CBAM w Dzienniku Urzędowym UE: od października 2023 r. raportowanie emisji w imporcie nawozów

Rozporządzenie (UE) 2023/956 ustanawiające unijny mechanizm dostosowywania cen emisji CO₂ na granicach (CBAM) zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 16 maja 2023 r. i weszło w życie następnego dnia. Pierwsze obowiązki pojawią się 1 października 2023 r.: importerzy cementu, energii elektrycznej, nawozów, żelaza i stali, aluminium oraz wodoru zaczną kwartalnie raportować emisje wbudowane w sprowadzane towary. Opłat jeszcze nie będzie – okres przejściowy ma charakter wyłącznie sprawozdawczy. Dla rolnictwa i producentów pofermentu kluczowy jest wątek nawozów.

Co się zmienia

CBAM jest uzupełnieniem unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS). Ma wyrównywać koszty emisji ponoszone przez producentów w UE i importerów spoza Unii, aby ograniczyć tzw. ucieczkę emisji. Harmonogram jest następujący:

Cena certyfikatu ma odpowiadać cenie uprawnień w ETS, a bezpłatne uprawnienia dla przemysłu UE będą stopniowo znoszone. Importer może odliczyć cenę węgla zapłaconą w kraju pochodzenia. Do nawozów objętych mechanizmem należą m.in. amoniak, kwas azotowy, mocznik oraz nawozy azotowe i mieszane, których produkcja jest energochłonna i oparta na gazie ziemnym.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polskie rolnictwo zużywa duże ilości nawozów azotowych, z których część jest importowana. CBAM stopniowo będzie podnosić koszt importowanych nawozów o wysokim śladzie węglowym. Jednocześnie europejscy producenci, objęci ETS, otrzymają mniej bezpłatnych uprawnień. W rezultacie ceny nawozów mineralnych mogą być wyższe niż w przeszłości, co zwiększa atrakcyjność nawozów organicznych, w tym pofermentu z biogazowni.

Nie należy jednak przeceniać efektu. Poferment zawiera azot w formach, których tempo uwalniania jest inne niż w nawozach mineralnych, wymaga transportu i terminowego stosowania, a jego użycie reguluje dyrektywa azotanowa. Zastąpi więc tylko część nawozów, zwłaszcza w gospodarstwach położonych blisko instalacji.

Na co zwrócić uwagę

Producenci pofermentu powinni przygotować dokumentację składu i właściwości nawozowych, najlepiej w oparciu o badania laboratoryjne, aby móc przedstawiać go jako realną alternatywę. Rolnicy i doradcy rolniczy będą z kolei obserwować, jak CBAM wpłynie na ceny nawozów w kolejnych sezonach, i planować nawożenie z uwzględnieniem tego czynnika.

Co dalej

Do 1 października 2023 r. Komisja opublikuje szczegółowe przepisy wykonawcze dotyczące raportowania. Importerzy powinni przygotować systemy zbierania danych od dostawców spoza UE. Dla polskiego rolnictwa istotne będzie monitorowanie cen nawozów oraz programów wspierających nawożenie organiczne i precyzyjne, które mogą zrównoważyć wzrost kosztów.