Badania BMPOdchody zwierzęce (gnojowica, obornik, pomiot)

Obornik koński — BMP: 36 badań, średnia ważona 156 m³ CH₄/t s.m.o.

Obornik koński zawiera dużo słomy lub trocin i ligniny, dlatego daje umiarkowany lub niski uzysk metanu; ściółka i wiek obornika silnie wpływają na wynik.

ocena: neutralny CH₄ ≈ 52 % (szacunek)

Opublikowano 25 lipca 2025Zaktualizowano 29 października 20263 min czytaniaRedakcja Substraty.pl

Fot. Rickjpelleg / Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0, plik źródłowy; zmiany: kadrowanie

Średnia ważona: 156m³ CH₄/t s.m.o.
Zakres: 48–308m³ CH₄/t s.m.o.
Rekordy: 36badań
Publikacje: 5źródeł
Temperatury: 36 °C, 37 °C, 38 °Ctestu

Metan w biogazie

≈51–53% CH₄

Średnia zawartość metanu · ≈ 5,2 kWh/m³ biogazu

szacunek z typu substratu W zebranych badaniach brak pomiaru. Przedział wynika z przybliżonego składu (białko z azotu ogólnego (N 1,1 % s.m. × 6,25)) i wydajności grup związków wg FNR.

Jak liczymy i co oznaczają strefy

Ocena dla biogazowni

neutralny — ocena redakcji dla biogazowniBez wyraźnych zalet — za przyjęcie warto pobierać opłatę

Potencjał na tonę masy świeżej umiarkowany (35 m³ CH₄/t); bez szczególnych zagrożeń dla stabilności. Koszty obsługi: piasek, kamienie, skorupy, włókna, kożuch, powolny rozkład.

Dlaczego? Czynniki oceny

Potencjał na tonę +1

+1potencjał 35 m³ CH₄/t masy świeżej (BMP 156 × s.m. 25,7 % × s.m.o. 88,1 %)

Stabilność procesu 0

0brak czynników

Obsługa i koszty −1,5

−0,5piasek, kamienie, skorupy — osad w komorze
−0,5włókna, kożuch — rozdrabnianie i intensywne mieszanie
−0,5powolny rozkład — długi czas retencji

Suma punktów: −0,5 · progi: ≥ 2,5 bardzo dobry, ≥ 1 dobry, poniżej — neutralny; negatywny przy skumulowanym ryzyku procesu.

Ocena redakcji wg metodyki · pewność oceny: wysoka · bez cen rynkowych

Dodaj do kalkulatora kofermentacji Dane CSV

Krzywe BMP z 36 badań

Średnia ważona Pojedyncze rekordy

Linie przerywane to przebieg modelowy (kinetyka I rzędu, B(t) = B₀·(1 − e^−kt)); z publikacji pochodzi punkt końcowy. Wszystkie krzywe są modelowe.

Skumulowana produkcja metanu w czasie testu [m³ CH₄/t s.m.o.]. Gruba linia to średnia ważona wszystkich rekordów (156); kropki oznaczają wartości końcowe podane w publikacjach. Wskaż wykres, aby odczytać wartości; kliknij pozycję legendy, aby ukryć lub pokazać rekord.

Pokaż pozostałe rekordy w legendzie (24)

Rekordy i źródła

Pobierz CSV

Źródło	BMP m³ CH₄/t s.m.o.	Temperatura	Próbka	Krzywa
Kafle i Chen (2016) DOI	148	36 °C · mezofilowy	(oryg.: „horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 1 DOI	183	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „Horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 2 DOI	238	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „Horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 3 DOI	241	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 4 DOI	251	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 5 DOI	258	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „Horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 6 DOI	281	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „Horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Lallement i in. (2023) · 7 DOI	308	38 °C · mezofilowy	(oryg.: „Horse manure”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 1	88	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka lniana (oryg.: „stored horse Manure with flax bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 2	102	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka z pelletu drzewnego (oryg.: „stored horse Manure with Wood-pellets bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 3	104	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka z pelletu drzewnego (oryg.: „fresh horse Manure with Wood-pellets bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 4	114	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka z trocin (oryg.: „fresh horse Manure withsawdust bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 5	118	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka słoma/len (oryg.: „stored horse Manure with Straw/flax bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 6	128	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka ze słomy (oryg.: „stored horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 7	137	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka ze słomy (oryg.: „stored horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 8	150	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka lniana (oryg.: „fresh horse Manure with flax bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 9	151	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 10	153	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 11	161	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 12	163	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 13	164	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka ze słomy (oryg.: „fresh horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 14	173	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 15	175	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 16	176	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 17	179	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 18	180	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka ze słomy (oryg.: „fresh horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 19	181	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka z pelletu słomianego (oryg.: „stored horse Manure with Straw-pellets bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 20	187	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 21	191	37 °C · mezofilowy	odchody końskie (oryg.: „horse dung”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 22	196	37 °C · mezofilowy	składowany, ściółka ze słomy (oryg.: „stored horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 23	208	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka ze słomy (oryg.: „fresh horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 24	212	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka ze słomy (oryg.: „fresh horse Manure with Straw bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Mönch-Tegeder i in. (2013) · 25	215	37 °C · mezofilowy	świeży, ściółka słoma/len (oryg.: „fresh horse Manure with Straw/flax bedding”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Naji i in. (2023) DOI	147	—	obornik koński (oryg.: „Horse manure (HM)”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Pyykkönen i in. (2023) · 1 DOI	48	37 °C · mezofilowy	ściółka z trocin, partia do pilota (oryg.: „Horse manure (pilot FB+HM)”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Pyykkönen i in. (2023) · 2 DOI	93	37 °C · mezofilowy	ściółka z trocin (oryg.: „Horse manure with sawdust bedding (farm)”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Średnia ważona	156	średnia arytmetyczna 172, SD 56

Typowy skład

Sucha masa (s.m.): 25,7% (zakres 8–81,6)
Sucha masa organiczna (s.m.o.): 88,1 % s.m. (zakres 66–92,3)
Azot: 1,1 % s.m.
Stosunek C/N: 51

Mediana i zakres oznaczeń podanych w publikacjach źródłowych rekordów BMP tego substratu (źródło odczytu: MY-D); sucha masa: 33 oznaczenia, sucha masa organiczna: 29 oznaczeń. Zakres s.m. obejmuje próbki świeże oraz podsuszone/suszone przed testem – dla materiału świeżego właściwa jest dolna część zakresu, najlepiej pomiar własny. C/N obliczono jako iloraz zawartości C i N (% s.m.) z tego samego źródła.

Źródła: Kafle i in. (2016); Lallement i in. (2023); Mönch-Tegeder i in. (2013).

Skład surowca zmienia się między partiami — do obliczeń instalacji użyj analizy własnej próbki. Wartości typowe kalkulator wstawia automatycznie.

Właściwości procesowe

włóknisty
wysoka sucha masa
wolny rozkład
piasek i osady
tworzy kożuch
klasyfikacja redakcji

Zalety

Potencjał metanowy w zbiorze BMP Substraty.pl: średnia ważona 155.5 m³ CH₄/t s.m.o. (SD 56.0; 36 rekordów, 5 źródeł).
Znaczny potencjał energetyczny na tonę przy dobrze dobranej ściółce (Hadin i Eriksson 2016).

Wady i ryzyka

Rodzaj i ilość ściółki (trociny, słoma) to kluczowy czynnik decydujący o uzysku (Hadin i Eriksson 2016).
Włókna powodują kożuch i zatykanie pomp; piasek w stajniach.

Kofermentacja — z czym łączyć, na co uważać

dobrze łączyć
substraty: wysoka zasadowość (bufor) — np. Obornik i odchody bydlęce, Gnojowica świńska, Gnojowica bydlęca, Gnojowica kacza, Treść przewodu pokarmowego (żwacza, jelit)
Gnojowica poprawia płynność i bufor.^[1]

Dawkowanie

Brak źródłowego progu; stosować rozdrobniony, nie przekraczać ograniczeń mieszania.

Wymagania praktyczne

UPPZ kat. 2 (art. 9 rozp. 1069/2009): obornik, gnojowica i treść przewodu pokarmowego mogą być fermentowane bez wcześniejszej sterylizacji, jeśli organ nie uzna ryzyka rozprzestrzeniania poważnej choroby zakaźnej (art. 13 lit. e ppkt ii); wtedy obowiązuje min. 70 °C przez min. 60 min (rozp. 142/2011, zał. V rozdz. III sekcja 1), a gdy są jedynym materiałem pochodzenia zwierzęcego w instalacji, organ może zatwierdzić inne wymogi (sekcja 2 pkt 3).
Rozdrabniać: rozdrobnienie zwiększa powierzchnię dostępną dla rozkładu i przyspiesza go, ale niekoniecznie podnosi końcowy uzysk gazu (FNR 2010, rozdz. 3 „Triturado”).
Przewidzieć usuwanie piasku i ciężkich zanieczyszczeń: piasek bywa mocno związany z materią organiczną i uwalnia się dopiero w komorze, a osady zmniejszają jej pojemność użytkową, więc potrzebny jest zgarniacz lub spust denny (FNR 2010, rozdz. 3).

Źródła danych procesowych

Ocenę konkretnej mieszanki z tym substratem pokaże kalkulator kofermentacji.

Czym jest i skąd się bierze

Obornik koński powstaje w stajniach, ośrodkach jeździeckich i gospodarstwach hodujących konie. Składa się z odchodów i ściółki: słomy, trocin lub wiórów drzewnych. W Polsce konie utrzymuje się w niewielkich stadach, więc obornik koński bywa dostępny w rejonach z dużą liczbą stajni, ale rzadko jest główną biomasą biogazowni. W zbiorze jest wiele rekordów, w tym warianty z różnymi rodzajami ściółki i testami w kilku temperaturach mezofilowych.

Właściwości istotne dla fermentacji

Konie są zwierzętami roślinożernymi o fermentacji w jelicie ślepym i okrężnicy, a ich odchody zawierają dużo niestrawionego włókna. Obornik jest więc bogaty w celulozę i ligninę, a ściółka (zwłaszcza trociny) zwiększa udział materiału trudno rozkładalnego. Sucha masa jest stosunkowo wysoka, a azotu jest mniej niż w odchodach świń czy drobiu. Włóknista struktura może powodować kożuch i zatykanie pomp, więc materiał wymaga rozdrobnienia. W stajniach do obornika często trafiają piasek i resztki siana.

Jak czytać rozrzut wyników

Rozrzut w zbiorze jest duży. Główne czynniki to rodzaj ściółki (słoma lub trociny), jej ilość, pasza (siano, owies, sianokiszonka), wiek obornika (świeży lub składowany/kompostowany), a także rozdrobnienie. Obornik składowany w pryzmie traci część substancji łatwo dostępnych. Poza tym wpływ mają inokulum, temperatura, stosunek substratu do inokulum i czas trwania testu, a duża liczba rekordów z niektórych prac może zdominować obraz zbioru.

W praktyce biogazowni

Obornik koński jest trudnym substratem: wymaga rozdrobnienia, długiego czasu zatrzymania i dobrego mieszania. Najlepiej łączyć go z substratami płynnymi i łatwiej rozkładalnymi. Przyjmowanie obornika z trocinami ogranicza efektywność, więc warto uzgodnić z dostawcą rodzaj ściółki. W gospodarstwie obornik jest nawozem naturalnym, a w kontekście UPPZ materiałem kategorii 2, który może być używany w biogazowni na warunkach określonych w przepisach UE i krajowych.

Dla porównania z obornikiem bydlęcym koński jest zwykle suchszy i bardziej włóknisty, więc w tej samej instalacji daje niższą wydajność. Jeśli jednak materiał i tak trzeba zagospodarować, fermentacja jest jedną z alternatyw obok kompostowania.

Metodyka w skrócie

BMP to ilość metanu uzyskana z suchej masy organicznej (s.m.o., ang. VS) w teście okresowym, podawana w m³ CH₄ na tonę s.m.o. (liczbowo tyle samo co NmL CH₄/g VS w publikacjach) i przeliczona na warunki normalne (0 °C, 101,325 kPa). Średnia ważona daje każdej publikacji łączną wagę 1, dzieloną po równo między jej wyniki dla danego substratu — praca z dwudziestoma odmianami nie przeważa pracy z jedną próbką. W programach międzylaboratoryjnych jednostką jest laboratorium (łączna waga 1), a w jego obrębie waga testu rośnie z liczbą butelek (powtórzeń). Wyniki po obróbce wstępnej (np. termicznej, chemicznej, enzymatycznej) pokazujemy osobno i nie wliczamy ich do średniej.

Linie ciągłe to krzywe zmierzone w testach. Gdy publikacja podaje tylko wynik końcowy, rysujemy przebieg modelowy kinetyki pierwszego rzędu, B(t) = B₀·(1 − e^−kt): z publikacji pochodzi wyłącznie punkt końcowy, a kształt krzywej służy jedynie wizualizacji — nie odczytuj z niego produkcji w konkretnym dniu. Dla tego substratu przyjęto k = 0,393 d⁻¹ (mediana z: stałe k podane w źródłach: Nogueira i in. (2026): 1× (mediana 0.393 d⁻¹)).

Statystyki opisują rozrzut opublikowanych wyników — to zestawienie opisowe, a nie metaanaliza ani gwarancja uzysku w instalacji.

Pełna metodyka i zasady korekt

Bibliografia

Wszystkie źródła serwisu: bibliografia.