Cel Wskaźnikowy i gwarancjach pochodzenia. Największą luką był brak dedykowanego mechanizmu dla większych instalacji.

Co działało

Jak działa rozdział 4a

1. Deklaracja. Wytwórca składa Prezesowi URE deklarację o zamiarze sprzedaży biometanu wprowadzanego do sieci gazowej, elektronicznie, przez internetową platformę aukcyjną.
2. Rezerwacja. Wraz z deklaracją wnosi się opłatę rezerwacyjną na wskazany rachunek lub ustanawia gwarancję bankową — 12 zł za każdy 1 kW mocy instalacji — i zobowiązuje się wytworzyć pierwszy biometan w ciągu 48 miesięcy od wydania zaświadczenia. Do deklaracji dołącza się m.in. warunki przyłączenia do sieci gazowej, harmonogram rzeczowo-finansowy i schemat instalacji.
3. Zaświadczenie. Prezes URE wydaje zaświadczenie o możliwości sprzedaży biometanu w ciągu 45 dni od złożenia kompletnej deklaracji; jeśli zobowiązanie nie zostanie spełnione, zabezpieczenie przepada.
4. Cena. Stała cena zakupu równa jest cenie referencyjnej z dnia złożenia deklaracji, waloryzowanej rocznie wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych; ceny z rozporządzenia wynoszą 545 zł/MWh (biogaz rolniczy) i 538 zł/MWh (biogaz). Pomoc inwestycyjna pomniejsza cenę.
5. Okres. Prawo do pokrycia ujemnego salda trwa 20 lat od pierwszej sprzedaży, najdalej do 30 czerwca 2048 r.
6. Limity. Rada Ministrów może ograniczyć maksymalną moc instalacji, które mogą uzyskać zaświadczenie w danym roku.

Mechanizm nie obejmuje przedsiębiorstw w trudnej sytuacji w rozumieniu unijnych przepisów o pomocy publicznej.

NCW, gwarancje i rejestry

Ustawa wyraźnie oddziela wsparcie operacyjne od rynku transportowego: biometan, który korzysta ze wsparcia z rozdziału 4a, nie jest zaliczany do realizacji obowiązku NCW. Wytwórca niekorzystający ze wsparcia może sprzedawać biometan podmiotom realizującym NCW i ma obowiązek odnotować te ilości w dokumentacji. Gwarancje pochodzenia nie są pomocą publiczną i nie dają praw majątkowych; służą do potwierdzenia pochodzenia gazu u odbiorcy. Wytwórcy biometanu z biogazu rolniczego rejestrują się w KOWR, a pozostali w URE.

Czego brakowało

• Mechanizmu dla instalacji powyżej 1 MW. Dla większych projektów nie było w ustawie wsparcia operacyjnego, więc opłacalność zależała od cen na rynku gazu i NCW.
• Stabilności długoterminowej cen poza progiem. Brak gwarantowanej ceny na kilkanaście lat może utrudniać finansowanie bankowe.
• Pewności co do limitów mocy. Rozporządzenie Rady Ministrów może zmniejszać pulę mocy na kolejny rok.
• Przejrzystego powiązania z dotacjami. Pomoc inwestycyjna obniża cenę, więc łączenie dofinansowania z wsparciem operacyjnym wymaga obliczeń.

Są to oceny redakcji oparte na brzmieniu przepisów; warunki finansowania poszczególnych projektów zależą od umów i programów, które trzeba weryfikować osobno.

Co zrobić najpierw

1. Zmierz planowaną moc po przeliczeniu na moc elektryczną i porównaj z progiem 1 MW.
2. Sprawdź, czy surowce kwalifikują biometan jako „z biogazu rolniczego” (rejestr KOWR) czy „z biogazu” (rejestr URE).
3. Policz cenę skorygowaną po odjęciu spodziewanej pomocy inwestycyjnej.
4. Zaplanuj harmonogram: pierwszy biometan w ciągu 48 miesięcy od zaświadczenia.

Jak wybrać ścieżkę — krótka lista decyzyjna

1. Instalacja do 1 MW (po przeliczeniu na moc elektryczną)? Rozważ rozdział 4a: przewidywalna cena i okres 20 lat, ale biometan nie liczy się wtedy do NCW.
2. Instalacja większa lub bez wsparcia operacyjnego? Ścieżką rynkową jest sprzedaż do sieci albo podmiotom realizującym NCW; opłacalność zależy od cen gazu i warunków umów.
3. Są dotacje inwestycyjne? Pomoc inwestycyjna pomniejsza cenę stałą w rozdziale 4a — policz oba warianty.
4. Czas realizacji. Zaświadczenie z URE wiąże się z terminem 48 miesięcy na pierwszą produkcję; zbyt wolny projekt grozi utratą zabezpieczenia.
5. Dokumentacja pochodzenia. Gwarancje pochodzenia i rejestracja w odpowiednim rejestrze (KOWR lub URE) są potrzebne niezależnie od wybranej ścieżki.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.