Reforma ETS, nowy system dla budynków i transportu oraz CBAM: nawozy objęte mechanizmem granicznym

Komisja Europejska zaproponowała 14 lipca 2021 r. gruntowną reformę unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), utworzenie odrębnego systemu dla paliw w budynkach i transporcie drogowym oraz mechanizm dostosowywania cen na granicach (CBAM), obejmujący m.in. nawozy. Zmiany mają wpłynąć na ceny energii, paliw i środków produkcji rolnej, a więc także na ekonomię biogazowni.

Co zaproponowano

• ETS – redukcja emisji w sektorach objętych systemem o 61 proc. do 2030 r. względem 2005 r.; szybsze obniżanie limitu uprawnień; stopniowe wygaszanie bezpłatnych uprawnień; włączenie żeglugi morskiej.
• ETS2 – nowy system dla dostawców paliw wykorzystywanych w budynkach i transporcie drogowym; według propozycji ruszyłby w 2026 r., po wcześniejszym okresie monitorowania.
• CBAM – opłata za emisje wbudowane w importowane towary: cement, stal, aluminium, nawozy i energię elektryczną. Okres przejściowy od 2023 r. (tylko raportowanie), pełne stosowanie od 2026 r.
• Społeczny Fundusz Klimatyczny – środki dla gospodarstw domowych i mikroprzedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost kosztów; przyszłe dochody z ETS2 miały zasilać fundusz.

Znaczenie dla rolnictwa i biogazu

Objęcie nawozów CBAM jest szczególnie ważne dla rolnictwa. Produkcja nawozów azotowych jest bardzo energochłonna i zużywa gaz ziemny; importowane nawozy z krajów bez ceny emisji będą po wprowadzeniu CBAM droższe. To może poprawić względną atrakcyjność nawozów organicznych i przetworzonych nawozów naturalnych, w tym pofermentu, oraz zwiększyć zainteresowanie technologiami odzysku składników odżywczych.

Dla producentów biogazu i biometanu liczy się to, że paliwa kopalne w budynkach i transporcie będą obciążone opłatą emisyjną. Zwiększa to konkurencyjność ciepła i paliw odnawialnych. Jednocześnie wyższe koszty energii dotykają także biogazownie, które zużywają energię na własne potrzeby i transport substratów.

Perspektywa polska

Polska ostrzegała przed wzrostem cen energii i ciepła dla gospodarstw domowych, szczególnie ogrzewanych paliwami kopalnymi. Społeczny Fundusz Klimatyczny miał częściowo rekompensować te skutki. Dla polskich wytwórców nawozów CBAM oznacza z kolei mniejsze ryzyko nierównej konkurencji z importem, ale też konieczność raportowania emisji.

Co dalej

Proponowane zmiany wymagają przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę, co nastąpi po negocjacjach. Dla inwestorów oznacza to okres niepewności co do wysokości cen uprawnień i ostatecznego kształtu mechanizmów łagodzących.

Jak to się przełoży na biogazownie

Biogazownie wytwarzające energię elektryczną i sprzedające ją na rynku lub w systemie aukcyjnym są zwykle poza ETS, ponieważ ich moc jest niewielka, ale ceny energii elektrycznej zależą od kosztów uprawnień w elektrowniach konwencjonalnych. Wyższe ceny uprawnień podnoszą ceny energii, co poprawia przychody wytwórców z OZE sprzedających po cenach rynkowych. Dla instalacji pracujących w systemie z ceną gwarantowaną efekt jest mniejszy, ale kontrakty różnicowe ograniczają ryzyko spadku cen.